Właściwości farmakokinetyczne
Hydroxyzinum Polfarmex 2 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne hydroksyzyny

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna zawarta w produkcie Hydroxyzinum Polfarmex (2 mg/ml, syrop), wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego zachowanie w organizmie po podaniu. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega lek w ustroju.¹

Wchłanianie

Hydroksyzyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) jest osiągane w ciągu około 2 godzin. W przypadku podania pojedynczych dawek 25 mg i 50 mg osobom dorosłym, Cmax wynosi odpowiednio około 30 ng/ml i 70 ng/ml.²

Warto podkreślić, że szybkość i zakres ekspozycji na hydroksyzynę są bardzo podobne niezależnie od postaci farmaceutycznej – zarówno w przypadku podania tabletek, jak i syropu. Przy dawkowaniu raz na dobę obserwuje się kumulację leku, co przejawia się wzrostem stężenia o około 30% po kolejnych dawkach.³

Biodostępność hydroksyzyny po podaniu doustnym w porównaniu do podania domięśniowego wynosi około 80%. Po domięśniowej aplikacji pojedynczej dawki 50 mg, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiąga zwykle wartość 65 ng/ml.⁴

Dystrybucja

Po wchłonięciu hydroksyzyna podlega szerokiej dystrybucji w organizmie. Charakterystyczną cechą jest osiąganie większych stężeń w tkankach niż w osoczu. Pozorna objętość dystrybucji u osób dorosłych mieści się w zakresie od 7 do 16 l/kg masy ciała.⁵

Lek wykazuje zdolność przenikania do skóry po podaniu doustnym, osiągając w niej stężenia wyższe niż w surowicy. Zjawisko to obserwuje się zarówno po pojedynczym, jak i wielokrotnym podawaniu leku.⁶

Istotną właściwością hydroksyzyny jest zdolność do przekraczania bariery krew-mózg oraz bariery łożyskowej. W przypadku tej drugiej, lek osiąga w organizmie płodu stężenia przewyższające stężenia w organizmie matki.⁷

Metabolizm

Hydroksyzyna podlega intensywnym procesom metabolicznym w organizmie. Głównym metabolitem jest cetyryzyna, która powstaje przy udziale dehydrogenazy alkoholowej i stanowi około 45% dawki doustnej hydroksyzyny. Cetyryzyna wykazuje istotne działanie farmakologiczne, blokując obwodowe receptory H1.⁸

W procesach metabolicznych hydroksyzyny zidentyfikowano także inne metabolity, w tym metabolit N-dealkilowany oraz metabolit O-dealkilowany, który charakteryzuje się długim okresem półtrwania w osoczu wynoszącym 59 godzin. Procesy metaboliczne zachodzą głównie przy udziale enzymu CYP3A4/5.⁹

Eliminacja

Okres półtrwania hydroksyzyny u osób dorosłych wynosi średnio około 14 godzin, przy czym obserwuje się wahania w zakresie od 7 do 20 godzin. Pozorny całkowity klirens określony w badaniach klinicznych wynosi 13 ml/min/kg masy ciała.¹⁰

Jedynie niewielka ilość hydroksyzyny (0,8% dawki) jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem. Główny metabolit – cetyryzyna – jest wydalany z moczem w ilości stanowiącej 25% dawki doustnej oraz 16% dawki domięśniowej hydroksyzyny.¹¹

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u 9 zdrowych osób w podeszłym wieku (średnia wieku 69,5 ± 3,7 lat) po podaniu pojedynczej dawki doustnej wynoszącej 0,7 mg/kg masy ciała wykazały istotne zmiany w parametrach farmakokinetycznych hydroksyzyny w tej grupie pacjentów:¹²

• Wydłużenie okresu półtrwania w fazie eliminacji do 29 godzin
• Zwiększenie pozornej objętości dystrybucji do 22,5 l/kg masy ciała

Ze względu na powyższe zmiany, u pacjentów w podeszłym wieku zaleca się zmniejszenie dawki dobowej hydroksyzyny.¹³

Farmakokinetyka u dzieci

Ocena parametrów farmakokinetycznych hydroksyzyny została przeprowadzona u 12 dzieci (średnia wieku 6,1 ± 4,6 lat; średnia masa ciała 22,0 ± 12,0 kg) po podaniu pojedynczej dawki 0,7 mg/kg masy ciała. Badania wykazały istotne różnice w porównaniu do parametrów obserwowanych u dorosłych:¹⁴

• Pozorny klirens osoczowy był około 2,5 razy większy niż u dorosłych
• Okres półtrwania był krótszy niż u dorosłych – około 4 godziny u pacjentów rocznych oraz 11 godzin u pacjentów czternastoletnich

Ze względu na odmienną farmakokinetykę hydroksyzyny u dzieci, konieczne jest dostosowanie dawki w tej grupie wiekowej.¹⁵

Niewydolność wątroby

U pacjentów z wtórną niewydolnością wątroby spowodowaną żółciową marskością wątroby pierwotną obserwuje się znaczące zmiany w farmakokinetyce hydroksyzyny:¹⁶

• Całkowity klirens produktu leczniczego stanowi 66% klirensu osób zdrowych
• Okres półtrwania ulega wydłużeniu do 37 godzin
• Stężenie metabolitu – cetyryzyny – w surowicy jest większe niż u młodych osób z prawidłową czynnością wątroby

W związku z powyższymi zmianami, u pacjentów z niewydolnością wątroby zaleca się zmniejszenie dawki dobowej lub częstości dawkowania hydroksyzyny.¹⁷

Niewydolność nerek

Badania farmakokinetyczne hydroksyzyny przeprowadzone u 8 pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny: 24 ± 7 ml/min) wykazały specyficzne zmiany parametrów farmakokinetycznych:¹⁸

• Zakres ekspozycji (AUC) na hydroksyzynę nie uległ istotnej zmianie
• Zwiększył się zakres ekspozycji na metabolit – cetyryzynę
• Stwierdzono, że cetyryzyna nie jest skutecznie usuwana za pomocą hemodializy

Aby zapobiec znacznemu gromadzeniu się metabolitu po wielokrotnych dawkach hydroksyzyny, zaleca się zmniejszenie dawki dobowej produktu u pacjentów z niewydolnością nerek.¹⁹