przysadka

Przysadka mózgowa (hypophysis) to niewielki gruczoł dokrewny o wymiarach około 1-1,5 cm i wadze 0,5-0,9 g, zlokalizowany w podstawie mózgu, w zagłębieniu siodła tureckiego kości klinowej. Anatomicznie dzieli się na część przednią (gruczołową) i tylną (nerwową).

Przedni płat przysadki (adenohypophysis) produkuje i wydziela szereg hormonów tropowych regulujących funkcje innych gruczołów dokrewnych: TSH (hormon tyreotropowy), ACTH (adrenokortykotropowy), FSH i LH (gonadotropowe), GH (wzrostu) oraz prolaktynę. Tylny płat (neurohypophysis) magazynuje i uwalnia oksytocynę i wazopresynę, produkowane w podwzgórzu.

Przysadka jest głównym regulatorem homeostazy hormonalnej organizmu, funkcjonując w ścisłym powiązaniu z podwzgórzem (oś podwzgórzowo-przysadkowa). Jej działanie podlega złożonym mechanizmom sprzężenia zwrotnego, gdzie hormony obwodowe mogą hamować lub stymulować wydzielanie odpowiednich hormonów przysadkowych.

Do najczęstszych patologii przysadki należą gruczolaki (około 10-15% wszystkich guzów wewnątrzczaszkowych), które mogą być hormonalnie czynne lub nieczynne. Inne zaburzenia to niedoczynność przysadki (hipopituitaryzm), moczówka prosta, zespół pustego siodła oraz zapalenia i urazy przysadki. Diagnostyka opiera się na oznaczeniach hormonalnych, testach dynamicznych i badaniach obrazowych (MRI).

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl