AZS
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry o podłożu genetycznym, charakteryzująca się silnym świądem, suchością skóry i stanem zapalnym. Jest to jedna z najczęstszych chorób alergicznych, która dotyka około 10-20% dzieci i 1-3% dorosłych na całym świecie.
W patogenezie AZS kluczową rolę odgrywa dysfunkcja bariery naskórkowej, zaburzenia immunologiczne z przewagą odpowiedzi Th2 oraz nadwrażliwość na alergeny środowiskowe. Choroba najczęściej ujawnia się w pierwszych miesiącach życia, a jej przebieg zmienia się wraz z wiekiem pacjenta. U niemowląt zmiany dotyczą głównie twarzy i wyprostnych powierzchni kończyn, u dzieci starszych – zgięć stawowych, a u dorosłych mogą obejmować twarz, szyję i górną część klatki piersiowej.
Diagnostyka AZS opiera się na kryteriach klinicznych, obejmujących obecność świądu, typową morfologię i lokalizację zmian, przewlekły i nawrotowy przebieg oraz współistnienie innych chorób atopowych. Leczenie jest kompleksowe i obejmuje odpowiednią pielęgnację skóry (emolienty), leczenie przeciwzapalne (miejscowe glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny), leczenie przeciwświądowe oraz terapie systemowe w ciężkich przypadkach (cyklosporyna A, dupilumab, metotreksat).
W profilaktyce AZS istotne znaczenie ma identyfikacja i unikanie czynników zaostrzających, odpowiednia pielęgnacja skóry oraz edukacja pacjenta i jego rodziny. Choroba może mieć znaczący wpływ na jakość życia pacjentów, dlatego ważne jest kompleksowe podejście terapeutyczne uwzględniające aspekty medyczne, psychologiczne i społeczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alyostal
Produkt leczniczy ALYOSTAL, dostępny jako roztwór do skórnych prób punktowych o stężeniu 100 IR/ml lub 100 IC/ml, jest stosowany w diagnostyce alergii, jednak wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia uogólnionych reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Testy powinny być wykonywane wyłącznie przez doświadczonych lekarzy w warunkach umożliwiających natychmiastowe leczenie, z dostępnością epinefryny jako leku pierwszego wyboru. Preparatu nie zaleca się stosować u dzieci poniżej 4. roku życia, a u dzieci w wieku 1-4 lat wymagana jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka. Testy są przeciwwskazane u pacjentów z gorączką, w ostrej fazie chorób alergicznych, po niedawnym ataku astmy oraz u osób przyjmujących beta-blokery, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne lub inhibitory MAO, które mogą wpływać na skuteczność epinefryny.
alergeny leszczyny, alergeny traw, Alternaria, ambrozja, atak astmy, AZS, beta-bloker, brzoza biała, bylica pospolita, dermografizm, egzema, epinefryna, inhibitor MAO, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, łuszczyca, mannitol, obrzęk gardła, obrzęk warg, olcha czarna, oliwka europejska, pokrzywka, reakcja alergiczna uogólniona, reakcja anafilaktyczna, roztocze kurzu domowego, świąd, test skórny punktowy - Leksykon chorób i schorzeń
Świąd skóry (pruritus) – Diagnostyka i diagnoza
Świąd skóry (pruritus) jest częstym objawem dermatologicznym, który może wynikać z pierwotnych chorób skóry lub schorzeń ogólnoustrojowych. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego badania fizykalnego i wywiadu, uwzględniającego czas trwania, lokalizację, nasilenie, czynniki zaostrzające oraz obecność innych objawów. W przypadku braku pierwotnych zmian skórnych lub przewlekłego świądu trwającego ponad 6 tygodni, wskazane jest wykonanie badań laboratoryjnych, takich jak morfologia krwi z rozmazem, parametry funkcji wątroby (bilirubina, enzymy wątrobowe, fosfataza alkaliczna), funkcji nerek (kreatynina, mocznik), poziom TSH, glukozy na czczo lub HbA1c oraz stężenia żelaza. Dodatkowo, w zależności od obrazu klinicznego, mogą być zlecone badania serologiczne, immunologiczne, obrazowe (RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej) oraz dermatologiczne (biopsja skóry, zeskrobiny, testy alergiczne). Diagnostyka różnicowa uwzględnia choroby dermatologiczne (np. atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, świerzb), choroby ogólnoustrojowe (np. marskość wątroby, przewlekła niewydolność nerek, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nadczynność tarczycy, cukrzyca) oraz przyczyny neurologiczne, psychiatryczne i nowotworowe.
AZS, badanie fizykalne, badanie tarczycy, biopsja skóry, chłoniak Hodgkina, cholestaza ciążowa, choroba pęcherzowa, czerwienica prawdziwa, funkcje wątroby, immunofluorescencja, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj twardzinowy, łuszczyca, morfologia krwi, pierwotna marskość żółciowa, pokrzywka, posiew bakteriologiczny, poziom żelaza, świąd mocznicowy, świąd neuropatyczny, świąd polekowy, świąd przewlekły, świąd psychogenny, świąd skóry, testy alergiczne, TSH, zeskrobiny skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki i kurzajki – Epidemiologia
Brodawki i kurzajki, wywołane przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), są powszechnymi zmianami skórnymi, z częstością występowania w populacji ogólnej na poziomie 7-12%, a u dzieci szkolnych wzrastającą do 10-20%. Kurzajki podeszwowe mają roczną zapadalność około 14%. Częstość występowania jest wyższa u osób rasy białej oraz u pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza z zaburzeniami odporności komórkowej (np. HIV, immunosupresja po przeszczepach). Czynniki ryzyka obejmują wcześniejsze zakażenie, bliski kontakt z osobą zakażoną oraz ekspozycję na ciepłe i wilgotne środowiska, takie jak baseny czy szatnie. Okres inkubacji wynosi zwykle 2-6 miesięcy, ale może trwać do 12 miesięcy. Samoistna remisja u dzieci następuje u około 66% w ciągu 2 lat, natomiast u dorosłych przebiega wolniej i jest mniej prawdopodobna. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym i dermoskopii, a potwierdzenie obecności HPV możliwe jest przez hybrydyzację in situ.
autoinokulacja, AZS, biopsja, brodawka, choroba Hecka, dermoskopia, dysplazja szyjki macicy, HIV, hybrydyzacja in situ, immunosupresja, kurzajka, kurzajka podeszwowa, kwas salicylowy, mikrouraz, obniżona odporność, odporność komórkowa, rak szyjki macicy, rogowacenie łojotokowe, szczepionka HPV, terapia mikrofalowa, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus DNA, zaburzenie odporności komórkowej - Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Epidemiologia
Liszajec zakaźny (impetigo) jest jedną z najczęstszych bakteryjnych infekcji skóry, szczególnie u dzieci w wieku 2-6 lat, stanowiąc około 10% problemów dermatologicznych w pediatrii. Etiologia obejmuje głównie Staphylococcus aureus (około 80% przypadków nieropnych i niemal wyłącznie ropnych) oraz paciorkowce grupy A (GAS), które odpowiadają za około 10% przypadków, a także mieszane infekcje. Występowanie choroby jest wyraźnie zróżnicowane geograficznie i sezonowo, z wyższą zapadalnością w klimatach tropikalnych i subtropikalnych oraz w społecznościach o niskim statusie socjoekonomicznym, gdzie częstość może sięgać nawet do 49%. W krajach o umiarkowanym klimacie obserwuje się wzrost zapadalności na liszajec zakaźny, a oporność na antybiotyki, w tym MRSA, stanowi rosnące wyzwanie terapeutyczne. Choroba jest wysoce zakaźna, przenoszona głównie przez kontakt bezpośredni lub fomity, a jej powikłania mogą obejmować m.in. zapalenie tkanki łącznej, posocznicę oraz pełzakowe zapalenie kłębuszków nerkowych (PSGN), które występuje u do 5% pacjentów z niebullalnym liszajcem zakaźnym.
antybiotykoterapia, AZS, bakteryjna infekcja skóry, cukrzyca, częstość występowania, gronkowiec złocisty, immunosupresja, infekcja skórna, kontaktowe zapalenie skóry, liszajec zakaźny, łuszczyca kropelkowa, MRSA, nadzór epidemiologiczny, oparzenie termiczne, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec ropny, posocznica, PSGN, świerzb, szkarlatyna, zapadalność, zapalenie gardła, zapalenie naczyń chłonnych, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody – Patofizjologia i mechanizm
Wrzody (furunkuły) to głębokie ropne zapalenie mieszków włosowych, najczęściej wywołane przez Staphylococcus aureus, w tym szczepy metycylinooporne (MRSA). Patogeneza obejmuje inwazję bakterii przez mikrourazy skóry, ich namnażanie w mieszku włosowym, reakcję zapalną z udziałem neutrofili, tworzenie ropy i martwicę tkanki, a następnie formowanie czopa martwiczego. Organizm ogranicza infekcję poprzez wytworzenie włóknistej kapsuły, co jednak utrudnia penetrację antybiotyków. Kluczową rolę w wirulencji odgrywają hemolizyna alfa, koagulaza i białko wiążące czynnik von Willebranda, które modulują odpowiedź immunologiczną i sprzyjają tworzeniu ropni. Proces od inwazji do otwarcia ropnia trwa zwykle 8-14 dni, a objawy obejmują bolesny, zaczerwieniony guzek z ropną zawartością.
AZS, bakteriemia, cellulitis, CVST, czynnik etiologiczny, czynnik von Willebranda, czynnik wirulencji, czyrak, fagocytoza, furunkuloza, gronkowiec złocisty, hemolizyna, hidradenitis suppurativa, koagulaza, leukocydyna Panton-Valentine, leukocyty, martwica, MRSA, neutrofile, obrzęk, odpowiedź immunologiczna, ropa, ropień, ropny guzek, sepsa, stan zapalny, tkanka podskórna, układ immunologiczny, wrzód, wydzielina ropna, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie opon mózgowych - Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk dyshidrotyczny – Etiologia i przyczyny
Wyprysk dyshidrotyczny (pompholyx) to przewlekła dermatoza charakteryzująca się pęcherzykowatymi zmianami na dłoniach i stopach, o nie do końca poznanej, wieloczynnikowej etiologii. Choroba wykazuje silne powiązania genetyczne, w tym dziedziczenie autosomalne dominujące z lokusem na chromosomie 18, oraz częste współwystępowanie z atopowym zapaleniem skóry (około 50% przypadków). Czynniki wyzwalające obejmują kontakt z metalami takimi jak nikiel, kobalt (zalecana dieta niskokobaltowa z limitem spożycia około 12 μg/dzień) i chrom, alergiczne i drażniące kontaktowe zapalenie skóry (w tym alergeny kosmetyczne i detergenty), infekcje grzybicze (np. tinea pedis) oraz warunki środowiskowe, takie jak wysoka wilgotność, promieniowanie UVA i ekstremalne temperatury. Nadmierna potliwość i częsty kontakt z wodą również zaostrzają objawy, podobnie jak stres psychologiczny, który moduluje odpowiedź immunologiczną.
antykoncepcja hormonalna, atopia, AZS, immunoglobuliny dożylne, immunoterapia nowotworowa, katar sienny, kontaktowe zapalenie skóry, mutacja filagryny, nadmierna potliwość, pęcherzyki wypełnione płynem, pompholyx, promieniowanie UVA, tinea pedis, układ dopełniacza, wyprysk dyshidrotyczny, zakażenie bakteryjne skóry, zespół rekonstytucji immunologicznej - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia pokarmowa – Etiologia i przyczyny
Alergia pokarmowa to nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna na białka pokarmowe, głównie mediowana przez przeciwciała IgE (alergia IgE-zależna), choć występują także formy nie-IgE-zależne i mieszane. Mechanizm polega na wytwarzaniu specyficznych IgE, które przy kolejnym kontakcie z alergenem powodują degranulację komórek tucznych i bazofilów, uwalniając histaminę i inne mediatory zapalne. Najczęstsze alergeny to mleko krowie, jaja, orzeszki ziemne, orzechy drzewne, ryby, skorupiaki, pszenica, soja oraz sezam (uznany za główny alergen od 2021 r.). Objawy pojawiają się zwykle w ciągu minut do 2 godzin (alergia IgE-zależna) lub z opóźnieniem do kilku godzin (alergia nie-IgE-zależna). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (ok. 80% ryzyka dziedziczone), obecność atopii, egzemę, astmę oraz czynniki środowiskowe, takie jak higiena, mikrobiom jelitowy i dieta. Wprowadzenie pokarmów alergizujących między 4. a 6. miesiącem życia, zwłaszcza u niemowląt z wysokim ryzykiem, może zmniejszyć ryzyko rozwoju alergii, co potwierdzają badania, np. LEAP dotyczące orzeszków ziemnych.
alergen, alergen pokarmowy, alergia IgE-zależna, alergia nie-IgE-zależna, alergia pokarmowa, anafilaksja, AZS, bazofil, egzema, FPIES, hipoteza higieniczna, histamina, immunoglobulina E, immunoterapia doustna, komórka tuczna, mastocyt, mediator chemiczny, mikrobiom jelitowy, nadwrażliwość typu I, obrzęk naczynioruchowy, PFAS, przeciwciało IgE, reaktywność krzyżowa, tolerancja immunologiczna, uczulenie, wstrząs anafilaktyczny, zespół alergii jamy ustnej