stan manii
Stan manii to zaburzenie nastroju charakteryzujące się nadmiernie podwyższonym, euforycznym lub drażliwym nastrojem, któremu towarzyszy wzmożona energia i aktywność. Jest jednym z biegunów choroby afektywnej dwubiegunowej, występuje również w zaburzeniach schizoafektywnych czy w przebiegu chorób somatycznych i po substancjach psychoaktywnych.
Objawy manii obejmują: zmniejszoną potrzebę snu, przyspieszony tok myślenia (gonitwę myśli), zwiększoną aktywność psychoruchową, wzmożoną pewność siebie, nieadekwatnie wysoką samoocenę (czasem urojenia wielkościowe), nadmierną gadatliwość oraz nierozsądne zachowania (np. nieprzemyślane inwestycje finansowe, ryzykowne zachowania seksualne). Stan manii może prowadzić do znacznego upośledzenia funkcjonowania społecznego i zawodowego.
Diagnostyka stanu manii opiera się na kryteriach ICD-10/ICD-11 lub DSM-5 i wymaga dokładnego wywiadu psychiatrycznego. Leczenie obejmuje farmakoterapię (leki przeciwpsychotyczne, normotymiczne, benzodiazepiny), a w ciężkich przypadkach hospitalizację. Istotne jest różnicowanie z hipomanią (łagodniejszą formą) oraz z innymi stanami pobudzenia spowodowanymi chorobami somatycznymi czy substancjami psychoaktywnymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Haloperidol WZF 1 mg
Haloperydol, substancja czynna preparatu HALOPERIDOL WZF, jest silnym antagonistą receptorów dopaminowych typu 2 (D2) ośrodkowego układu nerwowego, należącym do pochodnych butyrofenonu (kod ATC: N05AD01). Jego działanie farmakodynamiczne obejmuje blokadę przekaźnictwa dopaminergicznego w mezolimbicznym szlaku, co skutkuje efektem przeciwpsychotycznym, redukującym omamy i urojenia. Lek wykazuje również działanie sedacyjne, korzystne w stanach manii i pobudzenia psychoruchowego, przy jednoczesnym niskim powinowactwie do receptorów adrenergicznych α1 oraz braku aktywności przeciwhistaminowej i przeciwcholinergicznej. Jednak blokada receptorów D2 w szlaku nigrostriatalnym może prowadzić do działań niepożądanych ze strony układu pozapiramidowego, takich jak dystonia, akatyzja czy parkinsonizm polekowy. Ponadto, antagonizm dopaminowy w przysadce skutkuje hiperprolaktynemią, co może manifestować się klinicznie.
akatyzja, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie sedacyjne, haloperidol, hiperprolaktynemia, jądra podstawne, laktotrofy, lek przeciwpsychotyczny, mezolimbiczny szlak dopaminergiczny, omamy i urojenia, parkinsonizm polekowy, pobudzenie psychoruchowe, profil farmakodynamiczny, przysadka, receptor adrenergiczny α1, receptor dopaminowy typu 2, schizofrenia, sedacja psychomotoryczna, stan manii, stan psychotyczny, szlak nigrostriatalny, układ pozapiramidowy, wydzielanie prolaktyny