jednostka neuronaczyniowa
Jednostka neuronaczyniowa (ang. neurovascular unit, NVU) to funkcjonalny kompleks składający się z neuronów, komórek glejowych (astrocytów, mikrogleju), komórek śródbłonka naczyń krwionośnych oraz perycytów, tworzących ścisłą strukturalno-funkcjonalną sieć w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Jest to kluczowa struktura odpowiedzialna za utrzymanie homeostazy mózgowej oraz prawidłowe funkcjonowanie bariery krew-mózg.
Główną funkcją jednostki neuronaczyniowej jest regulacja przepływu krwi mózgowej w odpowiedzi na aktywność neuronalną (sprzężenie nerwowo-naczyniowe), co zapewnia odpowiednią podaż tlenu i substancji odżywczych do aktywnych obszarów mózgu. Astrocyty pełnią funkcję pośredniczącą między neuronami a naczyniami krwionośnymi, przekazując sygnały prowadzące do rozszerzenia lub zwężenia naczyń w zależności od metabolicznych potrzeb tkanki nerwowej.
Dysfunkcja jednostki neuronaczyniowej odgrywa istotną rolę w patogenezie wielu chorób neurologicznych, w tym udaru mózgu, choroby Alzheimera, choroby Parkinsona oraz padaczki. Zaburzenia funkcjonowania NVU prowadzą do nieprawidłowej regulacji przepływu krwi mózgowej, uszkodzenia bariery krew-mózg, procesów zapalnych i neurodegeneracyjnych. Zrozumienie mechanizmów funkcjonowania jednostki neuronaczyniowej ma kluczowe znaczenie dla opracowania nowych strategii terapeutycznych w leczeniu chorób neurologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba małych naczyń – Epidemiologia
Choroba małych naczyń mózgowych (CSVD) to zespół patologii obejmujących małe tętnice, tętniczki, żyłki i naczynia włosowate mózgu, stanowiący istotną przyczynę udarów niedokrwiennych (około 25%) oraz demencji (45% przypadków, w tym demencji naczyniowej). Występuje powszechnie, szczególnie u osób starszych, z częstością hiperintensywności istoty białej (WMH) sięgającą 92% w populacjach europejskich osób starszych, a mikrokrwawienia mózgowe (CMB) wzrastają z 6,5% u osób w wieku 45-50 lat do 36% u osób 80-89 lat. Diagnostyka opiera się głównie na neuroobrazowaniu MRI, które pozwala wykryć charakterystyczne markery CSVD, takie jak WMH, lakuny, mikrokrwawienia, poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe i mikroinfarty. Czynniki ryzyka to przede wszystkim nadciśnienie tętnicze (>140/90 mm Hg), wiek, palenie tytoniu, cukrzyca, obturacyjny bezdech senny oraz przewlekła choroba nerek, przy czym nadciśnienie jest kluczowym modyfikowalnym czynnikiem wpływającym na progresję CSVD i zaburzenia funkcji poznawczych (VCI).
arterioloskleroza, atrofia mózgu, białko C-reaktywne, CADASIL, choroba Alzheimera, choroba małych naczyń, choroba małych naczyń mózgowych, D-dimer, demencja naczyniowa, demencja z ciałami Lewy’ego, dysfunkcja śródbłonka, fibrynogen, hiperintensywność istoty białej, homocysteina, interleukina-6, jednostka neuronaczyniowa, lakuna, łańcuch lekki neurofilamentu, martwica włóknikowa, mikrokrwawienie, mikrokrwawienie mózgowe, nadciśnienie tętnicze, obturacyjny bezdech senny, poszerzona przestrzeń okołonaczyniowa, przewlekła choroba nerek, udar lakunarny, zawał lakunarny