Przeciwwskazania stosowania leku Metoclopramide hameln. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Metoclopramide hameln w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 5 mg/ml posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy bezwzględnie respektować w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta. Znajomość tych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego kwalifikowania pacjentów do terapii tym lekiem.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nie należy stosować leku Metoclopramide hameln u pacjentów z rozpoznaną nadwrażliwością na metoklopramid lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.²

Przeciwwskazania związane z układem pokarmowym

Lek jest przeciwwskazany w przypadku stanów, w których pobudzenie perystaltyki przewodu pokarmowego mogłoby stanowić ryzyko dla pacjenta. Dotyczy to w szczególności:

• Krwawienia z przewodu pokarmowego – metoklopramid poprzez stymulację motoryki może nasilić krwawienie
• Niedrożności przewodu pokarmowego – zwiększenie perystaltyki może pogorszyć stan kliniczny
• Perforacji przewodu pokarmowego – przyspieszenie motoryki jelitowej mogłoby zwiększyć wysięk treści pokarmowej do jamy otrzewnowej i nasilić objawy zapalenia otrzewnej

³

Guz chromochłonny

Metoklopramid jest przeciwwskazany u pacjentów ze stwierdzonym lub podejrzewanym guzem chromochłonnym (pheochromocytoma). Podanie leku w tej grupie chorych wiąże się z ryzykiem wystąpienia ciężkich epizodów nadciśnienia tętniczego, co może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.⁴

Zaburzenia neurologiczne przeciwwskazujące stosowanie leku

Stosowanie metoklopramidu jest przeciwwskazane w następujących stanach neurologicznych:

• Dyskineza późna wywołana lekami neuroleptycznymi lub metoklopramidem w wywiadzie – ze względu na ryzyko nasilenia objawów dyskinetycznych
• Padaczka – metoklopramid może zwiększać częstość oraz intensywność napadów drgawkowych
• Choroba Parkinsona – działanie antydopaminergiczne metoklopramidu może pogorszyć objawy parkinsonowskie

⁵

Interakcje lekowe jako przeciwwskazanie

Jednoczesne stosowanie lewodopy lub agonistów receptorów dopaminergicznych z metoklopramidem jest przeciwwskazane ze względu na farmakodynamiczny antagonizm. Metoklopramid, jako antagonista dopaminy, może osłabiać działanie terapeutyczne tych leków, co jest szczególnie istotne w leczeniu choroby Parkinsona.⁶

Methemoglobinemia w wywiadzie

Metoklopramid jest przeciwwskazany u pacjentów z methemoglobinemią indukowaną metoklopramidem w wywiadzie lub z niedoborem reduktazy NADH cytochromu b5. Są to stany, w których ponowne podanie leku może wywołać potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia utlenowania krwi.⁷

Przeciwwskazania wiekowe

Metoklopramid nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 1. roku życia ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych w tej grupie wiekowej. Układ nerwowy niemowląt jest szczególnie wrażliwy na działanie leków wpływających na przekaźnictwo dopaminergiczne.⁸

Ostrożności dotyczące składu preparatu

Należy zachować ostrożność u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu w diecie, gdyż każdy 1 ml roztworu Metoclopramide hameln zawiera do 3,19 mg sodu. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym lub innymi chorobami wymagającymi ograniczenia spożycia sodu.⁹

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej uwagi przy rozważaniu podania metoklopramidu

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, pacjentów w podeszłym wieku oraz osoby z zaburzeniami przewodzenia sercowego, które mogą wymagać modyfikacji dawkowania lub ścisłego monitorowania podczas terapii metoklopramidem.¹⁰