CYP 2D6
CYP2D6 jest enzymem należącym do rodziny cytochromu P450, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie leków w organizmie człowieka. Jest on kodowany przez gen CYP2D6 znajdujący się na chromosomie 22 i odpowiada za metabolizm około 25% wszystkich leków stosowanych klinicznie, w tym antydepresantów, leków przeciwpsychotycznych, beta-blokerów i opioidów.
Aktywność enzymu CYP2D6 charakteryzuje się znaczną zmiennością międzyosobniczą, co jest związane z polimorfizmem genetycznym. W populacji występują osoby o różnym fenotypie metabolicznym: wolni metabolizerzy (PM), pośredni metabolizerzy (IM), szybcy metabolizerzy (EM) oraz ultraszybcy metabolizerzy (UM). Ta zmienność ma istotne znaczenie kliniczne, gdyż wpływa na skuteczność terapii oraz ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.
Znajomość statusu metabolicznego CYP2D6 pacjenta może być kluczowa przy personalizacji terapii. U osób z fenotypem PM obserwuje się zwiększone stężenie leków metabolizowanych przez CYP2D6, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych. Natomiast u osób z fenotypem UM może dochodzić do szybszej eliminacji leku z organizmu i braku efektu terapeutycznego przy standardowych dawkach. Badania farmakogenetyczne pozwalają na identyfikację wariantów genu CYP2D6, co umożliwia dostosowanie dawkowania leków do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Goryczka – Interakcje
Goryczka (Gentianae) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak tabletki drażowane czy krople doustne (np. Kalms, Krople żołądkowe, Krople żołądkowe T). Sama goryczka nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji z lekami metabolizowanymi przez główne izoenzymy cytochromu P450 (CYP2D6, CYP3A4/5, CYP1A2, CYP2E1). Jednak preparaty zawierające goryczkę często są złożone z innymi ziołami, zwłaszcza dziurawcem, który indukuje izoenzymy CYP450 i może znacząco obniżać stężenia leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak cyklosporyna, digoksyna, doustne środki antykoncepcyjne, indynawir, teofilina oraz warfaryna. Ponadto, preparaty z dziurawcem nie powinny być stosowane łącznie z inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Wysoka zawartość etanolu w kroplach żołądkowych (65-75% v/v) może nasilać działanie sedatywne leków działających depresyjnie na OUN, wpływać na kontrolę glikemii, wywoływać reakcje disulfiramowe (np. z metronidazolem) oraz zmieniać skuteczność leków przeciwzakrzepowych.
antykoagulant, choroba obturacyjna dróg oddechowych, cyklosporyna, CYP 1A2, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4/5, cytochrom P450, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie sedatywne, goryczka, immunosupresant, indynawir, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kontrola glikemii, kozłek lekarski, krople doustne, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, metronidazol, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja disulfiramowa, SSRI, tabletka drażowana, teofilina, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, wyciąg z dziurawca, zespół serotoninowy - Leksykon substancji czynnych
Liście mięty pieprzowej – Interakcje
Nalewka z liści mięty pieprzowej (Menthae piperitae tinctura) jest istotnym składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak Krople żołądkowe Amara, gdzie stanowi 26,5 ml na 100 ml produktu. Preparaty te często zawierają również inne substancje roślinne o działaniu uspokajającym, rozkurczowym lub żółciopędnym, co wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne interakcje farmakologiczne. Dostępne dane kliniczne nie wskazują na istotne interakcje nalewki z lekami metabolizowanymi przez enzymy cytochromu P450 (CYP 2D6, CYP 3A4/5, CYP 1A2, CYP 2E1). Jednakże, w preparatach złożonych zawierających korzeń kozłka (Valeriana officinalis L.) lub wyciąg z dziurawca (Hyperici perforatum L.), istnieje ryzyko efektu addytywnego lub innych interakcji, szczególnie przy dłuższym stosowaniu powyżej 2 tygodni.
CYP 1A2, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4/5, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie rozkurczowe, działanie uspokajające, działanie żółciopędne, efekt addytywny, hiperforyna, Hypericum perforatum, korzeń kozłka, krople żołądkowe, liść mięty pieprzowej, Mentha piperita, nalewka z liści mięty pieprzowej, nalewka z mięty pieprzowej, ośrodkowy układ nerwowy, syntetyczny lek uspokajający, Valeriana officinalis, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Chloroprotyksen – Interakcje
Chloroprotyksen, lek przeciwpsychotyczny z grupy tioksantenów, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Nasilając działanie sedatywne leków takich jak barbiturany, leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe, przeciwbólowe, rozkurczające mięśnie oraz starszej generacji leki przeciwhistaminowe, chloroprotyksen zwiększa ryzyko depresji OUN i działań niepożądanych. Szczególnie istotne są interakcje z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi (TLPD), które wzajemnie hamują metabolizm, podnosząc stężenia obu leków i nasilając ich efekty. Chloroprotyksen obniża próg drgawkowy, co wymaga ostrożności i ewentualnej modyfikacji dawkowania leków przeciwpadaczkowych. Ponadto, lek wpływa na układ sercowo-naczyniowy, m.in. zmieniając działanie hipotensyjne leków przeciwnadciśnieniowych oraz blokując receptory alfa-adrenergiczne, co w połączeniu z adrenaliną może wywołać paradoksalną hipotoniię i tachykardię. Wydłuża odstęp QT, a jednoczesne stosowanie z lekami o podobnym działaniu (np. chinidyna, amiodaron, erytromycyna) jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko torsade de pointes.
akatyzja, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk chinolonowy, antybiotyk makrolidowy, chloroprotyksen, choroba Parkinsona, CYP 2D6, cytochrom P450, depresja OUN, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, hipokaliemia, hipotensja ortostatyczna, IMAO, kardiotoksyczność, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpadaczkowy, neurotoksyczność, objawy antycholinergiczne, objawy pozapiramidowe, ototoksyczność, parkinsonizm, próg drgawkowy, receptor alfa-adrenergiczny, SSRI, tioksanten, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Crosuvo 40 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Crosuvo, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym typowym dla inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Po podaniu doustnym osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 5 godzinach, z biodostępnością około 20%, co wskazuje na istotny efekt pierwszego przejścia w wątrobie. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~134 l) i silne wiązanie z albuminami (~90%). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez izoenzymy CYP2C9, z mniejszym udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6. Metabolity N-demetylowane mają około 50% mniejszą aktywność, a pochodne laktonowe są klinicznie nieaktywne. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90%) oraz w mniejszym stopniu z moczem (~5%), a okres półtrwania wynosi około 19 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Farmakokinetyka jest liniowa, bez kumulacji przy wielokrotnym podawaniu, a parametry nie różnią się istotnie ze względu na wiek czy płeć u dorosłych.
BCRP, białko transportujące, biodostępność bezwzględna, cholesterol LDL, CYP 2C19, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ustrojowa, farmakokinetyka liniowa, hepatocyt, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, niewydolność nerek, OATP-C, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, pole pod krzywą stężenie-czas, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, sól wapniowa, statyna, stężenie osoczowe, synteza cholesterolu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Arketis tabletki 20 mg 20 mg
Paroksetyna w dawce 20 mg (lek Arketis) jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) ze względu na ryzyko rozwoju zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Wyjątek stanowi linezolid, odwracalny nieselektywny inhibitor MAO, którego łączone stosowanie z paroksetyną wymaga ścisłej kontroli klinicznej i monitorowania ciśnienia tętniczego. Przy zmianie terapii z inhibitorów MAO na paroksetynę należy zachować okres karencji: minimum 2 tygodnie po nieodwracalnych inhibitorach MAO oraz co najmniej 24 godziny po odwracalnych inhibitorach MAO (moklobemid, linezolid, błękit metylenowy). Odstęp między odstawieniem paroksetyny a rozpoczęciem inhibitorów MAO powinien wynosić co najmniej 7 dni.
Arketis, błękit metylenowy, chlorek metylotioniny, CYP 2D6, inhibitor cytochromu P-450, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek przeciwpsychotyczny, linezolid, moklobemid, nadwrażliwość na substancję czynną, nagła śmierć sercowa, nieodwracalny inhibitor MAO, odwracalny inhibitor MAO, paroksetyna, pimozyd, tiorydazyna, torsades de pointes, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Doxar 1 mg
Doksazosyna, substancja czynna leku DOXAR, charakteryzuje się dobrą absorpcją po podaniu doustnym z biodostępnością około 65% i osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu po około 2 godzinach (Tmax). Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (98,3%), co ma istotne znaczenie dla jego dystrybucji i potencjalnych interakcji farmakokinetycznych. Metabolizm doksazosyny zachodzi głównie w wątrobie, gdzie podlega O-demetylacji i hydroksylacji, z udziałem enzymów cytochromu P450: przede wszystkim CYP3A4 oraz w mniejszym stopniu CYP2D6 i CYP2C9. Mniej niż 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej, co potwierdza intensywny metabolizm leku. Okres półtrwania wynosi około 22 godziny, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę i pozwala na utrzymanie stężenia terapeutycznego przez całą dobę.
absorpcja leku, AUC leku, biodostępność leku, biotransformacja leku, cymetydyna, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, doksazosyna, DOXAR, eliminacja dwufazowa leku, hydroksylacja, klirens leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, O-demetylacja, okres półtrwania leku, parametry farmakokinetyczne, stężenie terapeutyczne, Tmax, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Interakcje leku – Apo-Doperil 5 mg
Chlorowodorek donepezylu, substancja czynna leku Apo-Doperil, jest metabolizowany głównie przez izoenzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4 oraz w mniejszym stopniu CYP2D6. Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna) mogą zwiększać stężenie donepezylu we krwi o około 30%, co istotnie podnosi ryzyko działań niepożądanych. Inhibitory CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna) również hamują metabolizm donepezylu, choć w mniejszym stopniu. Z kolei induktory enzymów, takie jak ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina oraz przewlekłe spożywanie alkoholu, mogą przyspieszać metabolizm donepezylu, prowadząc do obniżenia jego stężenia i osłabienia efektu terapeutycznego. W praktyce klinicznej konieczne jest monitorowanie pacjentów i ewentualna korekta dawki Apo-Doperilu w przypadku stosowania tych leków lub alkoholu.
antykoagulant, atropina, beta-adrenolityki, betanechol, blokada nerwowo-mięśniowa, bradykardia, chinidyna, choroba Alzheimera, cymetydyna, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, digoksyna, donepezyl, erytromycyna, fenytoina, fluoksetyna, induktor enzymatyczny, induktory cytochromu P450, inhibitor acetylocholinesterazy, inhibitory CYP 3A4, interakcje z alkoholem, itrakonazol, karbachol, karbamazepina, ketokonazol, leki cholinolityczne, metoprolol, ośrodkowy układ nerwowy, propranolol, ryfampicyna, skopolamina, sukcynylocholina, teofilina, triheksyfenidyl, warfaryna - Leksykon substancji czynnych
Chmiel – Interakcje
Szyszki chmielu (Humulus lupulus L.) wykazują ograniczone interakcje z lekami metabolizowanymi przez główne izoenzymy cytochromu P450 (CYP 2D6, CYP 3A4/5, CYP 1A2, CYP 2E1), co potwierdzają badania kliniczne nie wskazujące na istotne klinicznie interakcje. Jednak preparaty zawierające chmiel wykazują potencjał do nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) przy jednoczesnym stosowaniu z syntetycznymi lekami uspokajającymi i nasennymi, co stanowi istotne przeciwwskazanie. Dodatkowo, preparaty te mogą nasilać działanie innych leków o działaniu depresyjnym na OUN, w tym leków przeciwdepresyjnych, przeciwhistaminowych o działaniu sedatywnym oraz przeciwpadaczkowych, co wymaga ostrożności i monitorowania pacjenta. Warto również zwrócić uwagę na potencjalne interakcje z lekami przeciwkrzepliwymi, szczególnie w preparatach wieloskładnikowych zawierających chmiel i inne zioła, ze względu na możliwe zwiększenie ryzyka krwawień, prawdopodobnie związane z obecnością związków kumarynowych.
antykoagulant, CYP 1A2, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie sedatywne, Humulus lupulus, interakcja lekowa, izoenzym cytochromu P450, kozłek lekarski, lek nasenny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpadaczkowy, lek uspokajający, męczennica, melisa lekarska, Melissa officinalis, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, Passiflora incarnata, syntetyczny środek uspokajający, szyszka chmielu, Valeriana officinalis, związek kumarynowy - Leksykon substancji czynnych
Donepezyl – Interakcje
Donepezyl, inhibitor cholinesterazy stosowany w terapii choroby Alzheimera, jest metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6. Inhibitory tych enzymów, takie jak ketokonazol (CYP3A4) i chinidyna (CYP2D6), mogą zwiększać stężenie donepezylu w surowicy o około 30%, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Z kolei induktory enzymów, w tym ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina oraz alkohol, mogą obniżać stężenie donepezylu, potencjalnie osłabiając jego skuteczność. Donepezyl nie wpływa na metabolizm teofiliny, warfaryny, cymetydyny i digoksyny, a jednoczesne stosowanie tych leków nie zmienia metabolizmu donepezylu. Należy jednak zachować ostrożność przy łączeniu donepezylu z lekami o działaniu cholinolitycznym, blokującymi przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, agonistami cholinergicznymi oraz beta-adrenolitykami, ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności lub nasilenia działań niepożądanych.
agonista cholinergiczny, amiodaron, amitryptylina, atropina, bradykardia, chinidyna, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, citalopram, cymetydyna, CYP 2D6, CYP 3A4, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, digoksyna, działanie cholinolityczne, erytromycyna, escitalopram, fenytoina, fluoksetyna, hioscyna, induktor enzymatyczny, inhibitor cholinesterazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakologiczna, itrakonazol, izoenzym cytochromu P450, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek beta-adrenolityczny, lek cholinolityczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, paroksetyna, pimozyd, pochodna fenotiazyny, prokainamid, ryfampicyna, sertindol, sotalol, środek blokujący przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, sukcynylocholina, teofilina, warfaryna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie psychomotoryczne, zawrót głowy, zyprazydon