autoindukcja eliminacji

Autoindukcja eliminacji to zjawisko farmakologiczne, w którym lek stymuluje własny metabolizm, prowadząc do zwiększenia tempa jego eliminacji z organizmu. Proces ten zachodzi głównie poprzez indukcję enzymów wątrobowych cytochromu P450, odpowiedzialnych za metabolizm wielu substancji leczniczych.

Mechanizm autoindukcji polega na aktywacji receptorów jądrowych (m.in. PXR, CAR), które regulują ekspresję genów kodujących enzymy metabolizujące leki. W wyniku tego procesu dochodzi do zwiększenia stężenia i aktywności tych enzymów, co przyspiesza biotransformację i eliminację leku z organizmu.

Klinicznie autoindukcja eliminacji objawia się stopniowym zmniejszaniem stężenia leku we krwi podczas długotrwałej terapii, mimo stosowania stałej dawki. Może to prowadzić do osłabienia działania terapeutycznego i konieczności modyfikacji schematu dawkowania. Zjawisko to jest szczególnie istotne w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.

Do leków wykazujących wyraźną autoindukcję należą m.in. karbamazepina, ryfampicyna, fenobarbital, fenytoina oraz niektóre inhibitory proteazy HIV. W praktyce klinicznej zjawisko to wymaga monitorowania stężenia leku we krwi i odpowiedniego dostosowywania dawki w trakcie terapii przewlekłej.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl