uszkodzenie DNA

Uszkodzenie DNA to strukturalna zmiana w materiale genetycznym, która może prowadzić do mutacji, zaburzeń w funkcjonowaniu komórek i chorób. Uszkodzenia mogą być spowodowane czynnikami endogennymi (np. reaktywne formy tlenu powstające podczas metabolizmu komórkowego) lub egzogennymi (np. promieniowanie UV, substancje chemiczne, leki cytotoksyczne).

Mechanizmy naprawy DNA są kluczowe dla zachowania integralności genomu. Obejmują one naprawę przez wycinanie nukleotydów (NER), naprawę przez wycinanie zasad (BER), naprawę niesparowanych zasad (MMR) oraz naprawę dwuniciowych pęknięć DNA poprzez rekombinację homologiczną (HR) lub niehomologiczne łączenie końców (NHEJ).

Akumulacja uszkodzeń DNA może prowadzić do starzenia komórkowego, apoptozy lub transformacji nowotworowej. Defekty w systemach naprawy DNA są związane z wieloma chorobami, w tym zespołami genetycznymi predysponującymi do nowotworów (np. zespół Lyncha, anemia Fanconiego, xeroderma pigmentosum) oraz neurodegeneracyjnymi (np. ataksja-teleangiektazja).

W diagnostyce i terapii medycznej ocena uszkodzeń DNA jest wykorzystywana w badaniach toksykologicznych, monitorowaniu skutków radioterapii i chemioterapii, a także w opracowywaniu nowych strategii leczenia nowotworów, takich jak inhibitory PARP stosowane u pacjentów z defektami naprawy DNA.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl