porażenie nerwu czaszkowego
Porażenie nerwu czaszkowego to stan, w którym dochodzi do utraty funkcji jednego lub kilku z dwunastu par nerwów czaszkowych, co prowadzi do różnorodnych objawów neurologicznych. Nerwy czaszkowe kontrolują funkcje czuciowe, ruchowe i autonomiczne w obrębie głowy i szyi, a ich porażenie może być częściowe lub całkowite.
Etiologia porażeń nerwów czaszkowych jest zróżnicowana i obejmuje: urazy głowy, udary mózgu, procesy zapalne, infekcje (w tym wirusowe), choroby demielinizacyjne, nowotwory oraz zaburzenia metaboliczne. Do najczęściej występujących porażeń należy porażenie nerwu twarzowego (VII), objawiające się asymetrią twarzy, oraz porażenie nerwów okoruchowych (III, IV, VI), powodujące podwójne widzenie i opadanie powieki.
Diagnostyka porażeń nerwów czaszkowych obejmuje szczegółowe badanie neurologiczne, badania obrazowe (MRI, CT), badania elektrofizjologiczne, a czasem badania płynu mózgowo-rdzeniowego. Leczenie jest uzależnione od przyczyny i może obejmować farmakoterapię, interwencje chirurgiczne, fizykoterapię oraz rehabilitację. Rokowanie zależy od etiologii, stopnia uszkodzenia oraz czasu wdrożenia odpowiedniego leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie śródczaszkowe – Objawy
Nadciśnienie śródczaszkowe charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym, najczęściej spowodowanym nagromadzeniem płynu mózgowo-rdzeniowego. Dominującym objawem są bóle głowy występujące u 90-94% pacjentów, o charakterze tętniącym, nasilające się rano i przy manewrze Valsalvy. Zaburzenia widzenia, w tym przemijające zaciemnienia wzroku (TVO, 68% pacjentów), ubytki pola widzenia, podwójne widzenie (30-38%) oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (papilledema) stanowią poważne powikłania, grożące trwałą utratą wzroku. Pulsacyjne szumy uszne występują u 50-60% chorych, często nasilając się w pozycji leżącej. Dodatkowo obserwuje się objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy, parestezje, osłabienie mięśniowe oraz w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości i odruch Cushinga. Zaburzenia poznawcze, w tym problemy z pamięcią i koncentracją, mogą utrzymywać się mimo skutecznego leczenia i remisji bólu głowy.
badanie dna oka, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dysfazja, dysgrafia, fotofobia, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, manewr Valsalvy, mgła mózgowa, nadciśnienie śródczaszkowe, nerw odwodzący, neuralgia, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, odruch Cushinga, parestezja, perymetria, piorunująca postać nadciśnienia śródczaszkowego, płyn mózgowo-rdzeniowy, podwójne widzenie, porażenie nerwu czaszkowego, powiększenie ślepej plamki, pulsacyjny szum uszny, tarcza nerwu wzrokowego, tarcza zastoinowa, utrata pola widzenia, wklinowanie mózgu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zaburzenie koncentracji, zaburzenie mowy, zaburzenie poznawcze, zaburzenie świadomości, zakrzepica zatoki żylnej, zespół pustego siodła - Leksykon chorób i schorzeń
Łojotokowe zapalenie skóry – Epidemiologia
Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób zapalnych skóry, o globalnej częstości występowania około 4,38% (95% CI, 3,58-5,17%), z wyraźną heterogennością między populacjami. Choroba charakteryzuje się dwumodalnym lub trójmodalnym rozkładem zapadalności, z szczytami u niemowląt (2. tydzień do 12. miesiąca życia), młodych dorosłych oraz osób po 40. roku życia. Częstość występowania u dorosłych wynosi 5,64% (95% CI, 4,01-7,27%), u dzieci 3,70% (95% CI, 2,69-4,80%), a u noworodków 0,23% (95% CI, 0,04-0,43%). ŁZS występuje częściej u mężczyzn (6,6% vs. 5,4% u kobiet), co sugeruje rolę androgenów, choć u kobiet objawy mogą być bardziej nasilone. Choroba jest powszechna na całym świecie, z najwyższą częstością w RPA (8,82%) i najniższą w Indiach (2,62%). Szczególnie wysoka częstość występuje u pacjentów z HIV (35% w wczesnym zakażeniu, do 85% w AIDS) oraz u osób z chorobami neurologicznymi, zwłaszcza parkinsonizmem. Czynniki ryzyka obejmują warunki klimatyczne (zimny, suchy klimat), zanieczyszczenie powietrza (PM10 >120 μg/m³), stres, nadużywanie alkoholu (7-11%) oraz palenie tytoniu.
AIDS, choroba współistniejąca, depresja, gruczoł łojowy, immunosupresja, kryterium diagnostyczne, limfocyt CD4+, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, niepokój, parkinsonizm, patogeneza, podstawowa opieka zdrowotna, porażenie nerwu czaszkowego, przewlekła choroba zapalna skóry, remisja, terapia L-DOPA, torbiel włosowa, trądzik, trądzik różowaty, udar mózgu, wiremia, wskaźnik masy ciała, zaburzenie odporności, zakażenie HIV, zanieczyszczenie powietrza - Leksykon chorób i schorzeń
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń – Objawy
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń (GPA) to autoimmunologiczne zapalenie małych i średnich naczyń, prowadzące do uszkodzenia wielu narządów. Choroba manifestuje się szerokim spektrum objawów, począwszy od niespecyficznych symptomów ogólnoustrojowych (gorączka, poty nocne, mialgia, artralgia) po charakterystyczne zmiany w górnych drogach oddechowych (70-90% pacjentów) takie jak przewlekły nieżyt nosa, krwawienia, owrzodzenia i perforacja przegrody nosowej. Zajęcie płuc (45-90%) objawia się kaszlem, krwiopluciem (18%), dusznością i zmianami radiologicznymi (guzki, nacieki, krwawienia pęcherzykowe). Nerki są dotknięte u 18-20% przy rozpoznaniu, a w ciągu 2 lat u 75-85%, z objawami takimi jak krwiomocz, białkomocz i nadciśnienie, co może prowadzić do crescentic glomerulonephritis i niewydolności nerek. Zajęcie oczu (50-60%) obejmuje zapalenie spojówek, twardówki i uveitis, z ryzykiem utraty wzroku u 8-37% nieleczonych. Zmiany skórne (40-50%) i neurologiczne (22-50%) również są częste, a układ ruchu dotyka 65-75% pacjentów, manifestując się bólami i zapaleniem stawów.
antybiotykoterapia, artralgia, białkomocz, choroba autoimmunologiczna, dializoterapia, epistaxis, granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń, infekcja górnych dróg oddechowych, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwawienie pęcherzykowe, krwiomocz, krwioplucie, malaise, mialgia, nadciśnienie płucne, niedosłuch, nosicielstwo Staphylococcus aureus, perforacja przegrody nosowej, polineuropatia czuciowo-ruchowa, porażenie nerwu czaszkowego, przeciwciała PR3-ANCA, siność siatkowata, stridor, sztywność stawowa, włóknienie płuc, wytrzeszcz gałek ocznych, zaburzenie przewodzenia, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowych, zapalenie osierdzia, zapalenie spojówek, zapalenie stawów, zapalenie twardówki, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok przynosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze (TBE) to wirusowa infekcja OUN o dwufazowym przebiegu, z pierwszą fazą grypopodobną pojawiającą się 7-14 dni po ukąszeniu, a drugą fazą obejmującą zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (37,3%), zapalenie mózgu (49,2%), zapalenie rdzenia kręgowego (2,7%) lub ich kombinacje (10,5%). Objawy neurologiczne mogą obejmować sztywność karku, niedowłady (10,1%), porażenia nerwów czaszkowych (4,5%), ataksję, drgawki i zaburzenia świadomości. Diagnostyka opiera się na wykryciu przeciwciał IgM w płynie mózgowo-rdzeniowym i/lub surowicy metodą ELISA, pojawiających się od 6 dnia objawów i utrzymujących do 10 miesięcy. Leczenie jest objawowe i wspierające, obejmujące hospitalizację, kontrolę ciśnienia śródczaszkowego, leczenie przeciwdrgawkowe, nawadnianie oraz w ciężkich przypadkach mannitol i glikokortykosteroidy (z ograniczonym zastosowaniem deksametazonu). Immunoglobuliny dożylne mogą być rozważane w ciężkich przebiegach. Śmiertelność wynosi 0,5-2% dla podtypu europejskiego, a powikłania neurologiczne utrzymują się u 60% pacjentów, z długotrwałymi objawami takimi jak zmęczenie (17%), osłabienie (13,4%) i zaburzenia poznawcze.
ataksja, borelioza mózgu, centralny układ nerwowy, ciśnienie śródczaszkowe, drgawki, glikokortykosteroidy, immunoglobulina dożylna, kleszczowe zapalenie mózgu, leki przeciwwymiotne, mannitol, niepasteryzowane produkty mleczne, obciążenie chorobą, obrzęk mózgu, odleżyna, porażenie nerwu czaszkowego, przeciwciała IgM, punkcja lędźwiowa, sztywność karku, ukąszenie kleszcza, usuwanie kleszcza, zaburzenie koncentracji, zaburzenie mowy, zaburzenie równowagi, zaburzenie świadomości, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia kręgowego - Leksykon chorób i schorzeń
Bóle kręgosłupowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Bóle kręgosłupowe (post-dural puncture headaches, PDPH) są wynikiem wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) przez nakłucie opony twardej, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego i rozciągnięcia struktur mózgowych. Występują najczęściej po nakłuciu lędźwiowym, znieczuleniu zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, z częstością 25-40% u pacjentów po punkcji lędźwiowej. Czynniki ryzyka obejmują wiek 18-30 lat, płeć żeńską, ciążę, niską masę ciała oraz użycie większych igieł. Charakterystyczny jest posturalny ból głowy nasilający się w pozycji pionowej i ustępujący w leżeniu, często towarzyszą mu objawy takie jak sztywność karku, nudności, zawroty głowy i nadwrażliwość na światło. Diagnostyka opiera się na wywiadzie i obrazie klinicznym, a w razie wątpliwości na badaniach obrazowych (MRI).
aseptyczne zapalenie opon mózgowych, ból kręgosłupowy, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, igła atraumatyczna, kanał kręgowy, krwiak podtwardówkowy, nakłucie lędźwiowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opona twarda, popunkcyjny ból głowy, porażenie nerwu czaszkowego, przestrzeń zewnątrzoponowa, punkcja lędźwiowa, rdzeń kręgowy, rezonans magnetyczny, tinnitus, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zakrzepica żył mózgowych, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne widzenie – Epidemiologia
Podwójne widzenie (diplopia) stanowi istotny problem kliniczny, z roczną liczbą około 804 647 wizyt ambulatoryjnych i 49 790 wizyt na oddziałach ratunkowych w USA, gdzie 70,4% wizyt ambulatoryjnych odbywa się u okulistów. Diplopia dzieli się na jednooczną (25,1%) i dwuoczną (74,9%), z dominującą etiologią naczyniową (28,66%) i pourazową (24,66%). W oddziałach ratunkowych około 15% przypadków wiąże się z poważnymi diagnozami neurologicznymi, takimi jak udar niedokrwienny mózgu. Częstość występowania diplopii wzrasta z wiekiem, szczególnie u osób powyżej 60. roku życia, bez predylekcji płciowej czy rasowej. Wśród chorób współistniejących istotne są cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, jaskra, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane oraz nowotwory, które mogą powodować diplopię poprzez różne mechanizmy patogenetyczne, w tym porażenia nerwów czaszkowych, zwłaszcza nerwu VI.
AMD, choroba autoimmunologiczna, choroba naczyniowa, choroba tarczycy, diplopia, diplopia jednooczna, heteroforia, meningitis, miastenia, nadciśnienie, niedowidzenie, oczopląs, podwójne widzenie, porażenie nerwu czaszkowego, porażenie nerwu odwodzącego, prezbiopia, przemijający atak niedokrwienny, retinopatia, SM, strabizm, TIA, udar niedokrwienny, zapalenie oczodołu, zapalenie tętnicy skroniowej - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych – Objawy
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych (MPNST) to agresywne guzy charakteryzujące się szybkim wzrostem, inwazyjnością miejscową oraz wysokim ryzykiem nawrotów (40-65%) i przerzutów (39-40%), głównie do płuc (55%). Objawy kliniczne obejmują narastający ból, wyczuwalny szybko powiększający się guz, deficyty neurologiczne (osłabienie mięśniowe, parestezje, zaburzenia czucia) oraz objawy uciskowe zależne od lokalizacji guza. Szczególnie istotny jest ból spoczynkowy, który zwiększa wartość predykcyjną rozpoznania złośliwości do 75%. Czynniki pogarszające rokowanie to m.in. neurofibromatoza typu 1 (NF1), wielkość guza >5 cm, lokalizacja w obrębie tułowia, wysoki stopień złośliwości oraz obecność przerzutów. Mediana przeżycia wynosi około 6 lat, a 5-letnie przeżycie całkowite waha się od 23% do 69%.
ból spoczynkowy, deficyt neurologiczny, drętwienie, dysfagia, guz wewnątrzrdzeniowy, infekcja grzybicza, krwotok podpajęczynówkowy, mielopatia, MPNST, napad drgawkowy, nerw obwodowy, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, parestezja, porażenie nerwu czaszkowego, przepuklina dysku, przerzuty do kości, przerzuty do płuc, radiculopatia, rwa kulszowa, stopień zróżnicowania, szumy uszne, transformacja złośliwa, uszkodzenie rdzenia kręgowego, utrata słuchu, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, zespół ogona końskiego, złośliwy nowotwór osłonek nerwowych obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Zatkany kanał słuchowy – Objawy
Zatkany kanał słuchowy (cerumen impaction) to stan charakteryzujący się nagromadzeniem i stwardnieniem woskowiny usznej w przewodzie słuchowym zewnętrznym, co prowadzi do częściowej lub całkowitej blokady. Objawy obejmują przewodzeniowe upośledzenie słuchu u około 63,3% pacjentów, uczucie pełności w uchu, ból (tępy lub ostry, szczególnie przy bliskości błony bębenkowej), szumy uszne (tinnitus, u 53,5% pacjentów), zawroty głowy, świąd oraz kaszel reflektoryczny. Utrata słuchu jest zwykle tymczasowa i ustępuje po usunięciu woskowiny, jednak nieleczone zatkanie może prowadzić do powikłań takich jak infekcje ucha zewnętrznego i środkowego, perforacja błony bębenkowej, a w rzadkich przypadkach zapalenie opon mózgowych. Diagnoza opiera się na badaniu otoskopowym i ocenie błony bębenkowej, a w razie potrzeby na testach słuchu.
błona bębenkowa, czop woskowinowy, infekcja dróg oddechowych, infekcja kanału słuchowego, infekcja ucha środkowego, narząd równowagi, nerw błędny, perforacja błony bębenkowej, podstawa czaszki, porażenie nerwu czaszkowego, przewód słuchowy zewnętrzny, szumy uszne, tinnitus, ucho środkowe, ucho wewnętrzne, układ równowagi, vertigo, woskowina uszna, zapalenie opon mózgowych, zapalenie ucha zewnętrznego, zatkanie kanału słuchowego, zawroty głowy