gruczolak
Gruczolak to łagodny nowotwór pochodzenia nabłonkowego, rozwijający się z tkanki gruczołowej. Charakteryzuje się dobrze zorganizowaną strukturą histologiczną, odzwierciedlającą tkankę wyjściową, jednak z zaburzeniami architektury i proliferacją komórek gruczołowych.
Gruczolaki mogą występować w różnych narządach zawierających tkankę gruczołową, najczęściej w okrężnicy, tarczycy, przysadce mózgowej, nadnerczach, gruczole krokowym czy trzustce. W zależności od lokalizacji mogą mieć różną morfologię i potencjał kliniczny.
Istotne znaczenie kliniczne ma fakt, że niektóre gruczolaki, szczególnie jelita grubego, stanowią zmiany przedrakowe i mogą ulegać transformacji nowotworowej do gruczolakoraka. Dotyczy to zwłaszcza gruczolaków o wielkości powyżej 1 cm, z dysplazją wysokiego stopnia lub komponentą kosmkową.
Diagnostyka gruczolaków opiera się głównie na badaniach obrazowych oraz histopatologicznych. Leczenie zazwyczaj obejmuje całkowite usunięcie zmiany, co często jest zarówno postępowaniem diagnostycznym, jak i terapeutycznym. Po usunięciu gruczolaka z potencjałem złośliwienia zaleca się okresowe badania kontrolne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Amiodaron – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Amiodaron wykazuje toksyczność narządową potwierdzoną w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, ze szczególnym uwzględnieniem uszkodzeń płuc (zwłóknienie i fosfolipidoza) oraz wątroby. Mechanizm toksycznego działania na płuca wiąże się z powstawaniem wolnych rodników i zaburzeniami energetycznymi w komórkach. Amiodaron wpływa również na metabolizm lipidów poprzez modulację stężeń hormonów tarczycy. Badania genotoksyczności (test Amesa in vitro oraz test mikrojądrowy in vivo) wykazały brak działania mutagennego. Jednak amiodaron chlorowodorek charakteryzuje się silną fototoksycznością, generując cytotoksyczne wolne rodniki pod wpływem promieniowania UV, co może prowadzić do fotomutagenności i potencjalnych efektów fotokarcynogennych, choć te ostatnie nie zostały jeszcze dokładnie zbadane eksperymentalnie.
amiodaron, amiodaron chlorowodorek, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fosfolipidoza, fotokarcynogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, gruczolak, guz pęcherzykowy tarczycy, hormony tarczycy, karcynogenność, mechanizm epigenetyczny, promieniowanie ultrafioletowe, rozrost pęcherzykowy tarczycy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowa, toksyczność wielokrotnej dawki, uszkodzenie DNA, wolne rodniki, zwłóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy przysadki mózgowej – Epidemiologia
Guzy przysadki mózgowej stanowią 10-15% wszystkich guzów wewnątrzczaszkowych i są trzecią najczęstszą przyczyną guzów OUN u dorosłych. Epidemiologia wskazuje na wzrost zapadalności, która wynosi od 3,9 do 7,4 przypadków na 100 000 osób rocznie, a chorobowość szacuje się na 76-116 przypadków na 100 000 populacji. Wzrost ten jest częściowo związany z rozwojem technik obrazowania, zwłaszcza MRI, oraz wykrywaniem incydentalomów. Guzy przysadki wykazują zróżnicowanie pod względem płci, wieku i rasy – mikroprolaktynoma jest 20-krotnie częstsza u kobiet, a choroba Cushinga występuje z przewagą kobiet w stosunku 3:1. Najczęściej diagnozowane są w wieku 40-60 lat, a u osób rasy czarnej obserwuje się wyższą zapadalność na gruczolaki przysadki. Dominującymi typami są prolaktynoma (41-66%) i guzy nieczynne hormonalnie (15-48%), podczas gdy guzy wydzielające GH i ACTH stanowią odpowiednio 6-14% i 2-6% przypadków.
akromegalia, badanie autopsyjne, choroba Cushinga, choroba resztkowa, dysfunkcja przysadki, gruczolak, guz nieczynny hormonalnie, guz ośrodkowego układu nerwowego, guz przysadki mózgowej, guz wewnątrzczaszkowy, makrogruczolak, mikrogruczolak, mikroprolaktynoma, oponiak, OUN, pole widzenia, prolaktynoma, radioterapia, rak przysadki, rezonans magnetyczny, struniak - Leksykon substancji czynnych
Leuprorelina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Leuprorelina, stosowana w preparatach takich jak Eligard, Leuprostin, Librexa i Lutrate Depot, wykazuje w badaniach przedklinicznych brak specjalnego ryzyka toksycznego dla ludzi. W badaniach na szczurach i królikach zaobserwowano przemijające zmiany w układzie rozrodczym, takie jak zwiększenie masy narządów rodnych oraz podwyższone poziomy hormonów, które ustępują po zaprzestaniu leczenia. Dawkowanie w badaniach wynosiło od 10 μg do 40 μg podskórnie u szczurów, a także do 200 μg/kg mc./dobę w badaniach trwających 3 miesiące. U królików stwierdzono toksyczne działanie embriotoksyczne przy dawkach powyżej 0,24 μg/kg, jednak nie wykazano działania teratogennego. W badaniach toksyczności ostrej dawki śmiertelne wynosiły 2 000–5 000 mg octanu leuproreliny. Długoterminowe podawanie (do 32 mg/kg mc./miesiąc) wiązało się z miejscowymi reakcjami skórnymi i zmianami zanikowymi w narządach rozrodczych, co jest zgodne z farmakologicznym działaniem substancji.
badanie in vitro i in vivo, badanie rakotwórczości, bezpieczeństwo farmakologiczne, ciałko żółte, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak, gruczolak przysadki, gruczolak wyspowo-komórkowy trzustki, leuprorelina, nabłonek kanalików nerkowych, narządy rodne, octan leuproreliny, toksyczność ostra, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność reprodukcyjna, układ rozrodczy, zahamowanie płodności - Leksykon chorób i schorzeń
Rodzinna polipowatość gruczolakowata – Patofizjologia i mechanizm
Rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP) to autosomalnie dominujący zespół genetyczny, spowodowany mutacją germinalną w genie supresorowym APC na chromosomie 5q21-q22, prowadzący do rozwoju setek do tysięcy gruczolaków w jelicie grubym i odbytnicy. Mutacje APC powodują utratę funkcji białka APC, co zaburza regulację szlaku Wnt i prowadzi do akumulacji β-kateniny, stymulując proliferację komórek i hamując apoptozę. Proces nowotworzenia przebiega zgodnie z hipotezą „dwóch uderzeń” Knudsona, gdzie mutacja germinalna jest uzupełniana somatyczną inaktywacją drugiego allelu APC, co inicjuje rozwój licznych gruczolaków. Dalsze mutacje somatyczne, m.in. w genach KRAS i TP53, przyspieszają progresję do raka jelita grubego, który u nieleczonych pacjentów rozwija się zwykle przed 40. rokiem życia. W patogenezie FAP obserwuje się także niestabilność chromosomową (CIN), odróżniającą ją od innych dziedzicznych zespołów raka jelita grubego, takich jak zespół Lyncha. Fenotypowa zmienność choroby koreluje z lokalizacją mutacji w genie APC, a także z obecnością zmian pozajelitowych, np. przerostu nabłonka barwnikowego siatkówki (CHRPE) czy guzów desmoidalnych.
apoptoza, beta-katenina, cyklooksygenaza, ekspresja genów, gen supresorowy APC, gruczolak, guz desmoidalny, hipoteza Knudsona, kolektomia profilaktyczna, kwas arachidonowy, kwas obeticholowy, mutacja germinalna, niestabilność chromosomowa, niestabilność mikrosatelitarna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, polipowatość związana z MUTYH, proteasom, rak jelita grubego, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sekwencja gruczolak-rak, szlak mTOR, szlak sygnałowy Wnt, zespół Lyncha - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lapixen 4 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lacydypiny, antagonisty kanałów wapniowych, wykazały charakterystyczne dla tej grupy leków działania farmakologiczne i toksyczne, które były w większości odwracalne. U szczurów i psów zaobserwowano zmniejszoną kurczliwość mięśnia sercowego oraz rozrost dziąseł przy wysokich dawkach, znacznie przekraczających dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej u szczurów dawka 15 mg/kg m.c. powodowała wewnątrzmaciczną śmierć płodu oraz zwiększenie masy łożyska, przy czym poziom NOAEL ustalono na 2,5 mg/kg m.c. U królików dawka 18 mg/kg m.c. skutkowała zmniejszeniem masy ciała płodu, z NOAEL na poziomie 9 mg/kg m.c. Ponadto, u szczurów podawanie lacydypiny przed porodem i podczas karmienia skutkowało zmniejszeniem przyrostu masy ciała młodych oraz hamowaniem intensywności skurczów macicy.
antagonista wapnia, badanie genotoksyczności, badanie kancerogenności, gruczolak, guz z komórek śródmiąższowych jąder, hamowanie skurczów macicy, in vitro, in vivo, lacydypina, mechanizm endokrynologiczny, NOAEL, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozrost dziąseł, rozrost komórek śródmiąższowych, toksyczność reprodukcyjna, wewnątrzmaciczna śmierć płodu, zaparcie, zmniejszenie masy ciała płodu, zwiększenie masy łożyska - Leksykon substancji czynnych
Akarboza – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Akarboza wykazuje bardzo niski profil toksyczności ostrej zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym, z LD50 przekraczającymi 1 000 000 SIU/kg u myszy i szczurów (doustnie) oraz wartościami do 478 000 SIU/kg (dożylnie u szczurów). Badania podostre i przewlekłe na szczurach, psach i chomikach, przy dawkach do 450 mg/kg masy ciała, nie wykazały istotnych zmian hematologicznych, biochemicznych ani histopatologicznych, a obserwowane zmiany masy ciała interpretowane są jako efekt farmakodynamiczny wynikający z hamowania trawienia węglowodanów, a nie toksyczność. Wzrost stężenia mocznika i obniżona aktywność α-amylazy w osoczu są konsekwencją katabolicznego stanu związanego z utratą masy ciała, a nie bezpośrednim działaniem toksycznym akarbozy.
aktywność farmakodynamiczna, badanie histopatologiczne, badanie przedkliniczne, cukrzyca pokarmowa, cukrzyca typu 2, dawka terapeutyczna, działanie karcynogenne, efekt genotoksyczny, efekt karcynogenny, genotoksyczność, gruczolak, guz hormonozależny, guz z komórek Leydiga, jelito ślepe, LD50, parametr biochemiczny, parametr hematologiczny, powiększenie kątnicy, rak nadnerczy, rakotwórczość, równowaga izokaloryczna, sonda żołądkowa, stan kataboliczny, stężenie glukozy, stężenie mocznika, suplementacja glukozy, toksyczność ostra akarbozy, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Zentiva 400 mg
Badania przedkliniczne pazopanibu wykazały wielonarządową toksyczność związaną z mechanizmem hamowania receptorów VEGFR, ujawniającą się przy stężeniach osoczowych niższych niż kliniczne. Zaobserwowano zmiany strukturalne i funkcjonalne w kościach, zębach, łożyskach pazurów, narządach rozrodczych, tkankach hematologicznych, nerkach oraz trzustce. U młodych zwierząt stwierdzono istotne zaburzenia rozwojowe, w tym zahamowanie wzrostu kości i przebudowę zębów przy dawkach ≥ 10 mg/kg/dzień (około 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji u dorosłych). Ponadto, pazopanib wykazał silne działanie embriotoksyczne i teratogenne już przy ekspozycji ponad 300-krotnie niższej niż u ludzi, powodując m.in. wady układu krążenia i zmniejszenie płodności u samic. U samców obserwowano zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz obniżenie parametrów nasienia przy dawkach odpowiadających 0,3 ekspozycji klinicznej.
aberracje chromosomalne, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie genotoksyczne, embriotoksyczność, gruczolak, gruczolakorak dwunastnicy, ogniska eozynofilii, potencjał rakotwórczy, proliferacyjne zmiany wątroby, przebudowa zębów, szlak VEGF, test Amesa, test mikrojądrowy, wady układu krążenia, zaburzenia spermatogenezy, zanik jajników, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Miglustat Accord 100 mg
Dane przedkliniczne miglustatu wskazują na istotne działania niepożądane obserwowane w badaniach na zwierzętach, w tym zmniejszenie masy ciała, biegunkę oraz uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego manifestujące się nadżerkami i owrzodzeniami. W dawkach porównywalnych lub umiarkowanie wyższych niż kliniczne zaobserwowano zmiany w narządach limfatycznych, aktywności aminotransferaz, wakuolizację tarczycy i trzustki, zaćmę, nefropatię oraz zmiany w mięśniu sercowym u szczurów. Szczególną uwagę zwraca hiperplazja komórek Leydiga i gruczolaki jąder u samców szczurów w dawkach 30-180 mg/kg mc./dobę, przy czym efekt ten nie wykazywał zależności od dawki i jest prawdopodobnie specyficzny dla gatunku. W badaniach na myszach (dawki 210-840/500 mg/kg mc./dobę) odnotowano zwiększoną częstość zapalnych i hiperplastycznych zmian w jelicie grubym oraz statystycznie istotny wzrost nowotworów jelita grubego przy najwyższej dawce, co może mieć ograniczone znaczenie kliniczne ze względu na wysokie dawki stosowane w badaniach (od 8 do 33 razy większe niż u ludzi). Miglustat nie wykazuje działania mutagennego ani klastogennego w standardowych testach genotoksyczności.
aminotransferazy, astenozoospermia, badania toksykologiczne, biegunka, dystocja, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, gruczolak, hiperplazja komórek śródmiąższowych jądra, komórki Leydiga, narządy limfatyczne, nefropatia, niepłodność męska, oligospermia, przeżywalność zarodka, strata poimplantacyjna, teratozoospermia, toksyczność leku, toksyczność przewlekła, uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, wakuolizacja, zaburzenia laktacji, zaćma, zanik kanalików nasiennych, zmiany hiperplastyczne, zmniejszenie masy ciała - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Zapobieganie i profilaktyka
Polipy jelita grubego stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju raka jelita grubego, a ich profilaktyka opiera się przede wszystkim na regularnych badaniach przesiewowych, z kolonoskopią jako złotym standardem diagnostyczno-terapeutycznym. Zaleca się rozpoczęcie badań przesiewowych od 45. roku życia, z częstotliwością dostosowaną do indywidualnego ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z dodatnim wywiadem rodzinnym lub chorobami zapalnymi jelit. Usunięcie polipów podczas kolonoskopii (polipektomia) może zmniejszyć ryzyko rozwoju raka jelita grubego o 80-90%. Po polipektomii konieczna jest dalsza obserwacja endoskopowa, gdyż ryzyko nawrotu polipów wynosi 25-30% w ciągu 3 lat. W przypadku zespołów genetycznych, takich jak FAP czy zespół Lyncha, wskazane jest wczesne i regularne monitorowanie, a w niektórych przypadkach rozważenie profilaktycznej kolektomii.
aspiryna, badanie endoskopowe, badanie histologiczne, badanie przesiewowe, choroba zapalna jelit, czynnik ryzyka, FAP, gruczolak, kolektomia, kolonoskopia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas foliowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, nowotwór złośliwy, otyłość, polip jelita grubego, polipektomia, poradnictwo genetyczne, prebiotyk, profil ryzyka, rak jelita grubego, sulforafan, suplement diety, warzywa krzyżowe, zespół Lyncha, zespół polipowatości, zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół lyncha – Objawy
Zespół Lyncha (HNPCC) to autosomalnie dominujący zespół genetyczny związany z mutacjami w genach naprawy błędów DNA (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM), predysponujący do rozwoju nowotworów, zwłaszcza raka jelita grubego, który występuje średnio w wieku 44-45 lat (w populacji ogólnej 70 lat). Charakterystyczne jest szybkie tempo progresji nowotworu (1-2 lata vs. 10 lat w populacji ogólnej) oraz lokalizacja w proksymalnej części okrężnicy (około 66% przypadków). Ryzyko życiowe raka jelita grubego wynosi 20-80%, z wyższym ryzykiem u mężczyzn (60-80%) i nosicieli mutacji MLH1/MSH2 (30-97%). Inne nowotwory związane z zespołem Lyncha to rak endometrium (ryzyko 15-60%, średni wiek diagnozy ~60 lat), rak jajnika (ryzyko 1-38%, średni wiek 42,5-45,3 lat) oraz rak żołądka (ryzyko 1-13%, średni wiek 56 lat). Objawy kliniczne obejmują m.in. krew w stolcu (40-50%), anemię z niedoboru żelaza (25-35%), ból brzucha, zmiany rytmu wypróżnień oraz nieprawidłowe krwawienia u kobiet. Wysokie ryzyko nawrotów i rozwoju drugiego pierwotnego raka jelita grubego (do 60% po 30 latach) wymaga intensywnej kontroli i profilaktyki.
anemia z niedoboru żelaza, aspiryna, biopsja endometrium, dysfagia, dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, endoskopia, FAP, gen naprawy błędnie sparowanych zasad DNA, geny MMR, gruczolak, histerektomia, HNPCC, kolektomia, kolonoskopia, krew w stolcu, kwas acetylosalicylowy, mutacja genu, naprawa błędnie sparowanych zasad, nieprawidłowe krwawienie z pochwy, obustronna salpingo-ooforektomia, ośrodkowy układ nerwowy, polip gruczolakowaty, polip jelita grubego, rak błony śluzowej macicy, rak dróg moczowych, rak dróg żółciowych, rak endometrium, rak jajnika, rak jelita cienkiego, rak jelita grubego, rak mózgu, rak trzustki, rak żołądka, rodzinna polipowatość gruczolakowata, USG przezpochwowe, zespół Lyncha - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Viatris 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pazopanibu przeprowadzone na myszach, szczurach, królikach i małpach wykazały wielonarządowe działania toksyczne, związane z hamowaniem VEGFR i zakłóceniem szlaków VEGF. Obserwowano zmiany w kościach, zębach, narządach rozrodczych, hematologicznych, nerkach i trzustce, często przy stężeniach osoczowych niższych niż kliniczne. U młodych szczurów dawki ≥ 10 mg/kg mc./dobę (około 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji AUC u dorosłych) powodowały zahamowanie wzrostu, zwiększoną łamliwość kości i nieprawidłową przebudowę zębów. Dodatkowo, u szczurów karmionych mlekiem matki w okresie 9-14 dni po narodzinach, dawki odpowiadające 0,1 klinicznej ekspozycji AUC wywoływały zgony oraz zaburzenia rozwojowe nerek, płuc, wątroby i serca. U samic myszy przy dawkach 2,5-krotnie wyższych niż kliniczne stwierdzono proliferacyjne zmiany w wątrobie, w tym gruczolaki.
aberracja chromosomalna, biegunka, ciałko żółte, dane przedkliniczne, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, embriotoksyczność, eozynofilia, genotoksyczność, gruczolak, gruczolak wątroby, gruczolakorak dwunastnicy, łamliwość kości, mutagenność, rakotwórczość, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, resorpcja zarodka, ruchomość plemników, stężenie plemników, strata poimplantacyjna, szlak sygnalizacyjny VEGF, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka hematologiczna, toksyczność ogólna, toksyczność u młodych osobników, torbiel jajnika, wada rozwojowa układu krążenia, zanik jajnika - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lacipil 6 mg
Badania przedkliniczne lacydypiny wykazały, że jej profil toksyczności jest zgodny z charakterystyką antagonistów kanałów wapniowych, z odwracalnymi efektami toksycznymi obserwowanymi przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne. Główne objawy toksyczności obejmowały zaparcia u szczurów, zmniejszoną kurczliwość mięśnia sercowego u szczurów i psów oraz rozrost dziąseł. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono bezpośredniej toksyczności u ciężarnych szczurów i królików, jednak embriotoksyczność pojawiła się przy dawkach toksycznych dla samic. Ponadto, duże dawki lacydypiny wpływały na przebieg ciąży i porodu, wydłużając okres ciąży i powodując zaburzenia porodowe, co jest zgodne z mechanizmem działania antagonistów wapnia na mięśniówkę gładką macicy.
antagonista wapnia, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie toksyczne, gruczolak, guz z komórek śródmiąższowych jąder, kanał wapniowy, kurczliwość mięśnia sercowego, lacydypina, mechanizm endokrynologiczny, mięśniówka gładka, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozrost dziąseł, toksyczność ogólna, wpływ na rozrodczość, zaparcie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aricogan 10 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa arypiprazolu (Aricogan) obejmowała szeroki zakres badań toksykologicznych, genotoksyczności, karcinogenności oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Wyniki wskazują, że działania toksyczne pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki terapeutyczne stosowane u ludzi (np. 20-60 mg/kg mc./dobę u szczurów, co odpowiada 3-10-krotnej ekspozycji AUC w stosunku do ludzi). Zaobserwowano toksyczny wpływ na nadnercza u szczurów, zwiększoną częstość nowotworów nadnerczy u samic szczurów przy dawce 60 mg/kg mc./dobę (ponad 10-krotna ekspozycja AUC względem ludzi) oraz kamicę żółciową u małp przy dawkach 25-125 mg/kg mc./dobę, jednak stężenia metabolitów w żółci ludzi były znacznie niższe (do 6% stężenia małp). Nie wykazano neurotoksyczności ani negatywnego wpływu na rozwój młodych zwierząt, a badania genotoksyczności potwierdziły brak właściwości genotoksycznych arypiprazolu.
arypiprazol, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, ekspozycja terapeutyczna, genotoksyczność, gruczolak, kamica żółciowa, lipofuscyna, margines bezpieczeństwa, mineralizacja kości płodu, neurotoksyczność, obumieranie komórek miąższowych, profil bezpieczeństwa, rak nadnerczy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność u samic ciężarnych, toksyczny wpływ na nadnercza, toksyczny wpływ na reprodukcję, właściwości genotoksyczne, wpływ na reprodukcję i rozwój, wpływ teratogenny, związki siarczanowe - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy przysadki mózgowej – Leczenie
Guzy przysadki mózgowej, choć najczęściej łagodne, mogą powodować istotne zaburzenia hormonalne i objawy uciskowe, zwłaszcza na nerwy wzrokowe. Leczenie wymaga indywidualizacji i współpracy zespołu specjalistów (neurochirurg, endokrynolog, radioterapeuta, chirurg otolaryngolog). Chirurgia, głównie przezklinowa (transsphenoidalna), jest metodą pierwszego wyboru, szczególnie przy guzach powodujących nadprodukcję hormonów lub ucisk na struktury sąsiednie. Skuteczność całkowitego usunięcia i normalizacji hormonalnej wynosi 80-90% dla małych, nieinwazyjnych gruczolaków, a 40-70% dla makrogruczolaków inwazyjnych. Radioterapia, w tym radiochirurgia stereotaktyczna i IMRT, stosowana jest jako uzupełnienie lub alternatywa, z efektem terapeutycznym pojawiającym się po miesiącach lub latach. Farmakoterapia obejmuje agoniści dopaminy (np. kabergolina, bromokryptyna) w prolaktynoma, analogi somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd) w guzach wydzielających GH, TSH i ACTH, a także inhibitory steroidogenezy w chorobie Cushinga. Po leczeniu około 60% pacjentów rozwija niedoczynność przysadki wymagającą terapii zastępczej hormonami.
agonista dopaminy, akromegalia, analog somatostatyny, bromokryptyna, choroba Cushinga, endokrynolog, gruczolak, guz przysadki mózgowej, inhibitor steroidogenezy, kabergolina, kraniotomia, lanreotyd, makrogruczolak, moczówka prosta, neurochirurg, niedoczynność przysadki, objaw uciskowy, oktreotyd, pegwisomant, prolaktynoma, radiochirurgia, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapeuta, radioterapia stereotaktyczna, radioterapia z modulacją intensywności, rak przysadki, siodło tureckie, technika endoskopowa, technika mikrochirurgiczna, temozolomid, terapia protonowa, terapia zastępcza hormonami, zaburzenie hormonalne, zatoka przynosowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lapixen 6 mg
Badania przedkliniczne lacydypiny, antagonisty kanałów wapniowych, wykazały odwracalne działania toksyczne związane z mechanizmem farmakologicznym leku, obejmujące zmniejszoną kurczliwość mięśnia sercowego, rozrost dziąseł u szczurów i psów oraz zaparcia u szczurów. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawka NOAEL wynosiła 2,5 mg/kg mc., przy dawce 15 mg/kg mc. obserwowano wewnątrzmaciczną śmierć płodów i zwiększenie masy łożyska. U królików dawka NOAEL wynosiła 9 mg/kg mc., a dawka 18 mg/kg mc. powodowała zmniejszenie masy ciała płodów. Ponadto, lacydypina hamowała skurcze macicy u szczurów oraz wpływała na zmniejszenie przyrostu masy ciała i rozwój fizyczny potomstwa przy podawaniu przed porodem i w okresie karmienia.
antagonista wapnia, badanie przedkliniczne, genotoksyczność, gruczolak, kurczliwość mięśnia sercowego, lacydypina, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, potencjał rakotwórczy, rozrost dziąseł, rozrost komórek śródmiąższowych, skurcz macicy, śmierć płodu, śmiertelność wewnątrzmaciczna, toksyczność, wpływ na reprodukcję - Leksykon chorób i schorzeń
Rak odbytnicy – Etiologia i przyczyny
Rak odbytnicy rozwija się w wyniku akumulacji mutacji genetycznych w komórkach nabłonka odbytnicy, prowadząc do niekontrolowanej proliferacji i transformacji polipów gruczolakowych w nowotwór złośliwy. Kluczowe mutacje, takie jak w genie APC, inicjują proces karcynogenezy, który przebiega przez kolejne etapy dysplazji i inwazji. Epidemiologicznie rak odbytnicy stanowi istotny problem zdrowotny, będąc trzecim najczęściej diagnozowanym nowotworem w USA i drugim pod względem śmiertelności. Ryzyko wzrasta znacząco po 50. roku życia (około 90% przypadków), jednak obserwuje się niepokojący wzrost zachorowań u osób młodszych (20-30 lat). Czynniki ryzyka obejmują zarówno niemodyfikowalne – wiek, predyspozycje genetyczne (np. zespół Lyncha, FAP, MUTYH), historia rodzinna, przewlekłe choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) – jak i modyfikowalne, takie jak dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso, niska podaż błonnika, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, otyłość oraz siedzący tryb życia.
Bacteroides fragilis, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca typu 2, dysbioza, Fusobacterium nucleatum, gruczolak, guz nowotworowy, Helicobacter pylori, inwazja nowotworowa, karcynogeneza jelita grubego, komórka nabłonkowa, mikrobiom jelitowy, mikrobiota jelitowa, mutacja genetyczna, mutacja genu APC, niekontrolowany wzrost komórek, niepolipowaty rak jelita grubego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór jelita grubego, polip gruczolakowy, promieniowanie jonizujące, przerzut nowotworowy, radioterapia, rak inwazyjny, rak odbytnicy, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak zapalny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Lyncha, zespół polipowatości związanej z MUTYH, zmiana przednowotworowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lapixen 2 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lacydypiny wykazały, że działania toksyczne leku są odwracalne i zgodne z farmakologicznym profilem antagonistów wapnia. Główne efekty obejmowały zmniejszoną kurczliwość mięśnia sercowego, rozrost dziąseł oraz zaparcia, obserwowane przy dużych dawkach. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawki 15 mg/kg masy ciała do 14 dnia ciąży powodowały wewnątrzmaciczną śmierć płodu oraz zwiększenie masy łożyska, przy czym NOAEL ustalono na 2,5 mg/kg. U królików dawki 18 mg/kg między 6 a 18 dniem ciąży skutkowały zmniejszeniem masy ciała płodu (NOAEL 9 mg/kg). Ponadto, u szczurów obserwowano zmniejszenie przyrostu masy ciała potomstwa oraz hamowanie skurczów macicy, co jest zgodne z mechanizmem działania antagonistów wapnia na mięśnie gładkie.
antagonista wapnia, badanie genotoksyczności, badanie karcynogenności, badanie przedkliniczne, blokowanie kanałów wapniowych, działanie toksyczne, gruczolak, kurczliwość mięśnia sercowego, lacydypina, łożysko, mięsień gładki, NOAEL, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, rozrost dziąseł, rozrost komórek śródmiąższowych, ryzyko genotoksyczne, skurcz macicy, śmierć wewnątrzmaciczna płodu, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na rozrodczość, zaparcie - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Polipy jelita grubego stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju raka jelita grubego, zwłaszcza gdy ich średnica przekracza 10 mm, co klasyfikuje je jako zaawansowane i zwiększa ryzyko zezłośliwienia. W przypadku polipów o wielkości powyżej 20 mm częstość występowania raka może sięgać 50%, a dla polipów ≥35 mm nawet 75%. Zaawansowane gruczolaki charakteryzują się dodatkowymi cechami ryzyka, takimi jak architektura kosmkowa ≥25% czy dysplazja wysokiego stopnia. Obecność licznych polipów (>10) również zwiększa ryzyko nawrotów i rozwoju raka. Złośliwe polipy z inwazyjnym rakiem T1 wymagają oceny cech histologicznych wysokiego ryzyka (np. głęboka inwazja podśluzówkowa >1 mm, inwazja naczyń limfatycznych, pączkowanie guza), które wskazują na konieczność leczenia chirurgicznego. Odpowiednio dobrane leczenie, w tym polipektomia i kolektomia, zapewnia dobre rokowanie i pięcioletnie przeżycie porównywalne do leczenia endoskopowego u wyselekcjonowanych pacjentów.
biegunka, dysplazja wysokiego stopnia, gruczolak, Helicobacter pylori, inwazja naczyń limfatycznych, kolektomia profilaktyczna, kolonoskopia kontrolna, krwawienie z odbytnicy, leczenie endoskopowe, margines polipektomii, model XGBoost, nowotwór złośliwy, pączkowanie guza, polip jelita grubego, polip neoplastyczny, polipektomia, rak inwazyjny, rak jelita grubego, rak jelita grubego o wczesnym początku, resekcja błony śluzowej, rodzinna polipowatość gruczolakowata, zaawansowany gruczolak, zajęcie węzłów chłonnych, zaparcie, zmiana rytmu wypróżnień - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aribit ODT 10 mg
Bezpieczeństwo arypiprazolu zostało potwierdzone w standardowych badaniach przedklinicznych, obejmujących ocenę farmakologiczną, toksyczność po podaniu wielokrotnym, genotoksyczność, rakotwórczość oraz wpływ na rozród i rozwój potomstwa. Toksyczne efekty, takie jak uszkodzenia nadnerczy u szczurów (dawki 20-60 mg/kg mc./dobę, AUC 3-10-krotnie wyższe niż u ludzi przy maksymalnej dawce), czy kamica żółciowa u małp (dawki 25-125 mg/kg mc./dobę, AUC 1-3-krotnie wyższe niż u ludzi), występowały jedynie przy ekspozycjach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne. Arypiprazol nie wykazuje właściwości genotoksycznych, co eliminuje ryzyko uszkodzeń DNA i potencjalnego rozwoju nowotworów. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono zaburzeń płodności, jednak odnotowano toksyczny wpływ na rozwój płodowy, w tym opóźnienie mineralizacji kości i możliwe działanie teratogenne przy dawkach subterapeutycznych u szczurów oraz przy ekspozycji 3-11-krotnie wyższej niż u ludzi u królików.
Aribit ODT, arypiprazol, badanie genotoksyczności, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak, kamica żółciowa, lipofuscyna, mineralizacja kości płodu, neurotoksyczność, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil toksyczności, rak nadnerczy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, uszkodzenie DNA - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Etiologia i przyczyny
Polipy jelita grubego to proliferacje komórkowe na wyściółce okrężnicy, które mogą mieć charakter nieneoplastyczny lub neoplastyczny, z tym że gruczolaki stanowią około 70% wszystkich polipów i są głównymi prekursorami raka jelita grubego. Ryzyko transformacji nowotworowej wzrasta wraz z wielkością polipa, szczególnie gdy przekracza on 1 cm, przy czym polipy ≥10 mm wykazują ryzyko raka na poziomie 13,4%, w porównaniu do 3,4% dla polipów <10 mm. Czynniki etiologiczne obejmują mutacje genetyczne (np. w genie APC w FAP), czynniki środowiskowe (dieta wysokotłuszczowa, palenie, alkohol, otyłość) oraz choroby zapalne jelit i cukrzycę. Dziedziczne zespoły polipowatości, takie jak FAP, zespół Lyncha czy zespół Peutza-Jeghersa, znacząco zwiększają ryzyko rozwoju licznych polipów i raka jelita grubego. Epidemiologicznie, polipy występują u około 20% dorosłych, a u osób >50 r.ż. nawet u 40%, z przewagą u mężczyzn.
adenomatous polyposis coli, badanie przesiewowe, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, gen APC, gruczolak, karcynogeneza, kod genetyczny, kolonoskopia, mutacja genetyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, polip hiperplastyczny, polip jelita grubego, polip ząbkowany, polip zapalny, polipektomia, polipowatość młodzieńcza, rak jelita grubego, receptor hormonalny, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sekwencja gruczolak-rak, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie okrężnicy, zespół dziedziczny, zespół Gardnera, zespół Lyncha, zespół Peutza-Jeghersa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metyloprednizolonu w postaci Solu-Medrol nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń, a obserwowane działania toksyczne odpowiadają typowym efektom długotrwałej ekspozycji na egzogenne steroidy nadnerczy. Nie przeprowadzono bezpośrednich badań rakotwórczości metyloprednizolonu u gryzoni, jednak dane dotyczące pokrewnych glikokortykosteroidów wskazują na możliwość zwiększenia częstości gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u samców szczura przy dawkach niższych niż kliniczne (mg/m²). Badania genotoksyczności metyloprednizolonu nie były bezpośrednio wykonane, lecz testy na metyloprednizolonie sulfonianie i prednizolonie farnezylanie wykazały brak mutagenności w szerokim zakresie dawek (250–10 000 µg/ml), z wyjątkiem wzrostu aberracji chromosomowych w fibroblastach chomika chińskiego przy najwyższych stężeniach PNF (1500 µg/ml) z aktywacją metaboliczną.
aberracja chromosomowa, acetonid triamcynolonu, budezonid, czop kopulacyjny, działanie teratogenne, Escherichia coli, glikokortykosteroid, gruczolak, kortykosteroid, kortykosteron, metyloprednizolon, metyloprednizolonu sulfonian, nieplanowa synteza DNA, nowotwór wątrobowokomórkowy, pierwotny hepatocyt, prednizolon, prednizolonu farnezylan, rozszczep podniebienia, rozwój wewnątrzmaciczny, Salmonella typhimurium, śmiertelność płodu, SOLU-MEDROL, steroid nadnerczy, zniekształcenie szkieletu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lacipil 4 mg
Badania przedkliniczne lacydypiny, antagonisty kanałów wapniowych, wykazały profil bezpieczeństwa typowy dla tej klasy leków, z działaniami niepożądanymi o charakterze odwracalnym, związanymi z farmakodynamicznym efektem podawania wysokich dawek. W badaniach toksykologicznych na szczurach i psach zaobserwowano zaparcia, zmniejszoną kurczliwość mięśnia sercowego oraz rozrost dziąseł, wszystkie odwracalne. W zakresie toksyczności reprodukcyjnej nie stwierdzono działania toksycznego u ciężarnych samic szczurów i królików, jednak w badaniu płodności u szczurów odnotowano embriotoksyczność przy dawkach toksycznych dla matki. Wysokie dawki lacydypiny wydłużały okres ciąży i zaburzały przebieg porodu, co jest zgodne z wpływem antagonistów wapnia na kurczliwość mięśniówki macicy.
antagonista kanałów wapniowych, antagonista wapnia, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksykologiczne, działanie embriotoksyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie genotoksyczne, działanie karcynogenne, działanie niepożądane, efekt farmakologiczny, efekt gatunkowo specyficzny, gruczolak, guz łagodny, komórki śródmiąższowe jąder, kurczliwość mięśnia sercowego, lacydypina, mechanizm endokrynologiczny, mięśniówka gładka macicy, potencjał rakotwórczy, rozrost dziąseł, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Polipy jelita grubego, zwłaszcza gruczolaki stanowiące około 90% wszystkich polipów, są powszechne u osób powyżej 50. roku życia i mogą ulegać transformacji nowotworowej, co podkreśla znaczenie wczesnej diagnostyki i usunięcia. Kolonoskopia pozostaje złotym standardem w wykrywaniu i usuwaniu polipów, umożliwiając jednoczesną polipektomię, która jest procedurą bezbolesną i bezpieczną, choć z rzadkimi powikłaniami takimi jak krwawienie (do 1/1000) i perforacja. Po usunięciu polipów konieczna jest analiza histopatologiczna w celu oceny kompletności resekcji, ryzyka nawrotu oraz obecności zmian nowotworowych. Regularne badania kontrolne, dostosowane do charakterystyki polipów i indywidualnego ryzyka pacjenta, są kluczowe, zwłaszcza że do 60% polipów może odrosnąć w ciągu 3 lat, a 30% pacjentów rozwija nowe zmiany.
badanie przesiewowe, bakteriemia, choroba Leśniowskiego-Crohna, dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego, gruczolak, kauteryzacja, kolonografia TK, kolonoskopia, kolonoskopia nadzorcza, kolostomia, krew utajona w kale, lek przeciwbiegunkowy, odwodnienie, okrężnica, perforacja, polip gruczolakowaty, polip jelita grubego, polipektomia, polipowatość związana z MUTYH, rak jelita grubego, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sigmoidoskopia, stomia, transfuzja krwi, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalna choroba jelit, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Akromegalia – Epidemiologia
Akromegalia to rzadka choroba endokrynologiczna charakteryzująca się nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu (GH) i wtórnym wzrostem stężenia IGF-1. Epidemiologia akromegalii wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z częstością występowania od 2,8 do 13,7 przypadków na 100 000 osób, a w niektórych badaniach przesiewowych nawet do 1000 przypadków na milion. Roczna zapadalność wynosi od 0,2 do 1,1 na 100 000 osób, z medianą wieku diagnozy w piątej dekadzie życia (40,5-47 lat) i opóźnieniem diagnostycznym wynoszącym 7-10 lat. Dane wskazują na możliwe różnice płciowe w przebiegu choroby, z wyższą śmiertelnością u kobiet. W 7 głównych rynkach (USA, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania, Kanada) liczba zdiagnozowanych przypadków wzrosła do około 60 000 w 2023 roku, z rocznym wskaźnikiem wzrostu 0,95%.
badanie przesiewowe, choroba endokrynologiczna, choroba sercowo-naczyniowa, chorobowość, choroby współistniejące, cukrzyca typu 2, gruczolak, gruczolak przysadki, hipogonadyzm, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu, kolonoskopia przesiewowa, leczenie neurochirurgiczne, makrogruczolak, mikrogruczolak, nadciśnienie, niedoczynność przysadki, niedoczynność tarczycy, nowotwór układu pokarmowego, nowotwór złośliwy, polip jelita grubego, radioterapia, rak jelita grubego, rak okrężnicy, standaryzowany współczynnik zachorowalności, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół cushinga – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół Cushinga charakteryzuje się przewlekłą hiperkortyzolemią, która znacząco zwiększa śmiertelność (SMR około 2,22), szczególnie w przypadku nieleczonej choroby, gdzie 5-letnia śmiertelność sięga 50%. Czynniki prognostyczne obejmują czas ekspozycji na nadmiar glikokortykoidów, wiek w momencie diagnozy, poziomy ACTH, obecność depresji oraz płeć męską. W przypadku ektopowego wydzielania ACTH (ECS) istotne jest wydzielanie wielu hormonów oraz współistnienie cukrzycy, które pogarszają przeżycie (33 vs 104 miesiące). Rokowanie zależy od etiologii – rak nadnerczy i guzy ektopowe ACTH mają gorsze prognozy. Po przezklinowej resekcji guza przysadki (TSS) wskaźniki remisji wahają się od 45% do 95%, jednak nawroty występują u 6-27% dzieci i 3-47% dorosłych, nawet przy kortyzolu ≤2 μg/dL. Czynniki ryzyka nawrotu to m.in. inwazja opony twardej, wiek, brak identyfikacji guza, większy rozmiar guza, wyższe pooperacyjne poziomy kortyzolu i ACTH oraz krótszy czas zastępowania glikokortykoidami (<6 miesięcy).
cewnikowanie zatok skalistych, choroba Cushinga, ektopowe wydzielanie ACTH, funkcje poznawcze, glikokortykoidy, gruczolak, hiperkortyzolemia, hormon adrenokortykotropowy, nadmiar kortyzolu, niewydolność nadnerczy, obustronna adrenalektomia, przeżycie całkowite, remisja biochemiczna, remisja kliniczna, ryzyko sercowo-naczyniowe, uczenie maszynowe, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Synoptis 0,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa entekawiru wykazały, że wielokrotne podawanie leku w dawkach odpowiadających narażeniu 10- do 19-krotnie wyższemu niż u ludzi powodowało przemijające zapalenia okołonaczyniowe w ośrodkowym układzie nerwowym u psów, natomiast u małp, przy narażeniu ponad 100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. W badaniach rozrodczości entekawir nie obniżał płodności u szczurów, jednak przy narażeniu ≥ 26-krotnym obserwowano degenerację nasieniowodów u gryzoni i psów, co nie wystąpiło u małp. Toksyczność rozwojowa u szczurów i królików ujawniała się przy narażeniu przekraczającym 21-krotnie ekspozycję ludzką, manifestując się embriotoksycznością, wadami kostnymi i zmniejszeniem masy ciała. W badaniach około- i pourodzeniowych nie zaobserwowano działań niepożądanych u potomstwa, a entekawir przenikał do mleka szczurów. U młodych szczurów podawanie leku powodowało umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny przy AUC ≥ 92-krotnie wyższym niż u ludzi, co prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie toksykologiczne, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak, guz naczyniowy, mutacja genetyczna, naprawa DNA, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja, test mutagenności, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 250 mg
Przedkliniczne badania metyloprednizolonu, substancji czynnej preparatu Solu-Medrol, nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń w standardowych testach farmakologicznych i toksyczności po podaniu wielokrotnym. Typowe działania toksyczne odpowiadają przewlekłej ekspozycji na egzogenne steroidy nadnerczy. Metyloprednizolon nie był poddany specyficznym badaniom rakotwórczości, jednak dane z badań innych glikokortykosteroidów wskazują na możliwość zwiększenia częstości gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u samców szczura przy dawkach niższych niż kliniczne (mg/m²). Badania genotoksyczności metyloprednizolonu sulfonianu i prednizolonu farnezylanu nie wykazały działania mutagennego w testach in vitro i in vivo, choć PNF indukował aberracje chromosomowe w fibroblastach chomika chińskiego przy najwyższym stężeniu 1500 µg/ml z aktywacją metaboliczną.
czop kopulacyjny, działanie mutagenne, działanie teratogenne, glikokortykosteroid, gruczolak, metyloprednizolon sulfonowy, mutacja genetyczna in vitro, nieplanowa synteza DNA, nowotwór wątrobowokomórkowy, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, śmiertelność płodu, SOLU-MEDROL, steroid nadnerczy, strukturalna aberracja chromosomowa, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Amiokordin 50 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące amiodaronu chlorowodorku wskazują na potencjalne ryzyko rozwoju nowotworów pęcherzykowych tarczycy u szczurów podczas długotrwałego, 2-letniego stosowania leku. Zaobserwowano zarówno gruczolaki, jak i raki pęcherzykowe tarczycy u obu płci szczurów, natomiast u myszy stwierdzono jedynie dawkozależny rozrost pęcherzykowy tarczycy bez progresji do zmian nowotworowych. Badania nie wykazały działania mutagennego amiodaronu, co sugeruje, że mechanizm indukcji nowotworów jest epigenetyczny, a nie genotoksyczny. Zmiany te prawdopodobnie wynikają z wpływu amiodaronu na syntezę i uwalnianie hormonów tarczycy, prowadząc do zaburzeń homeostazy hormonalnej i kompensacyjnych zmian w strukturze gruczołu tarczowego u zwierząt doświadczalnych. Pomimo wykazanych efektów rakotwórczych u szczurów, ich znaczenie kliniczne dla ludzi jest oceniane jako niskie ze względu na różnice gatunkowe w metabolizmie i wrażliwości tarczycy na zaburzenia hormonalne. Niemniej jednak, amiodaron jest znany z wpływu na funkcjonowanie tarczycy u pacjentów, co wymaga regularnego monitorowania funkcji tego gruczołu podczas długotrwałej terapii. W praktyce klinicznej należy uwzględnić potencjalne ryzyko zaburzeń tarczycowych i prowadzić odpowiednią kontrolę hormonalną, aby minimalizować ewentualne powikłania związane z terapią amiodaronem.
amiodaron chlorowodorek, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, gruczoł tarczowy, gruczolak, guz pęcherzykowy tarczycy, homeostaza hormonalna, mechanizm epigenetyczny, pęcherzykowy rozrost tarczycy, rak pęcherzykowy tarczycy, synteza hormonów tarczycy, uszkodzenie DNA, zmiana nowotworowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Pharmascience 400 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne pazopanibu przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt wykazały, że lek wpływa na wiele tkanek, w tym kości, zęby, narządy rozrodcze, nerki i trzustkę, głównie poprzez hamowanie VEGFR i zakłócanie szlaków sygnalizacji VEGF. Zmiany te pojawiały się przy stężeniach w osoczu niższych niż te osiągane klinicznie. U młodych osobników zaobserwowano szczególną wrażliwość na działanie leku, z efektami takimi jak zahamowanie wzrostu, łamliwość kości i nieprawidłowy rozwój narządów przy ekspozycji stanowiącej 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji dorosłych. Działania embriotoksyczne i teratogenne występowały przy dawkach powodujących ekspozycję ponad 300 razy mniejszą niż u ludzi, obejmując zmniejszenie płodności, zwiększone straty przed- i poimplantacyjne oraz wady rozwojowe układu krążenia.
aberracja chromosomalna, ciałka żółte, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekspozycja leku, genotoksyczność, gruczolak, gruczolak wątroby, gruczolakorak dwunastnicy, łamliwość kości, ogniska eozynofilii, patogeneza, pazopanib, proliferacja wątroby, rakotwórczość, receptor VEGFR, resorpcja zarodków, ruchliwość plemników, straty przedimplantacyjne, szlak sygnalizacji VEGF, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność rozwojowa, wady układu krążenia, wartość AUC, zahamowanie wzrostu, zanik jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Objawy
Rak jelita grubego, stanowiący czwarty najczęściej diagnozowany nowotwór w USA, rozwija się głównie w okrężnicy (około 70% przypadków) lub odbytnicy. Ryzyko zachorowania wynosi około 1 na 24 u mężczyzn i 1 na 26 u kobiet. Wczesne stadia (0 i I) często przebiegają bezobjawowo lub z minimalnymi symptomami, takimi jak zmiana rytmu wypróżnień, wąski, tasiemkowaty stolec, krew w stolcu czy dyskomfort brzucha. W stadium I rak penetruje błonę mięśniową jelita, ale nie obejmuje węzłów chłonnych. W stadium II i III dochodzi do naciekania ścian jelita i węzłów chłonnych, co manifestuje się nasilonymi objawami, m.in. uporczywym bólem brzucha, niedokrwistością z niedoboru żelaza, utratą masy ciała oraz zmianami w stolcu. Stadium IV charakteryzuje się obecnością przerzutów do wątroby, płuc, kości lub odległych węzłów chłonnych, co wiąże się z poważnymi objawami ogólnoustrojowymi, takimi jak kacheksja, żółtaczka, duszność czy niedrożność jelit.
Amerykańskie Towarzystwo Nowotworowe, anemia, badanie przesiewowe, błona śluzowa, dysplazja, gruczolak, hemoroid, kacheksja, krew w stolcu, krwawienie z odbytu, mutacja genetyczna, niedobór żelaza, niedrożność jelit, nowotwór złośliwy, odbytnica, okrężnica, perforacja jelit, polip jelita grubego, przerzut do kości, przerzut do płuc, przerzut do wątroby, rak in situ, rak jelita grubego, rak odbytnicy, sekwencja gruczolak-rak, skurcz brzucha, węzeł chłonny, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wzdęcie, zapalenie jelita grubego, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Accord 400 mg
Pazopanib wykazuje szeroki profil toksyczności w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszach, szczurach, królikach i małpach. Działania niepożądane związane są głównie z farmakologicznym hamowaniem VEGFR i szlaków zależnych od VEGF, obejmując zmiany w tkankach kostnych (kości i zęby), łożyskach pazurów, narządach rozrodczych, tkankach hematologicznych, nerkach oraz trzustce. Objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz zmniejszenie masy ciała były obserwowane zarówno u gryzoni, jak i małp. U myszy przy ekspozycji 2,5-krotnie wyższej niż u ludzi stwierdzono proliferacyjne zmiany w wątrobie, a w dwuletnich badaniach rakotwórczości zaobserwowano zwiększenie liczby gruczolaków wątroby i gruczolakoraków dwunastnicy u szczurów, jednak ze względu na specyficzną patogenezę tych zmian u gryzoni, nie uznano ich za istotne ryzyko dla pacjentów.
aberracja chromosomalna, badanie przedkliniczne, biegunka, ciałko żółte, embriotoksyczność, eozynofilia, genotoksyczność, gruczolak, gruczolak wątroby, gruczolakorak dwunastnicy, hepatotoksyczność, najądrze, pazopanib, potencjał rakotwórczy, receptor VEGFR, ruchomość plemników, stężenie plemników, straty przedimplantacyjne, szlak sygnalizacyjny VEGF, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka hematologiczna, tkanka kostna, torbiel jajnikowa, zanik jajników - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Opacorden 200 mg
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa amiodaronu chlorowodorku, substancji czynnej leku Opacorden, wskazują na istotne zmiany w obrębie tarczycy u zwierząt laboratoryjnych. Długoterminowe badania karcynogenności na szczurach wykazały istotne zwiększenie częstości nowotworów pęcherzykowych tarczycy, w tym gruczolaków i raków, u obu płci. Natomiast u myszy zaobserwowano przerost pęcherzyków tarczycy, zależny od dawki, bez wzrostu częstości nowotworów. Badania mutagenności amiodaronu były ujemne, co sugeruje brak bezpośredniego działania genotoksycznego, a mechanizm karcynogenności u szczurów prawdopodobnie ma charakter epigenetyczny. Zmiany te wynikają z wpływu amiodaronu na gospodarkę hormonalną tarczycy, zaburzając syntezę i/lub uwalnianie hormonów tarczycowych. Pomimo obserwowanych efektów u zwierząt, ich znaczenie kliniczne dla ludzi jest oceniane jako niewielkie ze względu na różnice gatunkowe w metabolizmie i odpowiedzi na lek. Ryzyko rozwoju podobnych zmian u pacjentów jest ograniczone i nie stanowi przeciwwskazania do stosowania Opacorden przy zachowaniu właściwych wskazań klinicznych. Jednak ze względu na potencjalny wpływ amiodaronu na funkcje tarczycy, zaleca się monitorowanie parametrów funkcji tarczycy u pacjentów poddawanych długotrwałej terapii tym lekiem, aby w porę wykryć ewentualne zaburzenia endokrynologiczne.
- Leksykon substancji czynnych
Miglustat – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa miglustatu, substancji czynnej leku Miglustat Accord, wykazały szereg działań niepożądanych u różnych gatunków zwierząt, w tym zmniejszenie masy ciała, biegunkę oraz uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego przy wyższych dawkach. Zaobserwowano również zmiany w narządach limfatycznych, aktywności aminotransferaz, wakuolizację tarczycy i trzustki, zaćmę, nefropatię oraz zmiany w mięśniu sercowym u szczurów, które uznano za wtórne wobec ogólnego osłabienia organizmu. W długoterminowych badaniach na szczurach (dawki 30, 60 i 180 mg/kg mc./dobę) stwierdzono zwiększoną częstość hiperplazji komórek Leydiga i gruczolaków, niezależnie od dawki, przy ekspozycji porównywalnej lub mniejszej niż u ludzi stosujących dawkę terapeutyczną. Badania na myszach (dawki 210, 420 i 840/500 mg/kg mc./dobę) wykazały zwiększoną częstość zmian zapalnych i hiperplastycznych jelita grubego oraz statystycznie istotne zwiększenie nowotworów jelita grubego przy najwyższej dawce, co może mieć potencjalne znaczenie kliniczne.
aminotransferaza, badanie przedkliniczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, gruczolak, hiperplazja komórek śródmiąższowych jądra, komórki Leydiga, miglustat, nadżerka, nefropatia, NOEL, profil bezpieczeństwa, ruchliwość plemników, strata poimplantacyjna, substancja czynna, wakuolizacja, zaćma, zanik kanalików nasiennych, zmiany hiperplastyczne