kortykosteron
Kortykosteron to hormon steroidowy produkowany przez korę nadnerczy, należący do grupy glikokortykosteroidów. Jest ważnym elementem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), odgrywającej kluczową rolę w odpowiedzi organizmu na stres oraz w regulacji metabolizmu.
W organizmie ludzkim kortykosteron pełni funkcję prekursora dla aldosteronu – mineralokortykoidu regulującego gospodarkę wodno-elektrolitową. U ludzi głównym glikokortykoidem jest kortyzol, natomiast u gryzoni i ptaków to właśnie kortykosteron stanowi dominujący hormon tej grupy, co ma istotne znaczenie w badaniach laboratoryjnych prowadzonych na modelach zwierzęcych.
Kortykosteron uczestniczy w regulacji metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczów, wykazując działanie kataboliczne, przeciwzapalne i immunosupresyjne. Jego stężenie we krwi podlega rytmowi dobowemu i wzrasta w odpowiedzi na stres fizyczny lub psychiczny. Pomiar stężenia kortykosteronu znajduje zastosowanie w diagnostyce zaburzeń osi HPA oraz w badaniach doświadczalnych nad stresem i jego konsekwencjami fizjologicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Metyrapon – Właściwości farmakodynamiczne
Metyrapon, substancja czynna produktu Metopirone (kapsułki miękkie zawierające 250 mg), jest inhibitorem enzymu 11β-hydroksylazy w korze nadnerczy, co prowadzi do zahamowania syntezy adrenokortykosteroidów, głównie kortyzolu i kortykosteronu. Blokada tego enzymu powoduje zniesienie ujemnego sprzężenia zwrotnego kortyzolu na przysadkę, skutkując zwiększonym wydzielaniem ACTH oraz akumulacją prekursorów steroidowych, takich jak 11-dezoksykortyzol i dezoksykortykosteron. W efekcie obserwuje się podwyższone stężenia 11-dezoksykortyzolu w osoczu oraz metabolitów steroidowych (17-hydroksykortykosteroidów i 17-ketosteroidów) w moczu, co stanowi podstawę diagnostycznego zastosowania metyraponu w ocenie funkcji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (kod ATC: V04CD01).
11-dezoksykortyzol, 11β-hydroksylacja, 17-hydroksykortykosteroidy, 17-ketosteroidy, ACTH, adrenokortykosteroidy, aldosteron, biosynteza aldosteronu, biosynteza kortyzolu, dezoksykortykosteron, hormon adrenokortykotropowy, kora nadnerczy, kortykosteron, kortyzol, Metopirone, metyrapon, natriureza, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osocze, prekursor, przysadka, przysadka mózgowa, reabsorpcja sodu, sprzężenie zwrotne, środek diagnostyczny, test diagnostyczny, wydalanie sodu, zaburzenia endokrynologiczne - Leksykon substancji czynnych
Metyrapon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne produktu leczniczego Metopirone (metyrapon) nie wykazały istotnego ryzyka toksyczności po podaniu pojedynczej ani wielokrotnej dawki. Testy in vitro i in vivo nie potwierdziły działania mutagennego ani genotoksycznego. Niemniej jednak, brak jest odpowiednich badań dotyczących wpływu metyraponu na reprodukcję, teratogenność oraz rozwój pourodzeniowy u zwierząt doświadczalnych. Wykazano, że metyrapon hamuje syntezę testosteronu u samców gryzoni, psów i naczelnych oraz wpływa na steroidogenezę w jajnikach samic szczurów, co jest prawdopodobnie związane z hamowaniem syntezy kortykosteronu. U samców psów i langurów podawanie metyraponu przez 30-40 dni powodowało znaczną utratę spermatogonii, spermatocytów i plemników, a u młodych myszy (30 dni) po 21-dniowej terapii obserwowano niedorozwój macic i atrezję pęcherzyków trzeciorzędowych.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 500 mg
Badania przedkliniczne dotyczące bursztynianu metyloprednizolonu (substancji czynnej Solu-Medrol) nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń w konwencjonalnych testach farmakologicznych i toksyczności po podaniu wielokrotnym. Działania toksyczne odpowiadały typowym efektom długotrwałej ekspozycji na egzogenne glikokortykosteroidy. Metyloprednizolon nie był bezpośrednio oceniany pod kątem potencjału rakotwórczego, jednak dane z badań pokrewnych steroidów (budezonid, prednizolon, acetonid triamcynolonu) wskazują na ryzyko onkogenne, w tym zwiększoną częstość gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u szczurów przy dawkach niższych niż kliniczne (w przeliczeniu na mg/m²). W zakresie mutagenności, metyloprednizolon nie był bezpośrednio badany, ale sulfonian metyloprednizolonu i farnezylian prednizolonu nie wykazały działania mutagennego w testach Amesa i in vitro, choć PNF indukował aberracje chromosomowe w fibroblastach chomika chińskiego przy dawce 1500 µg/ml z aktywacją metaboliczną.
aberracja chromosomowa, acetonid triamcynolonu, budezonid, bursztynian metyloprednizolonu, działanie teratogenne, Escherichia coli, glikokortykosteroid, gruczolak wątrobowokomórkowy, kortykosteron, metyloprednizolon, mutacja genetyczna in vitro, nieplanowa synteza DNA, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego, pierwotny hepatocyt, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, prednizolon, rozszczep podniebienia, Salmonella typhimurium, śmiertelność płodowa, steroid nadnerczy, test genotoksyczności, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solu-Medrol 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metyloprednizolonu w postaci Solu-Medrol nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń, a obserwowane działania toksyczne odpowiadają typowym efektom długotrwałej ekspozycji na egzogenne steroidy nadnerczy. Nie przeprowadzono bezpośrednich badań rakotwórczości metyloprednizolonu u gryzoni, jednak dane dotyczące pokrewnych glikokortykosteroidów wskazują na możliwość zwiększenia częstości gruczolaków i nowotworów wątrobowokomórkowych u samców szczura przy dawkach niższych niż kliniczne (mg/m²). Badania genotoksyczności metyloprednizolonu nie były bezpośrednio wykonane, lecz testy na metyloprednizolonie sulfonianie i prednizolonie farnezylanie wykazały brak mutagenności w szerokim zakresie dawek (250–10 000 µg/ml), z wyjątkiem wzrostu aberracji chromosomowych w fibroblastach chomika chińskiego przy najwyższych stężeniach PNF (1500 µg/ml) z aktywacją metaboliczną.
aberracja chromosomowa, acetonid triamcynolonu, budezonid, czop kopulacyjny, działanie teratogenne, Escherichia coli, glikokortykosteroid, gruczolak, kortykosteroid, kortykosteron, metyloprednizolon, metyloprednizolonu sulfonian, nieplanowa synteza DNA, nowotwór wątrobowokomórkowy, pierwotny hepatocyt, prednizolon, prednizolonu farnezylan, rozszczep podniebienia, rozwój wewnątrzmaciczny, Salmonella typhimurium, śmiertelność płodu, SOLU-MEDROL, steroid nadnerczy, zniekształcenie szkieletu