absorpcja dystrybucja metabolizm eliminacja
Absorpcja, dystrybucja, metabolizm i eliminacja (ADME) to cztery kluczowe procesy farmakokinetyczne opisujące los leku w organizmie. Razem determinują one stężenie leku w osoczu i tkankach docelowych, a w konsekwencji wpływają na skuteczność terapeutyczną i profil bezpieczeństwa.
Absorpcja to proces wchłaniania leku z miejsca podania do krążenia ogólnego. Zależy od właściwości fizykochemicznych substancji (np. rozpuszczalności, wielkości cząsteczki), drogi podania oraz czynników fizjologicznych (np. pH przewodu pokarmowego, przepływu krwi, obecności pokarmu).
Dystrybucja dotyczy rozprowadzania leku z krążenia do narządów i tkanek. Jest uwarunkowana wiązaniem z białkami osocza, rozpuszczalnością w lipidach, przepływem krwi przez tkanki oraz obecnością barier biologicznych, takich jak bariera krew-mózg.
Metabolizm obejmuje biotransformację leku, głównie w wątrobie, do bardziej polarnych metabolitów, ułatwiając ich wydalanie. Procesy metaboliczne dzielą się na reakcje fazy I (oksydacja, redukcja, hydroliza) oraz fazy II (sprzęganie), katalizowane przez enzymy, zwłaszcza z rodziny cytochromu P450.
Eliminacja to proces usuwania leku i jego metabolitów z organizmu, głównie przez nerki (z moczem) oraz w mniejszym stopniu z żółcią, przez płuca, skórę czy gruczoły wydzielania zewnętrznego. Klirens i okres półtrwania to kluczowe parametry określające szybkość eliminacji.