hepatotoksyczny metabolit paracetamolu

Hepatotoksyczny metabolit paracetamolu to N-acetylo-p-benzochinoniminę (NAPQI), który powstaje w procesie metabolizmu paracetamolu w wątrobie za pośrednictwem enzymów cytochromu P450, głównie CYP2E1, CYP1A2 i CYP3A4. W warunkach prawidłowych NAPQI jest szybko detoksykowany przez sprzężenie z glutationem, jednak przy przedawkowaniu paracetamolu lub w stanach niedoboru glutationu (np. wyniszczenie, alkoholizm) dochodzi do kumulacji tego metabolitu.

NAPQI jest wysoce reaktywną cząsteczką, która wiąże się kowalencyjnie z białkami hepatocytów, prowadząc do uszkodzenia komórkowego. Powoduje on stres oksydacyjny, peroksydację lipidów, dysfunkcję mitochondrialną oraz aktywację procesów zapalnych i apoptotycznych w wątrobie. Klinicznie manifestuje się to jako ostry toksyczny hepatocelularny zespół, który może prowadzić do niewydolności wątroby.

W leczeniu zatrucia paracetamolem kluczowe znaczenie ma podanie N-acetylocysteiny (NAC), która uzupełnia zapasy glutationu i zwiększa jego syntezę, umożliwiając detoksykację NAPQI. Skuteczność terapii NAC jest najwyższa w pierwszych 8-10 godzinach od przedawkowania, dlatego wczesna diagnostyka i interwencja są krytyczne dla rokowania pacjenta.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – APAP dla dzieci FORTE smak malinowy 40 mg/ml

Paracetamol jest intensywnie metabolizowany w wątrobie i wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z lekami indukującymi enzymy wątrobowe, takimi jak ryfampicyna czy leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital). Indukcja enzymów może prowadzić do zwiększonej produkcji hepatotoksycznych metabolitów, co istotnie podnosi ryzyko uszkodzenia wątroby, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek paracetamolu. Inne leki, takie jak izoniazyd, propranolol, hormonalne środki antykoncepcyjne czy probenecyd, wpływają na metabolizm i klirens paracetamolu, modyfikując jego skuteczność i toksyczność. W zakresie wchłaniania, leki przeciwcholinergiczne obniżają biodostępność paracetamolu przez spowolnienie opróżniania żołądka, natomiast metoklopramid i domeperydon ją zwiększają. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z flukloksacyliną, która może wywołać kwasicę metaboliczną z dużą luką anionową.
acenokumarol, alkohol etylowy, aminotransferaza, chloramfenikol, cytochrom P450, czas protrombinowy, dehydrogenaza mleczanowa, doustny lek przeciwzakrzepowy, duża luka anionowa, fenobarbital, fenytoina, flukloksacylina, fosfataza zasadowa, hepatotoksyczny metabolit paracetamolu, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymów wątrobowych, izoniazyd, klirens paracetamolu, kolestyramina, kwas 5-hydroksyindolooctowy, kwas paraaminobenzoesowy, kwasica metaboliczna, lamotrygina, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwpadaczkowy, metoklopramid, N-acetylo-p-benzochinono-imina, NAPQI, neutropenia, oksydaza-peroksydaza, probenecyd, propranolol, ryfampicyna, test bentiromidowy, warfaryna, wartość INR, węgiel aktywowany, zydowudyna, żywica jonowymienna
Leksykon leków
Interakcje leku – APAP dla dzieci FORTE 40 mg/ml

Paracetamol, będący substancją czynną preparatu APAP dla dzieci FORTE 40 mg/ml, podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy cytochromu P450 (np. fenobarbital, fenytoina, ryfampicyna), które zwiększają powstawanie hepatotoksycznych metabolitów paracetamolu, podnosząc ryzyko uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy wysokich dawkach. Leki przeciwcholinergiczne opóźniają wchłanianie paracetamolu przez spowolnienie opróżniania żołądka, natomiast metoklopramid i domeperydon przyspieszają jego wchłanianie. Izoniazyd hamuje metabolizm paracetamolu, zwiększając jego stężenie i potencjalną toksyczność. Probenecyd wydłuża okres półtrwania paracetamolu, a propranolol podnosi jego stężenie w osoczu. Węgiel aktywny znacząco zmniejsza wchłanianie paracetamolu, co jest wykorzystywane w leczeniu zatruć. Ryfampicyna i leki przeciwpadaczkowe zwiększają klirens i ryzyko hepatotoksyczności. Hormonalne środki antykoncepcyjne i estrogeny mogą obniżać stężenie paracetamolu w osoczu, potencjalnie zmniejszając jego skuteczność terapeutyczną.
aktywność aminotransferaz, alkohol etylowy, aminotransferaza, bilirubina, biodostępność, chloramfenikol, cytochrom P450, czas protrombinowy, czynnik krzepnięcia, dehydrogenaza mleczanowa, doustny lek przeciwzakrzepowy, dysfagia, fosfataza zasadowa, glutation, hepatotoksyczność, hepatotoksyczny metabolit paracetamolu, hormonalny środek antykoncepcyjny, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP2E1, izoniazyd, kwas paraaminobenzoesowy, lamotrygina, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm wątrobowy, metoklopramid, N-acetylo-p-benzochinoimina, neutropenia, opróżnianie żołądka, paracetamol, probenecyd, propranolol, ryfampicyna, test bentiromidowy, węgiel aktywny, zydowudyna, żywica jonowymienna

hepatotoksyczny metabolit paracetamolu

Powiązane wpisy

Interakcje leku – APAP dla dzieci FORTE smak malinowy 40 mg/ml

Interakcje leku – APAP dla dzieci FORTE 40 mg/ml