enzym CYP3A4/5
Enzymy CYP3A4 i CYP3A5 należą do nadrodziny cytochromów P450 i odgrywają kluczową rolę w metabolizmie ksenobiotyków, w tym około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków. Są zlokalizowane głównie w wątrobie i jelicie cienkim, gdzie katalizują reakcje I fazy biotransformacji, głównie hydroksylację i dealkilację.
CYP3A4 jest najobficiej występującym izoenzymem CYP w wątrobie ludzkiej, stanowiąc około 30% całkowitej zawartości cytochromu P450. CYP3A5 wykazuje 83% homologii sekwencji z CYP3A4 i ma podobną, choć nie identyczną, specyficzność substratową. Ekspresja CYP3A5 wykazuje znaczną zmienność etniczną, z wyższą ekspresją u osób pochodzenia afrykańskiego.
Aktywność enzymów CYP3A4/5 może być indukowana (np. przez rifampicynę, fenytoinę, karbamazepinę) lub hamowana (np. przez ketokonazol, itrakonazol, klarytromycynę, sok grejpfrutowy), co prowadzi do istotnych klinicznie interakcji lekowych. Zmiany aktywności tych enzymów mogą prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej lub zwiększenia toksyczności licznych substancji leczniczych.
Polimorfizmy genów kodujących CYP3A4/5 przyczyniają się do międzyosobniczej zmienności w farmakokinetyce i farmakodynamice wielu leków, w tym immunosupresantów (takrolimus, cyklosporyna), statyn, blokerów kanału wapniowego, opioidów oraz leków przeciwnowotworowych. Ocena aktywności lub genotypu CYP3A4/5 może być wykorzystywana w personalizacji farmakoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Hydroksyzyna – Właściwości farmakokinetyczne
Hydroksyzyna, o działaniu przeciwhistaminowym i uspokajającym, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu około 2 godzin (25 mg: 30 ng/ml, 50 mg: 70 ng/ml). Biodostępność doustna wynosi około 80% w stosunku do podania domięśniowego (Cmax po 50 mg i.m. to 65 ng/ml). Lek wykazuje szeroką dystrybucję (objętość dystrybucji 7-16 l/kg), przenika przez barierę krew-mózg i łożyskową, osiągając wyższe stężenia w tkankach niż w osoczu, w tym w skórze. Hydroksyzyna jest metabolizowana głównie do cetyryzyny (około 45% dawki), która również wykazuje działanie blokujące receptory H1. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 h), a klirens około 13 ml/min/kg. Wydalanie hydroksyzyny w postaci niezmienionej stanowi około 0,8% dawki, natomiast cetyryzyna jest wydalana z moczem w 25% po podaniu doustnym.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność leku, cetyryzyna, dehydrogenaza alkoholowa, działanie przeciwhistaminowe, działanie uspokajające, enzym CYP3A4/5, farmakokinetyka leku, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens leku, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, pierwotna żółciowa marskość wątroby, postać farmaceutyczna, profil farmakokinetyczny, receptory H1, stężenie maksymalne w osoczu, substancja czynna, zakres ekspozycji leku - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dessette Forte 30 mcg + 150 mcg
Dessette forte to doustny środek antykoncepcyjny zawierający 30 µg etynyloestradiolu oraz 150 µg dezogestrelu, który po podaniu ulega szybkiemu i całkowitemu wchłanianiu. Dezogestrel jest metabolizowany do aktywnego etonogestrelu, osiągającego maksymalne stężenie około 1,5 godziny po podaniu, z biodostępnością 62-81%. Etonogestrel wiąże się w 40-70% z SHBG, którego stężenie jest trzykrotnie zwiększane przez etynyloestradiol, co wpływa na dystrybucję i farmakokinetykę progestagenu. Okres półtrwania etonogestrelu wynosi około 30 godzin, a klirens metaboliczny dezogestrelu to około 2 ml/min/kg mc. Etynyloestradiol osiąga Tmax w 1-2 godziny, ma biodostępność około 60% i wiąże się w 98,5% z albuminami. Jego metabolizm obejmuje przedsystemowe sprzęganie i hydroksylację, a klirens metaboliczny wynosi około 5 ml/min/kg mc. Okres półtrwania etynyloestradiolu to około 24 godziny, a metabolity są eliminowane z moczem i żółcią w stosunku 4:6.
albumina, biodostępność, cytochrom P450, Dessette forte, dezogestrel, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP1A1, enzym CYP1A2, enzym CYP2C19, enzym CYP2C8, enzym CYP2J2, enzym CYP3A4/5, etonogestrel, etynyloestradiol, farmakokinetyka, globulina wiążąca hormony płciowe, inhibitor nieodwracalny, inhibitor odwracalny, interakcja farmakokinetyczna, klirens metaboliczny, metabolizm, okres półtrwania, sprzęganie przedsystemowe, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, wchłanianie, złożony doustny środek antykoncepcyjny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Banavin 15 mg
Wortioksetyna, substancja czynna leku Banavin, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym obejmującym powolne wchłanianie z przewodu pokarmowego z osiągnięciem maksymalnego stężenia (Cmax) w osoczu po 7-11 godzinach oraz biodostępnością na poziomie 75%, niezależną od obecności pokarmu. Lek wykazuje intensywną dystrybucję (Vss = 2600 l) i wysokie wiązanie z białkami osocza (98-99%). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymów CYP2D6, CYP3A4/5 i CYP2C9, a metabolity są farmakologicznie nieaktywne. Eliminacja przebiega z okresem półtrwania około 66 godzin, a klirens wynosi 33 l/h. Stężenia w stanie stacjonarnym osiągane są po około 2 tygodniach, z wskaźnikiem kumulacji 5-6 przy dawkach 5-20 mg/dobę. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 2,5-60 mg/dobę i stabilna w czasie długotrwałego stosowania.
Banavin, biodostępność bezwzględna, bromowodorek wortioksetyny, Cmax, duże zaburzenie depresyjne, enzym CYP2C9, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4/5, farmakokinetyka leku, farmakokinetyka liniowa, glikoproteina p, glukuronidacja, inhibitor CYP, klirens leku, kumulacja leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydacja leku, parametr farmakokinetyczny, polimorfizm genetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, słaby metabolizer, stan stacjonarny leku, ultraszybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum Adamed 10 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 30 ng/ml dla dawki 25 mg i 70 ng/ml dla dawki 50 mg w czasie około 2 godzin (tmax). Biodostępność doustna wynosi około 80%, a po podaniu wielokrotnym stężenie leku wzrasta o około 30%. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (7-16 l/kg mc.), przenika przez barierę krew-mózg oraz łożyskową, osiągając wyższe stężenia w tkankach, w tym w skórze i u płodu. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana głównie do cetyryzyny, która stanowi około 45% dawki i ma okres półtrwania około 10 godzin. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 godzin), a klirens osoczowy wynosi 13 ml/min/kg mc. Wydalanie leku w postaci niezmienionej jest minimalne (0,8%), natomiast cetyryzyna jest wydalana z moczem w 25% dawki.
bariera fizjologiczna, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność leku, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dystrybucja leku, enzym CYP3A4/5, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolit, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewód pokarmowy, receptor H1, stężenie w osoczu, wydłużenie okresu półtrwania, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Comfortin 25 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek w dawce 25 mg wykazuje szybkie wchłanianie doustne z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po około 2 godzinach, wynoszącego około 30 ng/ml dla dawki 25 mg i 70 ng/ml dla 50 mg. Biodostępność doustna wynosi około 80%, a lek ulega szerokiej dystrybucji z pozorną objętością dystrybucji 7-16 l/kg u dorosłych, z większym stężeniem w tkankach niż w osoczu, w tym w skórze i mózgu. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana do cetyryzyny (około 45% dawki), która wykazuje działanie blokujące obwodowe receptory H1 i jest wydalana z moczem w 25% dawki. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 h), a klirens około 13 ml/min/kg. Metabolity powstają m.in. z udziałem CYP3A4/5, co wskazuje na potencjalne interakcje lekowe.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność bezwzględna, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dystrybucja w organizmie, enzym CYP3A4/5, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, metabolizm leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, receptor H1, stężenie w osoczu, wartość AUC, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wydłużenie okresu półtrwania - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum VP 10 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna leku Hydroxyzinum VP, wykazuje szybkie i efektywne wchłanianie po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) wynoszącym około 30 ng/ml dla dawki 25 mg i 70 ng/ml dla dawki 50 mg, osiąganym w około 2 godziny (Tmax). Biodostępność doustna wynosi 80% w stosunku do podania domięśniowego. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (7-16 l/kg mc.), co wskazuje na silne powinowactwo do tkanek, w tym skóry i ośrodkowego układu nerwowego (przenikanie przez barierę krew-mózg). Hydroksyzyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4/5 do aktywnego metabolitu cetyryzyny, który stanowi około 45% dawki i wykazuje działanie blokujące obwodowe receptory H1. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 godzin), a klirens całkowity to 13 ml/min/kg mc. Wydalanie hydroksyzyny w postaci niezmienionej jest minimalne (0,8%), natomiast cetyryzyna jest wydalana z moczem w 25% dawki.
bariera fizjologiczna, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dystrybucja leku w organizmie, ekspozycja na lek, enzym CYP3A4/5, hemodializa, hydroksyzyna, klirens kreatyniny, klirens leku, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, metabolizm leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, pierwotna żółciowa marskość wątroby, receptor H1, stężenie w osoczu, wchłanianie z przewodu pokarmowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg
Produkt leczniczy Marvelon zawiera 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, które po podaniu doustnym wykazują szybkie i całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego. Dezogestrel jest metabolizowany do aktywnego metabolitu etonogestrelu, którego maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 1,5 godziny, z biodostępnością 62-81%. Etonogestrel wiąże się głównie z SHBG (40-70%) oraz albuminami, a etynyloestradiol zwiększa stężenie SHBG, co wpływa na farmakokinetykę etonogestrelu, powodując 2-3-krotne zwiększenie jego stężenia w stanie stacjonarnym, osiąganym w drugiej połowie cyklu podawania. Dezogestrel charakteryzuje się objętością dystrybucji 1,5 l/kg masy ciała, klirensem osocza około 2 ml/min/kg oraz okresem półtrwania eliminacji około 30 godzin. Eliminacja metabolitów zachodzi zarówno przez nerki (60%), jak i układ żółciowy (40%).
biodostępność, biodostępność całkowita, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP1A1, enzym CYP1A2, enzym CYP2C19, enzym CYP2C8, enzym CYP2J2, enzym CYP3A4/5, etonogestrel, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, hydroksylacja aromatyczna, inhibitor nieodwracalny, inhibitor odwracalny, interakcja lekowa, klirens osocza, Marvelon, metabolizm dezogestrelu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres półtrwania wydalania, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum Polfarmex 2 mg/ml
Hydroksyzyna chlorowodorek, stosowana w formie syropu 2 mg/ml, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 2 godzinach (30 ng/ml dla dawki 25 mg i 70 ng/ml dla 50 mg). Biodostępność doustna wynosi około 80% w porównaniu do podania domięśniowego. Lek wykazuje szeroką dystrybucję, z pozorną objętością dystrybucji 7-16 l/kg masy ciała u dorosłych, przenika do skóry oraz przekracza bariery krew-mózg i łożyskową, osiągając wyższe stężenia w płodzie niż u matki. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana głównie przez CYP3A4/5 do cetyryzyny (około 45% dawki), która wykazuje aktywność farmakologiczną i jest wydalana z moczem (25% dawki doustnej). Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 godzin), a klirens 13 ml/min/kg. Niewielka ilość leku (0,8%) jest wydalana w postaci niezmienionej.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność hydroksyzyny, cetyryzyna, enzym CYP3A4/5, farmakokinetyka hydroksyzyny, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolit hydroksyzyny, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania hydroksyzyny, pacjent w podeszłym wieku, receptor H1, stężenie w osoczu, zakres ekspozycji leku - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Baxiren 5 mg
Apiksaban, substancja czynna leku Baxiren 5 mg, charakteryzuje się bezwzględną dostępnością biologiczną około 50% dla dawek do 10 mg, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 3-4 godziny po podaniu doustnym. Farmakokinetyka apiksabanu jest liniowa w zakresie dawek do 10 mg, a posiłki nie wpływają na parametry AUC i Cmax, co umożliwia podawanie leku niezależnie od posiłków. Apiksaban wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (~87%) oraz objętość dystrybucji około 21 litrów. Eliminacja leku odbywa się wielotorowo: około 27% klirensu stanowi wydalanie nerkowe, a około 25% dawki jest wydalane w postaci metabolitów głównie z kałem. Całkowity klirens wynosi około 3,3 L/h, a okres półtrwania około 12 godzin. Metabolizm apiksabanu zachodzi głównie przez enzymy CYP3A4/5, z udziałem innych izoenzymów CYP, a lek jest substratem P-gp i BCRP. Podanie rozkruszonych tabletek lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy nie powoduje klinicznie istotnych zmian w ekspozycji na lek.
białko oporności na raka sutka, białko osocza, białko transportowe, biotransformacja, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, działanie anty-Xa, eliminacja leku, enzym CYP3A4/5, farmakodynamika, farmakokinetyka apiksabanu, farmakokinetyka populacyjna, hemodializa, INR, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, metabolizm leku, model liniowy farmakodynamiczny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, stężenie w osoczu, wchłanianie leku, współczynnik zmienności, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyka-farmakodynamika, zgłębnik nosowo-żołądkowy