agonista receptorów dopaminergicznych
Agonista receptorów dopaminergicznych to substancja, która naśladuje działanie dopaminy w układzie nerwowym poprzez wiązanie się z receptorami dopaminergicznymi i ich aktywację. W przeciwieństwie do samej dopaminy, agoniści receptorów dopaminergicznych mogą wykazywać selektywność wobec różnych podtypów receptorów (D1, D2, D3, D4, D5), co wpływa na ich profil kliniczny i spektrum działań niepożądanych.
W praktyce klinicznej agoniści receptorów dopaminergicznych znajdują zastosowanie w leczeniu choroby Parkinsona (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna), gdzie kompensują niedobór endogennej dopaminy w zwojach podstawy mózgu. Stosowane są również w terapii hiperprolaktynemii i gruczolaków przysadki wydzielających prolaktynę (np. bromokryptyna, kabergolina), ponieważ aktywacja receptorów D2 hamuje wydzielanie prolaktyny przez komórki laktotropowe przysadki.
Istotnym zagadnieniem związanym z długotrwałym stosowaniem agonistów dopaminergicznych są specyficzne działania niepożądane, w tym zaburzenia kontroli impulsów (patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne zakupy), zespół dysregulacji dopaminergicznej oraz zespół nagłego zasypiania. W przypadku stosowania ergotaminowych agonistów dopaminy (np. bromokryptyna) może wystąpić włóknienie zastawek serca, opłucnej lub przestrzeni zaotrzewnowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Aparxon PR 4 mg
Przedawkowanie ropinirolu, substancji czynnej leku Aparxon PR (4 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu), prowadzi do nasilonej stymulacji receptorów dopaminergicznych, co manifestuje się objawami takimi jak nasilona hipotensja, nudności, wymioty, pobudzenie psychomotoryczne, halucynacje, splątanie, dyskinezy oraz zaburzenia rytmu serca (tachykardia, arytmie). Ze względu na formę o przedłużonym uwalnianiu, objawy mogą utrzymywać się dłużej i pojawiać się z opóźnieniem. Dodatkowo, obecność substancji pomocniczych, takich jak laktoza (154,32 mg) i uwodorniony olej rycynowy (50 mg), może powodować dodatkowe dolegliwości.
agonista receptorów dopaminergicznych, antagonista dopaminy, arytmia, dyskinezy, działanie dopaminergiczne, halucynacje, hemodializa, hipotensja, metoklopramid, monitorowanie funkcji życiowych, neuroleptyki, ośrodek wymiotny, płynoterapia, pobudzenie psychomotoryczne, ropinirol, splątanie, stymulacja układu dopaminergicznego, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, toksykologia kliniczna, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia perfuzji narządów, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Metoclopramidi hydrochloridum Noridem 5 mg/ml
Metoklopramid w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 5 mg/ml (Noridem) posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które muszą być ściśle przestrzegane. Leku nie należy podawać pacjentom z nadwrażliwością na metoklopramid lub substancje pomocnicze, a także w stanach takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, mechaniczna niedrożność i perforacja przewodu pokarmowego, ze względu na ryzyko poważnych powikłań. Przeciwwskazaniem jest również guz chromochłonny (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko ciężkich epizodów nadciśnienia tętniczego. Metoklopramid jest przeciwwskazany u pacjentów z dyskinezą późną, padaczką oraz chorobą Parkinsona, gdyż może nasilać objawy tych schorzeń. Ponadto, nie powinien być stosowany jednocześnie z lewodopą, agonistami receptorów dopaminergicznych oraz alkoholem. Preparat zawiera 3,35 mg sodu na 1 ml roztworu, co daje 6,7 mg sodu w ampułce 2 ml, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniami sodowymi.
agonista receptorów dopaminergicznych, antagonista dopaminy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, guz chromochłonny, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek neuroleptyczny, lewodopa, methemoglobinemia, metoklopramid, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, napad drgawkowy, niedobór reduktazy NADH cytochromu b5, niedrożność mechaniczna, padaczka, perforacja przewodu pokarmowego, pheochromocytoma, wydłużony odstęp QT, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodnictwa serca, zespół parkinsonowski - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Metoclopramide hameln 5 mg/ml
Metoclopramide hameln w roztworze do wstrzykiwań (5 mg/ml) posiada liczne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie respektować. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na metoklopramid lub substancje pomocnicze, a także w stanach, gdzie pobudzenie perystaltyki przewodu pokarmowego może być niebezpieczne, takich jak krwawienie, niedrożność czy perforacja przewodu pokarmowego. Ponadto, nie należy stosować metoklopramidu u chorych z guzem chromochłonnym (pheochromocytoma) ze względu na ryzyko ciężkich epizodów nadciśnienia tętniczego. W zakresie neurologicznym przeciwwskazania obejmują dyskinezę późną, padaczkę oraz chorobę Parkinsona, gdzie lek może nasilać objawy lub zwiększać częstość napadów. Jednoczesne stosowanie z lewodopą lub agonistami receptorów dopaminergicznych jest przeciwwskazane z powodu antagonizmu farmakodynamicznego.
agonista receptorów dopaminergicznych, antagonista dopaminy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, działanie antydopaminergiczne, guz chromochłonny, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek neuroleptyczny, lewodopa, methemoglobinemia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na metoklopramid, napad drgawkowy, niedobór reduktazy NADH cytochromu b5, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność serca, objawy parkinsonowskie, padaczka, perforacja przewodu pokarmowego, perystaltyka przewodu pokarmowego, pheochromocytoma, przekaźnictwo dopaminergiczne, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodzenia sercowego, zapalenie otrzewnej - Leksykon leków
Interakcje leku – Mirvedol 10 mg
Memantyna chlorowodorek, antagonista receptorów NMDA, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Wśród interakcji farmakodynamicznych należy zwrócić uwagę na potencjalne nasilenie działania leków dopaminergicznych (L-dopa, agoniści receptorów dopaminergicznych) oraz leków antycholinergicznych, co może wymagać dostosowania dawkowania. Memantyna osłabia skuteczność barbituranów i neuroleptyków, a także modyfikuje działanie miorelaksacyjne dantrolenu i baklofenu. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania memantyny z amantadyną ze względu na wysokie ryzyko psychozy farmakotoksycznej, a także unikanie łączenia z ketaminą i dekstrometorfanem. Monitorowanie stężenia fenytoiny w surowicy jest zalecane podczas terapii skojarzonej z memantyną. W zakresie interakcji farmakokinetycznych, memantyna może zwiększać stężenia leków wydalanych przez nerkowy układ transportu kationów, takich jak cymetydyna, ranitydyna, prokainamid, chinidyna, chinina i nikotyna, co może nasilać ich działania niepożądane. Zauważono także zmniejszenie stężenia hydrochlorotiazydu (HCT) w surowicy podczas jednoczesnego stosowania, co wymaga monitorowania skuteczności leczenia diuretycznego. Ponadto, u pacjentów stosujących memantynę i warfarynę odnotowano pojedyncze przypadki zwiększenia INR, co wskazuje na konieczność ścisłego monitorowania czasu protrombinowego.
agonista receptorów dopaminergicznych, amantadyna, antagonista receptorów H2, antagonista receptorów NMDA, baklofen, chinidyna, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa, cymetydyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, donepezyl, działanie miorelaksacyjne, działanie sedatywne, fenytoina, galantamina, hydrochlorotiazyd, hydrolaza epoksydowa, inhibitor cholinoesterazy, interakcja farmakokinetyczna, ketamina, L-DOPA, lek antycholinergiczny, lek dopaminergiczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwwrzodowy, lek przeciwzakrzepowy, memantyna chlorowodorek, metformina, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miorelaksant, monooksygenaza flawinowa, neuroleptyk, prokainamid, psychoza farmakotoksyczna, ranitydyna, terapia diuretyczna, układ glutaminergiczny, warfaryna, zaburzenie psychomotoryczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Requip-Modutab 4 mg
Przedkliniczne badania ropinirolu, substancji czynnej Requip-Modutab, obejmują szeroki zakres oceny bezpieczeństwa, w tym wpływ na rozrodczość, toksyczność ogólną, genotoksyczność, rakotwórczość oraz farmakologię bezpieczeństwa. W badaniach na szczurach wykazano, że ropinirol może wpływać na implantację zarodka poprzez obniżenie stężenia prolaktyny, jednak u ludzi prolaktyna nie odgrywa kluczowej roli w tym procesie. Teratogenność obserwowano przy dawkach toksycznych dla matki: zmniejszenie masy ciała płodów przy 60 mg/kg/dobę (AUC około 2x MRHD), zwiększone obumieranie płodów przy 90 mg/kg/dobę (AUC około 3x MRHD) oraz wady wrodzone palców przy 150 mg/kg/dobę (AUC około 5x MRHD). Brak działania teratogennego stwierdzono przy dawce 120 mg/kg/dobę (AUC około 4x MRHD). U królików nie zaobserwowano wpływu na organogenezę przy dawce 20 mg/kg (9,5-krotność Cmax u ludzi). Skojarzone podawanie ropinirolu z L-dopą u królików zwiększało częstość i nasilenie wad wrodzonych palców.
agonista receptorów dopaminergicznych, AUC, badanie in vitro, badanie teratogenności, Cmax, degeneracja siatkówki, fotoekspozycja, gen HERG, gruczolak jądra, hipoprolaktynemia, hipotensja, implantacja zarodka, kanały potasowe, komórki Leydiga, L-DOPA, organogeneza, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, prolaktyna, repolaryzacja mięśnia sercowego, ropinirol, wada wrodzona palców, zagnieżdżenie zarodka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Nironovo SR 8 mg
Przedawkowanie ropinirolu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu Nironovo SR (dostępnych w dawkach 2 mg, 4 mg oraz 8 mg) prowadzi do nasilonych objawów dopaminergicznych, wynikających z nadmiernej stymulacji receptorów dopaminowych. Klinicznie manifestuje się to nudnościami, wymiotami, hipotensją ortostatyczną, zaburzeniami świadomości od splątania do śpiączki, halucynacjami wzrokowymi i słuchowymi, dyskinezą, pobudzeniem psychoruchowym oraz zaburzeniami rytmu serca, w tym tachykardią i arytmiami. Ze względu na farmakokinetykę leku o przedłużonym uwalnianiu, objawy mogą utrzymywać się dłużej niż w przypadku form o natychmiastowym uwalnianiu, co wymaga długotrwałego monitorowania pacjenta.
Postępowanie terapeutyczne opiera się na natychmiastowym leczeniu objawowym z zastosowaniem antagonistów receptorów dopaminowych, takich jak neuroleptyki oraz metoklopramid, które skutecznie łagodzą objawy przedawkowania. Pacjent wymaga intensywnego monitorowania parametrów życiowych, w tym ciśnienia tętniczego (ze względu na ryzyko hipotensji ortostatycznej), funkcji układu sercowo-naczyniowego (monitorowanie EKG), stanu neurologicznego oraz poziomu świadomości. Przedawkowanie ropinirolu stanowi stan nagły, wymagający hospitalizacji i kompleksowego nadzoru medycznego, aby zapobiec powikłaniom zagrażającym życiu.
agonista receptorów dopaminergicznych, arytmia, dyskinezy, halucynacje, hipotensja ortostatyczna, lek antagonistyczny, metoklopramid, monitorowanie EKG, neuroleptyk, nudności i wymioty, objawy dopaminergiczne, pobudzenie psychoruchowe, ropinirol, stan majaczeniowy, stan nagły, stymulacja dopaminergiczna, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Metoclopramidum 0,5% Polpharma 5 mg/ml
Metoclopramidum 0,5% Polpharma (5 mg/ml) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na metoklopramid lub składniki pomocnicze, w tym sodu pirosiarczyn (E 223). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują krwawienia, niedrożność lub perforację przewodu pokarmowego, rozpoznany lub podejrzewany guz chromochłonny (pheochromocytoma), a także schorzenia neurologiczne takie jak dyskineza późna, padaczka i choroba Parkinsona. Ponadto, jednoczesne stosowanie metoklopramidu z lewodopą lub agonistami receptorów dopaminergicznych jest przeciwwskazane ze względu na antagonistyczny mechanizm działania. Lek jest również przeciwwskazany u pacjentów z methemoglobinemią indukowaną metoklopramidem lub niedoborem reduktazy NADH cytochromu b5 oraz u dzieci poniżej 1. roku życia z powodu ryzyka zaburzeń pozapiramidowych.
agonista receptorów dopaminergicznych, bradykardia, choroba Parkinsona, duszność, dyskineza późna, dystonia, guz chromochłonny, hipertermia, hipokaliemia, lek neuroleptyczny, lewodopa, methemoglobinemia, metoklopramid, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór reduktazy NADH cytochromu b5, objaw pozapiramidowy, objaw psychotyczny, padaczka, perforacja przewodu pokarmowego, perystaltyka jelitowa, sinica, sodu pirosiarczyn, sztywność mięśniowa, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Aropilo SR 4 mg
Ropinirol, substancja czynna leku Aropilo SR, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają kluczowe znaczenie w terapii choroby Parkinsona. Nie stwierdzono konieczności dostosowania dawki przy jednoczesnym stosowaniu z lewodopą lub domperydonem. Jednakże, neuroleptyki oraz ośrodkowo działające antagoniści dopaminy, tacy jak sulpiryd i metoklopramid, znacząco obniżają skuteczność ropinirolu i powinny być unikane. Estrogeny i HTZ mogą zwiększać stężenie ropinirolu w osoczu, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Inhibitory CYP1A2, zwłaszcza cyprofloksacyna, podnoszą Cmax ropinirolu o 60% i AUC o 84%, co może nasilać działania niepożądane i wymaga dostosowania dawkowania. Palenie tytoniu indukuje CYP1A2, wpływając na metabolizm ropinirolu, dlatego zmiany w nałogu palenia powinny skutkować korektą dawki leku.
acenokumarol, agonista receptorów dopaminergicznych, antagonista dopaminy, antagonista witaminy K, choroba Parkinsona, CYP1A2, cyprofloksacyna, cytochrom P450, domperidon, enoksacyna, fluwoksamina, hormonalna terapia zastępcza, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lewodopa, metoklopramid, neuroleptyki, receptor dopaminergiczny, ropinirol, sedacja, sulpiryd, teofilina, warfaryna, zawroty głowy, znormalizowany czas protrombinowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adartrel 2 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ropinirolu wykazały, że toksyczność leku jest związana głównie z jego działaniem agonistycznym na receptory dopaminergiczne, manifestującym się m.in. hipoprolaktynemią, obniżeniem ciśnienia tętniczego, bradykardią oraz zmianami behawioralnymi. Szczególną uwagę zwraca degeneracja siatkówki u szczurów albinosów przy dawce 50 mg/kg/dobę, co jest efektem specyficznym gatunkowo i prawdopodobnie związanym z nadmierną ekspozycją na światło. Ropinirol nie wykazał działania genotoksycznego w testach in vitro i in vivo. W badaniach rakotwórczości, przy dawkach do 50 mg/kg/dobę, u myszy nie stwierdzono efektów nowotworowych, natomiast u szczurów zaobserwowano rozrost komórek Leydiga i gruczolak jądra, co jest uznawane za specyficzne dla tego gatunku i nieprzekładające się na ryzyko kliniczne u ludzi.
agonista receptorów dopaminergicznych, badanie in vitro, badanie in vivo, degeneracja siatkówki, działanie teratogenne, gruczolak jądra, hipoprolaktynemia, implantacja zarodka, kanał jonowy hERG, komórki Leydiga, mechanizm działania farmakologicznego, obumarcie płodu, organogeneza, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, profil toksyczności, receptor dopaminergiczny, repolaryzacja mięśnia sercowego, toksyczność reprodukcyjna, wada wrodzona palców, wartość IC50, zmiany siatkówki - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Olamide 10 mg
Metoklopramid (Olamide 10 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 101,24 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Lek nie powinien być stosowany w stanach, gdzie pobudzenie perystaltyki przewodu pokarmowego może pogorszyć stan kliniczny, takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, niedrożność mechaniczną oraz perforacja przewodu pokarmowego. Neurologiczne przeciwwskazania obejmują dyskinezę późną w wywiadzie, padaczkę oraz chorobę Parkinsona, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów. Ponadto, metoklopramid jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko ciężkich epizodów nadciśnienia tętniczego.
agonista receptorów dopaminergicznych, antagonista receptorów dopaminowych, choroba Parkinsona, dysfagia, dyskineza późna, guz chromochłonny, krwawienie z przewodu pokarmowego, laktoza jednowodna, lek neuroleptyczny, lewodopa, methemoglobinemia, metoklopramid, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na metoklopramid, niedobór reduktazy NADH cytochromu b5, niedrożność przewodu pokarmowego, nietolerancja laktozy, olamide, padaczka, perforacja przewodu pokarmowego, perystaltyka przewodu pokarmowego, pheochromocytoma, zaburzenie pozapiramidowe - Leksykon substancji czynnych
Ropinirol – Działania niepożądane
Ropinirol, selektywny agonista receptorów dopaminergicznych D2/D3, stosowany w leczeniu choroby Parkinsona oraz zespołu niespokojnych nóg, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować szczególnie w początkowej fazie terapii i podczas zwiększania dawki. Do bardzo często występujących działań należą senność i omdlenia (zwłaszcza w monoterapii), dyskinezy w terapii skojarzonej z lewodopą, nudności (w monoterapii i terapii skojarzonej) oraz wymioty (szczególnie w zespole niespokojnych nóg). Często obserwuje się także zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęki obwodowe i zmęczenie. Zaburzenia psychiczne, takie jak omamy, splątanie i nerwowość, występują często, a reakcje psychotyczne, zaburzenia kontroli impulsów (np. patologiczny hazard, hiperseksualność) oraz agresja mają częstość nieznaną, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. W trakcie terapii mogą pojawić się również reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) oraz rzadkie reakcje wątrobowe, głównie pod postacią wzrostu aktywności enzymów wątrobowych.
agonista dopaminy, agonista receptorów dopaminergicznych, apatia, augmentacja, ból brzucha, choroba Parkinsona, czkawka, depresja, domperydon, dyskineza, enzym wątrobowy, hiperseksualność, lewodopa, majaczenie, monoterapia, nadwrażliwość, napad snu, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, omamy, paranoja, patologiczny hazard, reakcja psychotyczna, reakcja wątrobowa, ropinirol, senność, splątanie, spontaniczna erekcja, urojenia, wymioty, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie psychiczne, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaparcia, zawroty głowy, zespół dysregulacji dopaminergicznej, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zgaga