niedobór dehydrogenazy semialdehydu bursztynowego
Niedobór dehydrogenazy semialdehydu bursztynowego (SSADH) to rzadkie zaburzenie metaboliczne dziedziczone autosomalnie recesywnie, spowodowane mutacją w genie ALDH5A1. Enzym SSADH odgrywa kluczową rolę w metabolizmie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), głównego neuroprzekaźnika hamującego w ośrodkowym układzie nerwowym.
W przebiegu tego schorzenia dochodzi do akumulacji GABA oraz kwasu gamma-hydroksymasłowego (GHB) w płynach ustrojowych, co prowadzi do zaburzeń neurologicznych. Objawy kliniczne obejmują opóźnienie rozwoju psychoruchowego, hipotonię mięśniową, ataksję, zaburzenia mowy, padaczkę oraz różnorodne problemy behawioralne, w tym zaburzenia ze spektrum autyzmu i problemy ze snem.
Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu podwyższonego poziomu GHB w moczu, płynie mózgowo-rdzeniowym oraz krwi. Potwierdzenie rozpoznania wymaga badań enzymatycznych lub analizy molekularnej genu ALDH5A1. Neuroobrazowanie może wykazać nieprawidłowości w jądrach podstawy i istocie białej mózgu, choć zmiany te nie są specyficzne.
Leczenie niedoboru SSADH ma charakter objawowy i obejmuje stosowanie leków przeciwpadaczkowych, benzodiazepin oraz terapii behawioralnej. Badane są również terapie celowane, w tym stosowanie antagonistów receptorów GABA oraz inhibitorów transportu GHB. Rokowanie jest zróżnicowane, a przebieg choroby zwykle postępujący, prowadzący do niepełnosprawności intelektualnej o różnym nasileniu.