rezonans magnetyczny
Rezonans magnetyczny (MRI – Magnetic Resonance Imaging) to nieinwazyjna technika obrazowania medycznego wykorzystująca silne pole magnetyczne i fale radiowe do uzyskania szczegółowych obrazów struktur anatomicznych ciała. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, co czyni ją bezpieczniejszą metodą diagnostyczną.
Badanie MRI umożliwia uzyskanie obrazów o wysokiej rozdzielczości tkanek miękkich, w tym mózgu, rdzenia kręgowego, mięśni, stawów, narządów jamy brzusznej i miednicy. Jest szczególnie wartościowe w diagnostyce chorób neurologicznych, ortopedycznych, onkologicznych oraz w ocenie układu sercowo-naczyniowego.
Wśród najczęstszych wskazań do wykonania rezonansu magnetycznego znajdują się: diagnostyka guzów i zmian zapalnych, ocena urazów tkanek miękkich, diagnostyka chorób demielinizacyjnych (np. stwardnienie rozsiane), ocena patologii naczyniowych mózgu, diagnostyka chorób stawów i kręgosłupa oraz monitorowanie efektów leczenia.
Przeciwwskazania do badania MRI obejmują obecność ferromagnetycznych implantów (niektórych rozruszników serca, implantów ślimakowych, klipsów naczyniowych), ciał obcych metalicznych oraz ciężki stan kliniczny pacjenta. Względnym przeciwwskazaniem jest klaustrofobia, choć w wielu ośrodkach dostępne są już aparaty otwarte lub stosuje się premedykację.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Diagnostyka i diagnoza
Rak płuca pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie, głównie z powodu późnego rozpoznania. Pięcioletnie przeżycie w stadium I wynosi 88%, podczas gdy w stadium IV spada do 19%. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak RTG, TK, PET-TK oraz MRI, które umożliwiają ocenę lokalizacji, wielkości i zaawansowania guza. Badania laboratoryjne, w tym morfologia krwi, biochemia oraz cytologia plwociny, dostarczają dodatkowych informacji, jednak potwierdzenie rozpoznania wymaga biopsji (bronchoskopia, biopsja igłowa, EBUS, mediastinoskopia, torakoskopia). Nowoczesne metody diagnostyki molekularnej pozwalają na identyfikację mutacji EGFR, ALK, KRAS, ekspresji PD-L1 i innych biomarkerów, co umożliwia personalizację terapii celowanej i immunoterapii. Biopsja płynna stanowi nieinwazyjną alternatywę do monitorowania choroby i wykrywania mutacji.
badania biochemiczne, badania molekularne, badanie obrazowe, biopsja, biopsja igłowa, biopsja płynna, bronchoskopia, cfDNA, chirurg klatki piersiowej, ctDNA, cytologia plwociny, ekspresja PD-L1, LDCT, mediastinoskopia, medycyna precyzyjna, morfologia krwi, mutacja EGFR, mutacja KRAS, nowotwór, onkolog kliniczny, patolog, PET, pięcioletnie przeżycie, pulmonolog, radiolog, radioterapeuta, rak płuca, rearanżacja ALK, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, sztuczna inteligencja w medycynie, tomografia komputerowa, torakocenteza, torakoskopia, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel jajnika – Diagnostyka i diagnoza
Torbiel jajnika to płynowa zmiana w obrębie jajnika, najczęściej łagodna i bezobjawowa, jednak wymagająca dokładnej diagnostyki w celu wykluczenia złośliwości. Podstawą diagnostyki jest badanie ginekologiczne oraz ultrasonografia przezpochwowa, która pozwala ocenić wielkość, lokalizację i charakter torbieli. Cechy ultrasonograficzne sugerujące złośliwość to m.in. wielkość powyżej 10 cm, struktura wielokomorowa, obecność wyrośli brodawkowatych, grube przegrody, nieregularny kształt, wodobrzusze oraz zwiększone unaczynienie w dopplerowskim badaniu USG. W diagnostyce uzupełniającej stosuje się rezonans magnetyczny (MRI) z dokładnością 88-93% w różnicowaniu zmian łagodnych od złośliwych oraz oznaczenie markera CA-125, którego poziom powyżej 35 U/ml u kobiet po menopauzie w połączeniu z nieprawidłowym obrazem USG wskazuje na konieczność konsultacji onkologicznej. Test ciążowy jest obligatoryjny u kobiet w wieku rozrodczym z dolegliwościami bólowymi.
badanie ginekologiczne, badanie obrazowe, ciąża pozamaciczna, endometrioza, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, indeks ryzyka złośliwości, laparoskopia, marker CA-125, mięśniak macicy, pęknięcie torbieli, rezonans magnetyczny, skręt jajnika, tomografia komputerowa, torbiel ciałka żółtego, torbiel czynnościowa, torbiel dermoidalna, torbiel endometrialna, torbiel jajnika, torbiel złożona, ultrasonografia miednicy, USG przezpochwowe, wodobrzusze - Leksykon chorób i schorzeń
Cholesteatoma – Diagnostyka i diagnoza
Cholesteatoma to łagodny, ale potencjalnie niebezpieczny rozrost nabłonka płaskiego i złogów keratyny w uchu środkowym i wyrostku sutkowatym, który wymaga wczesnej diagnostyki i leczenia operacyjnego. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu otoskopowym (w tym wideo-otoskopii i endoskopii), oraz badaniach audiologicznych, takich jak audiometria tonalna i tympanometria, które najczęściej wykazują niedosłuch przewodzeniowy. Kluczową rolę odgrywają badania obrazowe: wysokorozdzielcza tomografia komputerowa (HRCT) kości skroniowej pozwala na ocenę ubytków kostnych i rozległości zmiany, natomiast rezonans magnetyczny (MR) z sekwencjami dyfuzyjnymi (zwłaszcza non-EPI DWI i PROPELLER DWI) umożliwia różnicowanie cholesteatoma od innych zmian oraz wykrywanie nawrotów i powikłań, takich jak zapalenie opon mózgowych czy ropień. W badaniu TK typowe cechy to obecność nieprzepuszczalnej tkanki miękkiej, erozja kosteczek słuchowych i poszerzenie aditus ad antrum.
audiometria tonalna, badanie histopatologiczne, błona bębenkowa, cholesteatoma, elektronystagmografia, kanał półkolisty boczny, kieszonka retrakcyjna, nabłonek płaski, niedosłuch odbiorczy, niedosłuch przewodzeniowy, otoskopia, perforacja błony bębenkowej, porażenie nerwu twarzowego, przetoka błędnikowa, przewlekła infekcja ucha środkowego, rezonans magnetyczny, ropień mózgu, sekwencja dyfuzyjna, słuchowe potencjały wywołane, tomografia komputerowa, tympanometria, ucho środkowe, wyrostek sutkowaty, zakrzepica zatoki esowatej, zapalenie opon mózgowych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Omniscan 0,5 mmol/ml
Omniscan (gadodiamid 0,5 mmol/ml) jest niejonowym, paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym dożylnie w diagnostyce obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Preparat podaje się w dawce standardowej 0,2 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg mc.) u dorosłych i dzieci do 100 kg masy ciała, z maksymalną dawką 20 ml dla pacjentów powyżej 100 kg. W przypadku podejrzenia przerzutów nowotworowych do mózgu u dorosłych dopuszcza się dawkę do 0,6 ml/kg mc. (0,3 mmol/kg mc.), a w angiografii MR oraz badaniu całego ciała dawki mogą być zwiększone do 0,6 ml/kg mc. (0,3 mmol/kg mc.) w zależności od wskazań klinicznych. U niemowląt poniżej 6 miesięcy nie zaleca się badania całego ciała z podaniem kontrastu, a u dzieci poniżej 1 roku życia dawka nie powinna przekraczać 0,2 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg mc.). Podawanie środka należy poprzedzić dokładnym wywiadem, zwłaszcza w kierunku zaburzeń czynności nerek, gdyż Omniscan jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR <30 ml/min/1,73 m², ostrym uszkodzeniem nerek oraz w okołooperacyjnym okresie przeszczepienia wątroby.
angiografia MR, badanie NMR, choroba wieńcowa serca, ciężkie zaburzenie czynności nerek, dawkowanie preparatu, gadodiamid, GFR, obciążenie farmakologiczne, opóźnione wzmocnienie kontrastowe, ośrodkowy układ nerwowy, ostre uszkodzenie nerek, paramagnetyczny środek kontrastowy, perfuzja mięśnia sercowego, przerzut nowotworowy do mózgu, przeszczepienie wątroby, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy dożylny, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wlew dożylny, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenie czynności nerek, zwężenie aorty brzusznej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba castlemana – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Castlemana (CD) to rzadkie limfoproliferacyjne schorzenie o niejasnej etiologii, wymagające kompleksowej diagnostyki obejmującej badania kliniczne, obrazowe, laboratoryjne oraz histopatologiczne. Kluczowym badaniem jest biopsja wycinająca węzła chłonnego, umożliwiająca ocenę charakterystycznej architektury węzła, niezbędnej do rozpoznania. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie chłoniaków, chorób autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty, choroba IgG4-zależna) oraz infekcji (HIV, HHV-8, EBV). Badania obrazowe (CT, PET, MRI, USG) pozwalają na ocenę rozległości i typu choroby (unicentryczna vs. multicentryczna). Typowe parametry laboratoryjne to m.in. podwyższone CRP, OB, niedokrwistość, trombocytopenia lub trombocytoza, hipergammaglobulinemia, hipoalbuminemia oraz często podwyższone stężenie IL-6, szczególnie w MCD. W 2017 roku wprowadzono międzynarodowe kryteria diagnostyczne dla idiopatycznej wieloogniskowej choroby Castlemana (iMCD), wymagające obecności charakterystycznych cech histopatologicznych i powiększonych węzłów chłonnych ≥1 cm w co najmniej dwóch stacjach, a także spełnienia kryteriów klinicznych i laboratoryjnych.
badanie ultrasonograficzne, białko C-reaktywne, biopsja węzła chłonnego, biopsja wycinająca, chłoniak, choroba Castlemana, choroba IgG4-zależna, cytokiny prozapalne, hepatomegalia, HHV-8, hipergammaglobulinemia, hipoalbuminemia, idiopatyczna wieloogniskowa choroba Castlemana, interleukina-6, kiła, małopłytkowość, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi, nadpłytkowość, niedokrwistość, OB, organomegalia, pozytonowa tomografia emisyjna, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, schorzenie limfoproliferacyjne, splenomegalia, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, trombocytopenia, trombocytoza, unicentryczna choroba Castlemana, wieloogniskowa choroba Castlemana, włóknienie szpiku, wodobrzusze, zakażenie EBV, zakażenie HIV, zespół POEMS, zespół TAFRO - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy przysadki mózgowej – Epidemiologia
Guzy przysadki mózgowej stanowią 10-15% wszystkich guzów wewnątrzczaszkowych i są trzecią najczęstszą przyczyną guzów OUN u dorosłych. Epidemiologia wskazuje na wzrost zapadalności, która wynosi od 3,9 do 7,4 przypadków na 100 000 osób rocznie, a chorobowość szacuje się na 76-116 przypadków na 100 000 populacji. Wzrost ten jest częściowo związany z rozwojem technik obrazowania, zwłaszcza MRI, oraz wykrywaniem incydentalomów. Guzy przysadki wykazują zróżnicowanie pod względem płci, wieku i rasy – mikroprolaktynoma jest 20-krotnie częstsza u kobiet, a choroba Cushinga występuje z przewagą kobiet w stosunku 3:1. Najczęściej diagnozowane są w wieku 40-60 lat, a u osób rasy czarnej obserwuje się wyższą zapadalność na gruczolaki przysadki. Dominującymi typami są prolaktynoma (41-66%) i guzy nieczynne hormonalnie (15-48%), podczas gdy guzy wydzielające GH i ACTH stanowią odpowiednio 6-14% i 2-6% przypadków.
akromegalia, badanie autopsyjne, choroba Cushinga, choroba resztkowa, dysfunkcja przysadki, gruczolak, guz nieczynny hormonalnie, guz ośrodkowego układu nerwowego, guz przysadki mózgowej, guz wewnątrzczaszkowy, makrogruczolak, mikrogruczolak, mikroprolaktynoma, oponiak, OUN, pole widzenia, prolaktynoma, radioterapia, rak przysadki, rezonans magnetyczny, struniak - Leksykon chorób i schorzeń
Macica podwójna – Zapobieganie i profilaktyka
Macica podwójna (uterus didelphys) to rzadka wrodzona anomalia rozwojowa narządów płciowych żeńskich, charakteryzująca się obecnością dwóch oddzielnych jam macicy, często z dwoma szyjkami macicy i czasem podzielonym kanałem pochwowym. Klasyfikowana jako całkowita macica dwurożna (klasa U2b wg ESHRE 2013), występuje u około 8,3% pacjentek z anomaliami przewodów Müllera. Diagnostyka opiera się na ultrasonografii miednicy, histeroskopii oraz rezonansie magnetycznym (MRI). Kobiety z macicą podwójną mają zwiększone ryzyko powikłań położniczych, takich jak poronienia, poród przedwczesny, nieprawidłowe ułożenie płodu i łożysko przodujące, przy odsetku udanych ciąż około 57% i przeżywalności płodów około 64%. W profilaktyce powikłań kluczowe jest ścisłe monitorowanie ciąży, w tym ocena wzrostu płodu, profilu biofizycznego oraz stanu szyjki macicy, a także indywidualne planowanie porodu. Niewydolność szyjki macicy nie jest powszechna, dlatego cerclage nie jest rutynowo zalecany bez klinicznych wskazań. W przypadku krwotoków poporodowych rekomenduje się aktywne prowadzenie trzeciego okresu porodu (AMTSL) z podaniem oksytocyny lub alternatywnie mizoprostolu.
anomalia przewodu Müllera, cerclage, cesarskie cięcie, histeroskopia, krwotok poporodowy, łożysko przodujące, macica dwurożna, macica podwójna, metroplastyka, metroplastyka Strassmana, mizoprostol, niewydolność szyjki macicy, oksytocyna, poród przedwczesny, poronienie, przegroda macicy, przegroda pochwy, przewody Müllera, rak endometrium, rezonans magnetyczny, szew szyjkowy, trzeci okres porodu, ultrasonografia miednicy, uterus didelphys, zapłodnienie in vitro, zespół OHVIRA - Leksykon chorób i schorzeń
Ciąża ektopowa – Diagnostyka i diagnoza
Ciąża ektopowa, definiowana jako implantacja zapłodnionej komórki jajowej poza jamą macicy (najczęściej w jajowodzie – ponad 90% przypadków), stanowi poważne zagrożenie życia i jest główną przyczyną zgonów matek w pierwszym trymestrze. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, oznaczeniach biochemicznych (β-hCG, progesteron) oraz obrazowaniu ultrasonograficznym, przede wszystkim przezpochwowym USG (czułość 87-99%, swoistość 94-99%). Kluczowe jest monitorowanie dynamiki β-hCG – prawidłowa ciąża charakteryzuje się podwojeniem poziomu co 48 godzin, natomiast w ciąży ektopowej wzrost jest wolniejszy (<66%) lub poziomy mogą spadać (<13%). W przypadku braku widocznej ciąży wewnątrzmacicznej przy stężeniu β-hCG powyżej 1500-2000 mIU/ml (tzw. strefa dyskryminacyjna) istnieje wysokie prawdopodobieństwo ciąży ektopowej. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. poronienie, zapalenie narządów miednicy mniejszej oraz endometriozę. W sytuacjach niestabilnych hemodynamicznie z podejrzeniem pęknięcia jajowodu konieczna jest pilna interwencja chirurgiczna.
badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, ciąża brzuszna, ciąża ektopowa, ciąża heterotopowa, ciąża jajnikowa, ciąża o nieznanej lokalizacji, ciąża szyjkowa, ciąża w bliźnie po cięciu cesarskim, endometrioza, gonadotropina kosmówkowa, jajowód, krwawienie wewnętrzne, laparoskopia, laparotomia, metotreksat, morfologia krwi, niedociśnienie, nieżyt żołądkowo-jelitowy, objawy wstrząsu, pęknięcie jajowodu, podrażnienie otrzewnej, poronienie, progesteron, rezonans magnetyczny, trofoblast, ultrasonografia, USG przezbrzuszne, USG przezpochwowe, wstrząs hipowolemiczny, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybiec pierścieniowy – Diagnostyka i diagnoza
Grzybiec pierścieniowy (Granuloma annulare, GA) to łagodne, niezakaźne ziarniniakowe schorzenie skóry, charakteryzujące się obrączkowatymi zmianami rumieniowymi lub cielistymi, najczęściej lokalizowanymi na grzbietowych i bocznych powierzchniach rąk i stóp. Diagnostyka opiera się głównie na ocenie klinicznej, z uwzględnieniem braku łuszczenia się naskórka, co odróżnia GA od grzybicy i innych łuszczących się dermatoz. W przypadkach niejednoznacznych wskazana jest biopsja skóry, która wykazuje obecność ziarniniaków palisadowych, degenerację kolagenu, złogi mucyny oraz naciek limfohistiocytarny. Barwienia koloidalne żelazem lub błękitem acianowym uwidaczniają zwiększoną ilość mucyny, co jest cechą diagnostyczną odróżniającą GA od innych ziarniniakowych chorób skóry, takich jak sarkoidoza czy necrobiosis lipoidica.
badanie histopatologiczne, biopsja skóry, czynnik reumatoidalny, degeneracja kolagenu, granuloma annulare, grzybica skóry, grzybiec pierścieniowy, guzek reumatoidalny, immunofluorescencja, liszaj płaski, morfologia krwi, naciek limfohistiocytarny, przeciwciała anty-Ro, przeciwciała przeciwjądrowe, rezonans magnetyczny, sarkoidoza, toczeń rumieniowaty podostry skórny, tomografia komputerowa, wskaźnik opadania erytrocytów, ziarniniak grzybiasty - Leksykon chorób i schorzeń
Syringomyelia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Syringomyelia to schorzenie neurologiczne charakteryzujące się obecnością torbieli wypełnionej płynem mózgowo-rdzeniowym (PMR) w rdzeniu kręgowym, które może prowadzić do uszkodzenia rdzenia i różnorodnych objawów neurologicznych, takich jak zaburzenia czucia (utrata wrażliwości na ból i temperaturę), osłabienie i zanik mięśni, ból, sztywność, skolioza oraz zaburzenia zwieraczy. Diagnostyka opiera się głównie na rezonansie magnetycznym (MRI), a leczenie zależy od nasilenia objawów i przyczyny, obejmując obserwację, leczenie chirurgiczne (drenaż syrinxa, leczenie przyczyny podstawowej) oraz kompleksową rehabilitację fizyczną i terapię zajęciową. Warto podkreślić, że operacja zatrzymuje progresję choroby u większości pacjentów, a poprawa funkcji neurologicznych występuje u około 30% leczonych chirurgicznie. Terapia farmakologiczna obejmuje leki przeciwbólowe i neuropatyczne, takie jak gabapentyna, amitryptylina czy amantadyna, a także NLPZ i sterydy w celu redukcji stanu zapalnego.
amantadyna, amitryptylina, analgezja, atrofia mięśniowa, badanie neurologiczne, ból neuropatyczny, fizjatra, gabapentyna, guz rdzenia kręgowego, leczenie objawowe, malformacja Chiari, neurochirurg, nietrzymanie moczu, NLPZ, ortopeda, paraliż, płyn mózgowo-rdzeniowy, rezonans magnetyczny, shunt, skolioza, stent, steryd, syringomyelia, syrinx, terapia komórkami macierzystymi, terapia punktów spustowych, trudność w połykaniu, wodogłowie, zabieg chirurgiczny, zapalenie pajęczynówki, zastawka - Leksykon chorób i schorzeń
Łokieć tenisisty – Diagnostyka i diagnoza
Łokieć tenisisty (lateral epicondylitis) to schorzenie dotykające 1-3% populacji rocznie, głównie osoby w wieku 30-50 lat, charakteryzujące się bólem w okolicy bocznego nadkłykcia kości ramiennej, nasilającym się podczas aktywności angażujących mięśnie prostowników nadgarstka i palców. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu fizykalnym, z wykorzystaniem testów klinicznych takich jak test Cozensa (czułość 91%), test Millsa, test Maudsley’a (czułość około 70%) oraz ocenie siły chwytu (różnica 8% siły chwytu ma 80% czułości i 85% swoistości). Badania obrazowe, w tym RTG, USG i MRI, nie są rutynowo wymagane, ale mogą być pomocne w wykluczeniu innych patologii lub w przypadku braku poprawy po leczeniu zachowawczym. USG umożliwia dynamiczną ocenę ścięgien i wykrycie zmian zwyrodnieniowych, natomiast MRI pozwala na szczegółową ocenę tkanek miękkich i wykluczenie patologii szyjnych. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. łokieć golfisty, radikulopatię szyjną, zespoły uciskowe nerwów oraz zmiany zwyrodnieniowe stawu łokciowego.
artroskopia, badanie przewodnictwa nerwowego, boczny nadkłykieć kości ramiennej, DASH, elektromiografia, lateral epicondylitis, łokieć golfisty, łokieć tenisisty, medial epicondylitis, nadkłykieć boczny, nadkłykieć przyśrodkowy, neowaskularyzacja, Patient-Rated Tennis Elbow Evaluation, PRTEE, radikulopatia szyjna, rezonans magnetyczny, tendinoza, ultrasonografia, zdjęcie rentgenowskie, zespół kanału nerwu łokciowego, zespół nerwu międzykostnego tylnego - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ramsaya hunta – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Ramsaya Hunta to neuropatia obwodowa nerwu twarzowego wywołana reaktywacją wirusa varicella-zoster (VZV) w zwoju kolanka nerwu twarzowego, stanowiąca około 7% przypadków porażenia nerwu VII. Klasyczna triada objawów obejmuje jednostronne porażenie nerwu twarzowego, silny ból ucha oraz pęcherzykową wysypkę w okolicy ucha i przewodu słuchowego, choć objawy te mogą nie występować jednocześnie, co utrudnia diagnostykę. Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym, w tym ocenie funkcji nerwu twarzowego (np. skala House-Brackmanna) oraz wywiadzie, a w niektórych przypadkach na badaniach laboratoryjnych (PCR, test immunofluorescencyjny, test Tzancka, serologia) i obrazowych (MRI z kontrastem wykazujące wzmocnienie segmentów nerwu twarzowego). Badania elektrofizjologiczne (elektroneurografia, elektromiografia) oraz audiometria i elektronystagmografia dostarczają dodatkowych informacji prognostycznych i diagnostycznych. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić porażenie Bella, nerwiaka osłonkowego nerwu słuchowego, neuralgię nerwu trójdzielnego, udar mózgu, chorobę Lyme’a, stwardnienie rozsiane oraz inne schorzenia neurologiczne i zapalne.
audiometria, badanie serologiczne, bezpośredni test immunofluorescencyjny, choroba Lyme’a, elektromiografia, elektroneurografia, elektronystagmografia, herpes zoster oticus, neuralgia nerwu trójdzielnego, neuralgia popółpaścowa, odruch mrugania, porażenie Bella, porażenie nerwu twarzowego, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, reakcja łańcuchowa polimerazy, rezonans magnetyczny, skala House-Brackmanna, stwardnienie rozsiane, test Tzancka, wirus varicella zoster, wysypka pęcherzykowa, zapalenie mózgu, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia, zapalenie wyrostka sutkowatego, zespół Ramsaya Hunta, zespół Tolosa-Hunta, zwój kolanka nerwu twarzowego - Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy – Objawy
Ból głowy jest jednym z najczęstszych objawów zgłaszanych w praktyce lekarskiej, dotykającym około 75% populacji przynajmniej raz w roku. Wyróżniamy bóle pierwotne, takie jak napięciowe (trwające od 30 minut do 7 dni, o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, obustronne, tępe i uciskające), migrenę (trwającą 4-72 godziny, jednostronną, pulsującą, z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami, fotofobią i fonofobią) oraz klasterowe bóle głowy (15 minut do 3 godzin, bardzo intensywne, jednostronne, z objawami autonomicznymi). Nowy codzienny uporczywy ból głowy (NDPH) charakteryzuje się nagłym początkiem i utrzymywaniem się codziennie przez ponad 3 miesiące. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz, w razie potrzeby, badaniach obrazowych (MRI, CT) i innych testach (punkcja lędźwiowa, badania krwi). Kluczowe jest rozróżnienie bólu pierwotnego od wtórnego, który może być objawem poważnych schorzeń, takich jak krwotok podpajęczynówkowy, zapalenie opon mózgowych czy pourazowe uszkodzenia mózgu.
aura migrenowa, ból głowy piorunujący, ból głowy z nadużywania leków, ból napięciowy, drętwienie, dziennik bólu, faza aury, faza bólu głowy, faza postdromalna, faza prodromalna, fonofobia, fotofobia, hemikrania ciągła, klasterowy ból głowy, krwotok podpajęczynówkowy, migrena, napięciowy ból głowy, nowy codzienny uporczywy ból głowy, pierwotny ból głowy, pourazowy ból głowy, przewlekła migrena, ptoza, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, wtórny ból głowy, zapalenie opon mózgowych, zapalenie zatok, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół post-polio – Diagnostyka i diagnoza
Zespół post-polio (PPS) to schorzenie neurologiczne manifestujące się nowymi objawami nerwowo-mięśniowymi u pacjentów po przebytym poliomyelitis, zwykle po okresie stabilnej funkcji trwającym co najmniej 15 lat. Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych Halsteada (1991) zatwierdzonych przez EFNS, obejmujących potwierdzenie wcześniejszego uszkodzenia neuronów ruchowych, stopniowe pojawienie się nowego osłabienia mięśni, utrzymujące się co najmniej rok, oraz wykluczenie innych przyczyn neurologicznych, medycznych i ortopedycznych. Kluczowe badania wspomagające diagnostykę to elektromiografia (EMG) wykazująca zmiany denerwacyjne, badania przewodnictwa nerwowego, MRI i CT w celu wykluczenia innych patologii, ultrasonografia mięśni oraz badania laboratoryjne i płynu mózgowo-rdzeniowego, które służą głównie do wykluczenia innych schorzeń. EMG potwierdza uszkodzenie neuronów ruchowych, ale nie jest testem specyficznym dla PPS. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. ALS, miastenię, choroby demielinizacyjne, zapalenia mięśni, choroby reumatyczne, zaburzenia psychiczne oraz schorzenia metaboliczne i ortopedyczne.
atrofia mięśni, badanie elektromiograficzne, biopsja mięśni, choroba demielinizacyjna, choroba zwyrodnieniowa stawów, dysfagia, elektromiografia, fibromialgia, miastenia, miopatia, neuron ruchowy, neuropatia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja zimna, objaw depresyjny, objawy nerwowo-mięśniowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, polineuropatia, poliomyelitis, potencjał jednostki ruchowej, przewodnictwo nerwowe, radikulopatia, rezonans magnetyczny, schorzenie neurologiczne, skolioza, stenoza kanału kręgowego, stwardnienie zanikowe boczne, tomografia komputerowa, ultrasonografia mięśni, wentylacja mechaniczna, wirus polio, zaburzenie poznawcze, zapalenie mięśni, zapalenie stawów, zespół post-polio, zespół przewlekłego zmęczenia - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba niemanna-picka – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Niemanna-Picka (NPC) to rzadka, autosomalnie recesywna choroba spichrzeniowa lizosomów, charakteryzująca się akumulacją lipidów, w tym sfingomieliny i cholesterolu, w różnych narządach. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniach biomarkerów oraz analizie genetycznej, co jest kluczowe dla wczesnej interwencji terapeutycznej. Wczesne objawy obejmują hepatosplenomegalię, a narzędzia takie jak NP-C Suspicion Index (NP-C SI), NPCCSS i SARA wspomagają identyfikację choroby. Biomarkery diagnostyczne różnią się w zależności od typu NPC: w typach A i B ocenia się aktywność kwaśnej sfingomielinazy (ASM) oraz lysosfingolipidy, natomiast w typie C stosuje się oksysterole (np. cholestane-3β,5α,6β-triol), kwasy żółciowe (TCG) oraz N-palmitoilo-O-fosfocholinoserynę (PPCS). Badanie osoczowego TCG jest preferowane ze względu na stabilność i wysoką swoistość. Test filipinowy, choć historycznie złotym standardem, obecnie pełni rolę badania uzupełniającego w diagnostyce NPC.
amniocenteza, badania przesiewowe noworodków, biopsja kosmówki, biopsja szpiku kostnego, cholestaza noworodkowa, choroba Niemanna-Picka, choroba spichrzeniowa lizosomów, dysfagia, fibroblast skóry, gen NPC1, gen SMPD1, gromadzenie lipidów, hepatosplenomegalia, komórki piankowate, kwaśna sfingomielinaza, kwasy żółciowe, miglustat, olipudaza alfa, poradnictwo genetyczne, rezonans magnetyczny, sekwencjonowanie nowej generacji, sekwencjonowanie Sangera, sfingomielina - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona dysplazja bioder – Zapobieganie i profilaktyka
Wrodzona dysplazja bioder (DDH) to złożone zaburzenie rozwojowe stawu biodrowego, charakteryzujące się nieprawidłowym osadzeniem głowy kości udowej w panewce. Etiologia DDH jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne i środowiskowe. Kluczowe jest wczesne wykrycie i leczenie, które pozwala na zastosowanie mniej inwazyjnych metod, takich jak szelki Pavlika stosowane przez 6-12 tygodni, skutecznych u ponad 90% niemowląt. Profilaktyka obejmuje regularne badania przesiewowe noworodków i niemowląt, szczególnie u dzieci z czynnikami ryzyka (np. historia rodzinna, poród pośladkowy), oraz prawidłowe techniki owijania i noszenia niemowląt, umożliwiające swobodne zgięcie i odwiedzenie nóg w pozycji „żabki” (M). Nieleczona dysplazja może prowadzić do bólu, ograniczenia funkcji i przedwczesnych zmian zwyrodnieniowych stawu biodrowego przed 60. rokiem życia.
badanie przesiewowe, całkowita wymiana stawu biodrowego, endoproteza stawu biodrowego, fizjoterapia, gips biodrowy, głowa kości udowej, glukozamina, hydroterapia, kwasy omega-3, obciążenie stawu, odwiedzenie biodra, osteotomia miednicy, osteotomia okołopanewkowa, panewka stawu biodrowego, płytka wzrostu, rezonans magnetyczny, szelki Pavlika, technika owijania, terapia falą uderzeniową, terapia laserowa, USG stawu biodrowego, wrodzona dysplazja bioder, zdjęcie rentgenowskie, zmiany zwyrodnieniowe - Leksykon substancji czynnych
Dimeglumina gadopentetanowa – Wskazania do stosowania
Dimeglumina gadopentetanu, obecna w preparacie Magnevist w stężeniu 469,01 mg/ml (0,5 mmol/ml), jest paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym wyłącznie do dożylnego podania w diagnostyce obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Preparat znajduje szerokie zastosowanie w obrazowaniu ośrodkowego układu nerwowego, w tym głowy i rdzenia kręgowego, umożliwiając uwidocznienie guzów, różnicowanie nowotworów (np. oponiaków, nerwiaków osłonkowych, glejaków, przerzutów), a także ocenę nawrotów po leczeniu operacyjnym lub radioterapii. Ponadto, Magnevist jest użyteczny w diagnostyce rzadkich nowotworów oraz precyzyjnym określeniu topografii zmian zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzrdzeniowych. Wskazania obejmują również badania całego ciała, w tym twarzoczaszki, szyi, klatki piersiowej, jamy brzusznej, piersi, miednicy, układu kostno-stawowego oraz naczyń, co pozwala na kompleksową ocenę patologii nowotworowych, naczyniowych i zapalnych.
diagnostyka różnicowa, dimeglumina gadopentetanu, glejak, guz wewnątrzrdzeniowy, guz zewnątrzrdzeniowy, Magnevist, mikrogruczolak przysadki, naczyniak płodowy, nerwiak osłonkowy, oponiak, paramagnetyczny środek kontrastowy, przerzut nowotworowy, rdzeń kręgowy, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, środek kontrastowy zawierający gadolin, wyściółczak - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół paznokciowo-patellarny – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zespół paznokciowo-patellarny (NPS) to autosomalnie dominująca choroba genetyczna charakteryzująca się tetradą objawów: dysplazją paznokci, hipoplazją lub brakiem rzepki, obecnością rogów biodrowych oraz deformacjami stawów łokciowych. Schorzenie może prowadzić do powikłań nerkowych (występujących u 30-40% pacjentów, z ryzykiem schyłkowej niewydolności nerek u 5-10%), ocznych (zwłaszcza jaskry) oraz neurologicznych. Kompleksowa opieka wymaga interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym nefrologa, ortopedy, okulisty, reumatologa, fizjoterapeuty, psychologa oraz genetyka. Monitorowanie obejmuje coroczne badania funkcji nerek (ciśnienie tętnicze, analiza moczu, stosunek albuminy do kreatyniny), badania okulistyczne co 2 lata (pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, ocena tarczy nerwu wzrokowego i pola widzenia), badania stomatologiczne co 6 miesięcy oraz ocenę gęstości kości (DXA) u młodych dorosłych.
analiza moczu, białkomocz, ciśnienie wewnątrzgałkowe, densytometria DXA, diagnostyka preimplantacyjna, diagnostyka prenatalna, dializoterapia, dysplazja paznokci, dziedziczenie autosomalne dominujące, fizjoterapia, hipoplazja rzepki, inhibitor ACE, jaskra, kannabidiol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, orteza, osteoporoza, pole widzenia, poradnictwo genetyczne, powikłania neurologiczne, przeszczep nerki, rezonans magnetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, skolioza, stan przedrzucawkowy, tarcza nerwu wzrokowego, zespół interdyscyplinarny, zespół paznokciowo-patellarny, zwichnięcie - Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy przy kaszlu – Objawy
Ból głowy przy kaszlu (cough headache) to ból o nagłym początku, wywołany przez kaszel lub inne manewry zwiększające ciśnienie wewnątrzczaszkowe, trwający od kilku sekund do maksymalnie 2 godzin. Wyróżnia się ból pierwotny, zwykle samoograniczający się, występujący u osób powyżej 40. roku życia, bez patologii strukturalnych mózgu, oraz wtórny, związany z patologiami układu nerwowego, najczęściej malformacją Chiari typu I, który może trwać dłużej i wymagać interwencji chirurgicznej. Charakterystyczne cechy to ból ostry, kłujący, obustronny, nasilający się przy manewrach Valsalvy, często z tępnym bólem utrzymującym się kilka godzin po epizodzie. Diagnostyka powinna obejmować badania obrazowe (TK, MRI) w celu wykluczenia wtórnych przyczyn.
badanie obrazowe mózgu, ból głowy przy kaszlu, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, defekacja, drętwienie twarzy, drgawki, gorączka, kaszel, malformacja Chiari typu I, manewr Valsalvy, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, migrena, nudności, omdlenie, pierwotny ból głowy przy kaszlu, podwójne widzenie, rezonans magnetyczny, sztywność karku, szumy uszne, tomografia komputerowa, tylna jama czaszki, układ nerwowy, utrata słuchu, wtórny ból głowy przy kaszlu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, wymioty, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty – Diagnostyka i diagnoza
Tętniak aorty definiowany jest jako lokalne rozszerzenie aorty przekraczające 50% jej normalnej średnicy lub 3 cm. Diagnostyka opiera się głównie na badaniach obrazowych: ultrasonografia jamy brzusznej (USG) cechuje się czułością 95-100% i swoistością bliską 100% w wykrywaniu tętniaków aorty brzusznej, stanowiąc podstawę badań przesiewowych, choć może zaniżać wymiary tętniaka o 1-3 mm w porównaniu z tomografią komputerową (CT). Angiotomografia komputerowa (CTA) jest złotym standardem w diagnostyce i planowaniu leczenia, oferując czułość bliską 100%, dokładne obrazowanie i możliwość rekonstrukcji 3D, jednak wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące i koniecznością podania kontrastu. Alternatywą jest rezonans magnetyczny (MRI/MRA), szczególnie u pacjentów z przeciwwskazaniami do CT, zapewniający doskonałą wizualizację bez promieniowania, choć jest mniej dostępny i droższy. W diagnostyce tętniaków aorty piersiowej pomocne są echokardiografia i echokardiografia przezprzełykowa (TEE).
angiografia, angiografia rezonansu magnetycznego, badanie echokardiograficzne, badanie obrazowe, badanie ultrasonograficzne, choroba tkanki łącznej, echokardiografia przezprzełykowa, hipotensja, krwawienie wewnętrzne, leczenie wewnątrznaczyniowe, nadciśnienie tętnicze, niestabilność hemodynamiczna, operacja otwarta, program przesiewowy, proteza naczyniowa, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, środek kontrastowy, stent-graft, tętniak aorty, tętniak aorty brzusznej, tomografia komputerowa z kontrastem, ultrasonografia jamy brzusznej, USG jamy brzusznej, zespół Marfana - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – IASOglio
IASOglio to roztwór radiofarmaceutyku fluoroetylo-L-tyrozyny (18F) o aktywności 2 GBq/ml, stosowany w diagnostyce PET. Podanie preparatu wymaga starannego doboru dawki, minimalizującej ekspozycję na promieniowanie jonizujące, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniej jakości obrazowania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, dzieci i młodzieży, ze względu na ryzyko przedłużonej ekspozycji tkanek na promieniowanie. Pacjent powinien być na czczo co najmniej 4 godziny przed badaniem, a także odpowiednio nawodniony i mieć opróżniony pęcherz moczowy, co poprawia jakość obrazów i zmniejsza dawkę promieniowania dla pęcherza. Maksymalna objętość podawanego IASOglio nie powinna przekraczać 10 ml, co ogranicza podaż substancji pomocniczych, w tym sodu (do ponad 1 mmol) i etanolu (do 10%, co odpowiada 0,8 g alkoholu). Zawartość etanolu wymaga uwagi u pacjentów z chorobą alkoholową, kobiet karmiących, dzieci oraz osób z chorobami wątroby lub padaczką.
aktywność radiofarmaceutyku, choroba alkoholowa, dawka promieniowania, dieta niskosodowa, fluoroetylo-L-tyrozyna, glejak niskiego stopnia złośliwości, glejak wysokiego stopnia złośliwości, krzywa czas-aktywność, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, odpady radioaktywne, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, rezonans magnetyczny, sekwencja FLAIR, sekwencja T2-zależna, zaburzenie czynności nerek - Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Diagnostyka i diagnoza
Kostochondryt to zapalenie chrząstki łączącej żebra z mostkiem, manifestujące się bólem ściany klatki piersiowej nasilającym się przy palpacji stawów żebrowo-mostkowych (szczególnie II-V żebra) oraz podczas ruchów klatki piersiowej i głębokiego oddychania. Rozpoznanie jest kliniczne i opiera się na wywiadzie oraz badaniu fizykalnym, w tym manewrach prowokacyjnych takich jak „pianie koguta” czy przywiedzenie ręki do klatki piersiowej. Brak jest specyficznych badań laboratoryjnych lub obrazowych potwierdzających kostochondryt, dlatego diagnostyka polega głównie na wykluczeniu innych poważnych przyczyn bólu w klatce piersiowej, takich jak zawał mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zatorowość płucna czy rozwarstwienie aorty. Zalecane jest wykonanie EKG oraz zdjęcia RTG klatki piersiowej u pacjentów powyżej 35 roku życia lub z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
atak paniki, badanie elektrokardiograficzne, badanie fizykalne, badanie funkcji płuc, ból klatki piersiowej, ból ściany klatki piersiowej, bolesność uciskowa, choroba refluksowa przełyku, chrząstka żebrowo-mostkowa, elektrokardiogram, kostochondryt, marker zapalny, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, niewydolność serca, odma opłucnowa samoistna, połączenie żebrowo-mostkowe, próba prowokacyjna, przerost kości, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, staw żebrowo-mostkowy, tomografia komputerowa, wywiad medyczny, zapalenie błony maziowej, zapalenie kości, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół SAPHO - Leksykon chorób i schorzeń
Ameloblastoma – Diagnostyka i diagnoza
Ameloblastoma to rzadki, łagodny, lecz miejscowo agresywny guz odontogenny, stanowiący około 1% wszystkich guzów szczęki i 11-13% guzów odontogennych. Najczęściej lokalizuje się w tylnej części żuchwy (około 80% przypadków), manifestując się jako wolno rosnący, bezbolesny guz, często wykrywany dopiero w zaawansowanym stadium. Diagnostyka opiera się na badaniach klinicznych, obrazowych (RTG, TK, MRI) oraz histopatologicznych, z wykorzystaniem biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) o czułości 86,6% i swoistości 100%. Obraz radiologiczny może przyjmować formę wielokomorową („bańka mydlana”) lub jednokomorową, a nowoczesne metody, takie jak CBCT, oferują czułość 77,33% i swoistość 90%. Kluczowe jest różnicowanie ameloblastoma z innymi zmianami, zwłaszcza rogowaciejącą torbielą zębopochodną, co wspomagają zaawansowane techniki obrazowania i algorytmy oparte na sieciach neuronowych (dokładność 90,36%, AUC=0,946).
ameloblastoma, ameloblastoma konwencjonalny, badanie histopatologiczne, biopsja, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja incyzyjna, dabrafenib, dysplazja włóknista, guz odontogenny, kostniakomięsak, mutacja genu, rak ameloblastyczny, rezonans magnetyczny, rogowaciejąca torbiel zębopochodna, sieć neuronowa konwolucyjna, śluzak zębopochodny, stożkowa tomografia komputerowa, terapia molekularna, tomografia komputerowa, torbiel tętniakowa kości, torbiel zawiązkowa, trametynib, wemurafenib, ząb trzonowy, zdjęcie pantomograficzne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Objawy
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka forma nowotworu piersi, rozpoczynająca się w obrębie brodawki i rozprzestrzeniająca się odśrodkowo na otoczkę oraz inne obszary piersi. Początkowe objawy, takie jak łuszczenie, zaczerwienienie, świąd i pieczenie brodawki, często imitują zmiany zapalne skóry, co może prowadzić do błędnej diagnozy i opóźnienia leczenia. W około 80-90% przypadków choroba współistnieje z rakiem przewodowym in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u połowy pacjentów obecny jest wyczuwalny guzek, który w 90% wskazuje na inwazyjny nowotwór. Progresja choroby jest powolna, trwająca od kilku miesięcy do lat, a jej przebieg kliniczny dzieli się na fazę początkową (subtelne objawy), pośrednią (zmiany skórne przypominające egzemę) oraz zaawansowaną (owrzodzenie, wyciek, wciągnięcie brodawki). Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż pięcioletni wskaźnik przeżycia w stadium ograniczonym do brodawki przekracza 90%, natomiast w obecności inwazyjnego raka i wyczuwalnego guzka spada do 40-50%.
biopsja, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, diagnostyka obrazowa, egzema, inwazyjny rak przewodowy, inwersja brodawki, komórki Pageta, kontaktowe zapalenie skóry, mammografia diagnostyczna, nowotwór piersi, owrzodzenie brodawki, przerzuty do węzłów chłonnych, rak przewodowy in situ, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, status HER2, ultrasonografia piersi, wskaźnik przeżycia, wyciek z brodawki, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie grzybicze, zapalenie gruczołu sutkowego, złuszczanie naskórka, zmiana pigmentacyjna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metronidazol 0,5% Fresenius
Metronidazol 0,5% Fresenius, zawierający 5 mg/ml metronidazolu w roztworze do infuzji, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością wątroby i nerek. U pacjentów z niewydolnością nerek nie jest konieczna redukcja dawki, choć metabolity leku nie są usuwane, natomiast u pacjentów poddawanych hemodializie metronidazol i jego metabolity są skutecznie usuwane, co wymaga ponownego podania leku po dializie. W przypadku zaawansowanej niewydolności wątroby, szczególnie z encefalopatią, eliminacja leku jest upośledzona, co może nasilać objawy encefalopatii, dlatego stosowanie leku wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby i ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z zespołem Cockayne’a, u których ryzyko ciężkiej hepatotoksyczności jest znaczne. Zaleca się regularne badania czynności wątroby oraz morfologii krwi podczas długotrwałej terapii.
agranulocytoza, Clostridium difficile, dializa otrzewnowa, drgawki, dysfagia, encefalopatia wątrobowa, granulocytopenia, hemodializa, kortykosteroid, leukopenia, metronidazol, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk, reakcja nadwrażliwości, rezonans magnetyczny, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, testy czynnościowe wątroby, Trichomonas vaginalis, utlenianie wątrobowe, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia czynności serca, zaburzenia hematopoezy, zaburzenia neurologiczne, zespół Cockayne’a - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Penester 5 mg
Finasteryd, będący inhibitorem 5-α-reduktazy typu II, skutecznie hamuje konwersję testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT), co jest kluczowe w patofizjologii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). W dawce 5 mg/dobę wykazano jego skuteczność w licznych badaniach klinicznych, w tym w badaniu PLESS obejmującym 3040 pacjentów z umiarkowanymi do ciężkich objawami BPH. Finasteryd znacząco redukuje ryzyko poważnych powikłań BPH, takich jak interwencja chirurgiczna (4,6% vs 10,1%, redukcja ryzyka o 55%) oraz ostre zatrzymanie moczu (2,8% vs 6,6%, redukcja ryzyka o 57%). Efekt terapeutyczny obserwowany był już po 4 miesiącach terapii i utrzymywał się przez 4 lata. Ponadto, finasteryd powoduje istotne złagodzenie objawów BPH (spadek o 3,3 punktu w skali 0-34 vs 1,3 punktu w grupie placebo, p<0,001) oraz poprawę maksymalnego przepływu moczu o 1,9 ml/s (vs 0,2 ml/s placebo).
badanie per rectum, badanie PLESS, badanie urodynamiczne, biopsja gruczołu krokowego, cewnikowanie pęcherza, ciśnienie opróżniania, dawkowanie finasterydu, dihydrotestosteron, finasteryd, interwencja chirurgiczna BPH, łagodny rozrost gruczołu krokowego, maksymalny przepływ moczu, objawy BPH, objętość gruczołu krokowego, ostre zatrzymanie moczu, powiększony gruczoł krokowy, PSA, rak gruczołu krokowego, rezonans magnetyczny, skala objawów BPH, zatrzymanie moczu - Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie z nosa – Diagnostyka i diagnoza
Krwawienie z nosa (epistaxis) jest powszechnym stanem nagłym w laryngologii, dotykającym do 60% populacji, z około 6% dorosłych wymagających leczenia. Wyróżnia się krwawienia przednie (90-95% przypadków), pochodzące z splotu Kiesselbacha, oraz krwawienia tylne, trudniejsze do opanowania i częstsze u osób starszych. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad dotyczący częstotliwości, nasilenia, okoliczności krwawienia, chorób współistniejących, stosowanych leków (szczególnie przeciwpłytkowych i przeciwkrzepliwych) oraz badanie fizykalne z oceną stanu ogólnego, ciśnienia tętniczego, tętna i objawów zaburzeń krzepnięcia. Kluczowe jest badanie endoskopowe nosa, zwłaszcza przy krwawieniach nawracających lub tylnych, umożliwiające lokalizację źródła krwawienia i wykluczenie patologii. W cięższych przypadkach wskazane są badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, PT/INR, aPTT, czas krwawienia, próby wątrobowe oraz badania obrazowe (TK, MRI) i angiografia w wybranych sytuacjach.
badanie genetyczne, badanie przesiewowe, badanie układu krzepnięcia, choroba von Willebranda, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, diagnostyka molekularna, dziedziczna teleangiektazja krwotoczna, edukacja pacjenta, endoskopia nosa, epistaxis, kortykosteroid donosowy, krwawienie przednie, krwawienie tylne, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, rezonans magnetyczny, rynoskopia przednia, skala nasilenia krwawienia z nosa, splot Kiesselbacha, tomografia komputerowa, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenie krzepnięcia, zakażenie SARS-CoV-2 - Leksykon chorób i schorzeń
Cavernoma – Objawy
Cavernoma, czyli malformacje jamiste naczyń krwionośnych, to struktury zbudowane z poszerzonych, cienkościennych naczyń włosowatych, które mogą występować w różnych lokalizacjach, najczęściej w mózgu i rdzeniu kręgowym. Objawy kliniczne są zmienne i zależą od lokalizacji, rozmiaru oraz liczby zmian, obejmując napady padaczkowe (40-70% przypadków objawowych), bóle głowy, deficyty neurologiczne takie jak osłabienie, drętwienie, zaburzenia mowy, równowagi i widzenia. Krwawienie śródmózgowe stanowi najpoważniejsze powikłanie, z ryzykiem pierwszego krwotoku ocenianym na 0,4-2,4% rocznie, a ryzykiem ponownego krwawienia wzrastającym do 3,8-29,5% rocznie, szczególnie w przypadku lokalizacji w pniu mózgu, gdzie ryzyko jest 4-7-krotnie wyższe. Przebieg kliniczny jest dynamiczny, z możliwością powtarzających się krwotoków prowadzących do progresji objawów i trwałych deficytów neurologicznych.
angiografia mózgowa, angioma cavernosum, ataksja, cavernoma, hiperrefleksja, krwawienie śródmózgowe, krwawienie z cavernoma, krwotok, lek przeciwdrgawkowy, malformacja jamista, malformacja tętniczo-żylna, móżdżek, mózgowa malformacja jamista, naczyniak jamisty, napad padaczkowy, pień mózgu, płat potyliczny, porażenie nerwu twarzowego, rdzeń kręgowy, resekcja, rezonans magnetyczny, udar, zez zbieżny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Temozolomide Glenmark 100 mg
Temozolomid, lek przeciwnowotworowy z grupy triazenów (kod ATC: L01AX03), wykazuje istotne działanie alkilujące, prowadząc do uszkodzeń DNA nowotworowych komórek poprzez metylację w pozycji O6 i N7 guaniny. W badaniu klinicznym na 573 pacjentach z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym, terapia skojarzona temozolomidem (75 mg/m²/dobę podczas radioterapii przez 42-49 dni, następnie monoterapia 150-200 mg/m² w cyklach 5-dniowych co 28 dni, do 6 cykli) znacząco wydłużyła ogólny czas przeżycia (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) w porównaniu do samej radioterapii. Prawdopodobieństwo przeżycia ≥2 lat wyniosło 26% vs. 10%. W grupie pacjentów z gorszym stanem ogólnym (WHO PS=2) nie zaobserwowano różnic w przeżyciu, jednak leczenie było bezpieczne. Profilaktyka PCP była konieczna podczas radioterapii z temozolomidem.
alkilacja, chemioterapia nitrozomocznikiem, działanie cytotoksyczne, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak o wysokim stopniu złośliwości, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, monoterapia temozolomidem, MTIC, odpowiedź całkowita, odpowiedź częściowa, odpowiedź obiektywna, PFS, Pneumocystis jirovecii, pogorszenie stanu neurologicznego, prokarbazyna, radioterapia, rezonans magnetyczny, skala Karnofskiego, stabilizacja choroby, triazen, współczynnik ryzyka, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Diagnostyka i diagnoza
Guzy to zmiany o różnej konsystencji (miękkie, twarde, sprężyste), które mogą występować w dowolnej lokalizacji ciała i mieć charakter łagodny lub złośliwy. Diagnostyka guzów opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych takich jak USG, TK, MRI, mammografia i PET-CT, które pozwalają ocenić lokalizację, rozmiar, strukturę i unaczynienie zmiany. Biopsje (cienkoigłowa, gruboigłowa, chirurgiczna) stanowią złoty standard w potwierdzeniu charakteru guza i umożliwiają ocenę histopatologiczną, w tym typ komórek i stopień zróżnicowania. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się cechy kliniczne i obrazowe sugerujące łagodność (np. powolny wzrost, dobrze odgraniczone brzegi) lub złośliwość (szybki wzrost, nieregularne granice, objawy systemowe). Markery nowotworowe (CEA, AFP, hCG, PSA, CA 15-3, CA 125) wspomagają diagnostykę, ale nie są specyficzne.
alfa-fetoproteina, antygen karcynoembrionalny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja chirurgiczna, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja nacinająca, chemioterapia, dysfagia, gonadotropina kosmówkowa, guz łagodny, guz tkanki miękkiej, hormonoterapia, immunoterapia, limfadenopatia, mammografia, marker nowotworowy, nowotwór złośliwy, orchidektomia, patomorfolog, radioterapia, rak jajnika, rak piersi, rak prostaty, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, ropień, swoisty antygen sterczowy, terapia celowana, tomografia komputerowa, torbiel, ultrasonografia, węzeł chłonny regionalny - Leksykon chorób i schorzeń
Ból zatokowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ból zatokowy jest wynikiem zapalenia i obrzęku błon śluzowych zatok przynosowych, manifestującym się tępy bólem w okolicach czoła, policzków, za nosem i wokół oczu, nasilającym się przy pochylaniu lub leżeniu. Etiologia obejmuje infekcje wirusowe, bakteryjne, alergie, polipy nosowe, skrzywienie przegrody oraz zmiany ciśnienia atmosferycznego. Diagnostyka różnicowa jest kluczowa, gdyż aż 90% przypadków samodiagnozowanych jako ból zatokowy to migrena, która może imitować objawy zatokowe, ale wymaga odmiennego leczenia. W diagnostyce stosuje się wywiad, badanie fizykalne (opukiwanie zatok), badania obrazowe (RTG, CT, MRI), endoskopię oraz testy alergiczne. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje NLPZ, paracetamol, leki zmniejszające przekrwienie, mukolityki, kortykosteroidy donosowe lub doustne, przeciwhistaminowe oraz antybiotyki wyłącznie w bakteryjnym zapaleniu zatok. Domowe metody wspomagające to inhalacje, płukanie nosa solą fizjologiczną, kompresy oraz odpowiednie nawodnienie i odpoczynek.
alergiczne zapalenie zatok, bakteryjne zapalenie zatok, balonoplastyka zatok, ból zatokowy, endoskopia nosa, endoskopowa operacja zatok, infekcja wirusowa, inhalacja, kortykosteroid, lek mukolityczny, lek przeciwhistaminowy, lek zmniejszający przekrwienie, migrena, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk błony śluzowej, płukanie nosa, polipy nosowe, przewlekłe zapalenie zatok, rezonans magnetyczny, skrzywienie przegrody nosowej, steroid donosowy, tępy ból, test alergiczny, tomografia komputerowa, uczucie pełności, zapalenie błony śluzowej, zapalenie zatok, zapalenie zatok przynosowych, zatoki przynosowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pęcherza moczowego – Diagnostyka i diagnoza
Rak pęcherza moczowego, stanowiący szósty najczęstszy nowotwór złośliwy globalnie, charakteryzuje się dominującą postacią urotelialną. Kluczowym objawem jest bezobjawowy krwiomocz, który wymaga diagnostyki zwłaszcza u pacjentów powyżej 35. roku życia lub z czynnikami ryzyka. Diagnostyka opiera się na badaniu ogólnym moczu, cytologii (czułość 80-90% dla guzów wysokiego stopnia, 4-31% dla niskiego stopnia) oraz markerach nowotworowych (NMP22, BTA stat, UroVysion i inne). Złotym standardem pozostaje cystoskopia, wskazana u pacjentów z makroskopowym krwiomoczem oraz z czynnikami ryzyka niezależnie od wieku. Biopsja i przezcewkowa resekcja guza (TURBT) umożliwiają potwierdzenie histopatologiczne, ocenę stopnia złośliwości (low-grade vs. high-grade) oraz zaawansowania (system TNM), co jest niezbędne do planowania leczenia. Powtórna TURBT zalecana jest w ciągu 2-6 tygodni u pacjentów z guzami T1 lub niecałkowicie wyciętymi zmianami.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie ogólne moczu, badanie per rectum, carcinoma in situ, cystoskopia, cytologia moczu, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, marker epigenetyczny, przezcewkowa resekcja guza pęcherza moczowego, rak in situ, rak pęcherza moczowego, rak urotelialny, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopień złośliwości nowotworu, system TNM, test molekularny, TK urografia, TURBT, ultrasonografia, urografia dożylna, wąskopasmowe obrazowanie, wieloparametryczny rezonans magnetyczny, wodonercze - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak stawowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mięsak stawowy (synovial sarcoma) to agresywny nowotwór tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się w okolicach kończyn, zwłaszcza przy stawach nadgarstka i kostki, z charakterystyczną translokacją t(X;18) i powstaniem białka fuzyjnego SS18:SSX. Średni wiek diagnozy to około 30 lat, a około 1/3 przypadków dotyczy pacjentów poniżej 20 roku życia. Leczenie wymaga multidyscyplinarnego podejścia w wyspecjalizowanych ośrodkach, obejmującego radykalną chirurgię z marginesem 1-3 cm, radioterapię neoadjuwantową lub adjuwantową oraz w wybranych przypadkach chemioterapię. Radioterapia wykorzystuje nowoczesne techniki minimalizujące uszkodzenia tkanek zdrowych, co jest szczególnie istotne u dzieci. Chemioterapia stosowana jest głównie w dużych guzach, przerzutach lub nawrotach, jednak jej rola i schematy nie są jednoznacznie ustalone. Kluczowe jest staranne planowanie leczenia i wykonanie pierwszej operacji przez doświadczony zespół, gdyż wpływa to na rokowanie pacjenta.
amputacja, białko fuzyjne, brachyterapia, chemioterapia, chirurg onkologiczny, dół podkolanowy, ekstrawazacja, fuzja genowa, immunoterapia, leczenie adjuwantowe, leczenie neoadjuwantowe, małopłytkowość, mięsak maziówkowy, mięsak stawowy, mięsak tkanek miękkich, neutropenia, onkolog radioterapeuta, operacja oszczędzająca kończynę, pielęgniarka onkologiczna, podejście multidyscyplinarne, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przerzut nowotworowy, radioterapia, reakcja skórna, resekcja guza, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, translokacja chromosomalna - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ścięgna rzepki – Epidemiologia
Zapalenie ścięgna rzepki (patellar tendinitis) stanowi istotny problem zdrowotny, szczególnie w populacji sportowców, gdzie częstość występowania sięga 18,3%, a w dyscyplinach skocznych, takich jak siatkówka i koszykówka, może dochodzić do 45% i 32% odpowiednio. W populacji ogólnej częstość występowania wynosi od 0,1% do 1,6/1000 osobolat. Schorzenie dotyka głównie osoby w wieku 16-40 lat, ze szczytem zachorowań w przedziale 25-40 lat, a ryzyko jest dwukrotnie wyższe u sportowców powyżej 18 roku życia (21,3% vs 10,1%, p=0,004). Wśród sportowców obserwuje się przewagę mężczyzn (17% vs 11,2% u kobiet), choć różnice nie zawsze są istotne statystycznie. Czynniki ryzyka obejmują udział w sportach wymagających powtarzalnego obciążenia mechanizmu wyprostnego kolana, wysoki wolumen treningowy (>20 godzin tygodniowo zwiększa ryzyko 8,94-krotnie), słabą elastyczność mięśni czworogłowych i kulszowo-goleniowych, anatomiczne nieprawidłowości (np. patella alta/baja, płaskostopie, koślawość kolan) oraz trening na twardych nawierzchniach.
interwencja chirurgiczna, jumper’s knee, kolano skoczka, koślawość kolan, leczenie zachowawcze, mechanizm wyprostny kolana, mięsień czworogłowy, mięsień kulszowo-goleniowy, nadmierna pronacja stopy, nierówna długość kończyn, patella alta, patellar tendinitis, pes planus, płaskostopie, pronacja stopy, rezonans magnetyczny, ścięgno Achillesa, skok wzrostowy, szpotawość kolan, tendinopatia, tendinopatia ścięgna Achillesa, ultrasonografia, zapalenie ścięgna rzepki - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ucha zewnętrznego – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie ucha zewnętrznego (otitis externa) to stan zapalny kanału słuchowego zewnętrznego, najczęściej o etiologii bakteryjnej lub grzybiczej, manifestujący się zaczerwienieniem, obrzękiem, złuszczaniem naskórka oraz obecnością wysięku. Diagnoza opiera się na badaniu klinicznym z użyciem otoskopu, gdzie obserwuje się charakterystyczną bolesność przy poruszaniu małżowiną uszną oraz stopień niedrożności kanału słuchowego (łagodne, umiarkowane, ciężkie). W niepowikłanych przypadkach rutynowe badania mikrobiologiczne nie są konieczne, jednak przy nawracających, ciężkich lub przewlekłych infekcjach wskazane jest pobranie wydzieliny do posiewu celem identyfikacji patogenu i oceny wrażliwości na antybiotyki. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. zapalenie ucha środkowego, egzemy, łuszczycę oraz złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego, które wymaga dodatkowych badań obrazowych (MRI, CT) w celu oceny zajęcia kości i tkanek otaczających.
antybiotyk, badanie fizykalne, badanie otoskopowe, błona bębenkowa, kanał słuchowy zewnętrzny, kontaktowe zapalenie skóry, krople do uszu, laryngolog, łuszczyca, małżowina uszna, otorynolaryngologia, otoskop, płyn wysiękowy, rezonans magnetyczny, środek przeciwgrzybiczny, steroid, tamponada, tomografia komputerowa, ucho pływaka, zapalenie kości i szpiku, zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha zewnętrznego, złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiele trzustki – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Torbiele trzustki to wypełnione płynem struktury, które mogą mieć charakter łagodny lub przedrakowy, z częstością występowania 10-20% u osób powyżej 60. roku życia. Najczęściej spotykane typy to torbiele surowicze (SCN) o charakterze łagodnym oraz śródprzewodowe brodawkowate nowotwory śluzowe (IPMN) i torbielakogruczolaki śluzowe (MCN), które mogą ulegać przemianie nowotworowej. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak CT, MRI z MRCP oraz endoskopowej ultrasonografii (EUS) z biopsją cienkoigłową (EUS-FNA). Kluczowe czynniki ryzyka złośliwości to rozmiar torbieli >3 cm, obecność litych komponentów, rozszerzenie przewodu trzustkowego, guzki na ścianach oraz szybki wzrost. Postępowanie zależy od tych cech i obejmuje nadzór, drenaż lub leczenie chirurgiczne, przy czym nadzór jest zalecany dla torbieli niskiego ryzyka, z kontrolą obrazową co 6 miesięcy do 2 lat zgodnie z wytycznymi Fukuoka.
badanie fizykalne, biomarker, biopsja cienkoigłowa, ból brzucha, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, drenaż chirurgiczny, drenaż endoskopowy, drenaż przezskórny, droga żółciowa, endoskopowa ultrasonografia, ostre zapalenie trzustki, pęknięcie torbieli, przewód trzustkowy, pseudotorbiel trzustki, rak trzustki, rezonans magnetyczny, śródprzewodowy brodawkowaty nowotwór śluzowy, tomografia komputerowa, torbiel surowicza, torbiel trzustki, torbiel zapalna, zapalenie trzustki, żółtaczka, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Fibroza układowa nefrogeniczna – Objawy
Fibroza układowa nefrogeniczna (NSF) to rzadka, ale ciężka choroba włóknieniowa występująca u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, najczęściej po ekspozycji na środki kontrastowe zawierające gadolin stosowane w MRI. Objawy pojawiają się zwykle w okresie 2-10 tygodni (średnio 5 tygodni) po ekspozycji, choć mogą wystąpić już po kilku dniach lub nawet po wielu latach (opisano przypadek po 10 latach). Pierwsze symptomy dotyczą skóry i obejmują obrzęk kończyn, ból, świąd, zaczerwienienie oraz teleangiektazje twardówki. W miarę progresji dochodzi do symetrycznego, obustronnego stwardnienia i pogrubienia skóry, zwłaszcza kończyn dolnych, z charakterystycznym wyglądem „skórki pomarańczowej” (peau d’orange), przykurczów stawowych i ograniczenia ruchomości. NSF może również zajmować narządy wewnętrzne, prowadząc do włóknienia serca, płuc, przepony, nerek i przewodu pokarmowego, co skutkuje poważnymi powikłaniami, takimi jak kardiomiopatia restrykcyjna czy niewydolność oddechowa.
biopsja skóry, erythema nodosum, fibroza układowa nefrogeniczna, hemodializa, hiperpigmentacja skóry, kardiomiopatia restrykcyjna, komórki olbrzymie, obrzęk kończyn, ostre uszkodzenie nerek, peau d’orange, proces włóknienia, przeszczep nerki, przewlekła choroba nerek, przykurcz stawowy, restrykcyjna choroba płuc, rezonans magnetyczny, rumień, środek kontrastowy zawierający gadolin, stwardnienie skóry, upośledzenie funkcji nerek, włóknienie płuc, zaburzenie motoryki przełyku, zapalenie spojówek - Leksykon chorób i schorzeń
Skręcenie stawu – Leczenie
Skręcenie stawu, będące wynikiem nadmiernego rozciągnięcia lub naderwania więzadeł, wymaga wczesnej interwencji obejmującej protokół RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation) stosowany przez pierwsze 24-48 godzin. Farmakoterapia opiera się głównie na niesteroidowych lekach przeciwzapalnych (NLPZ) takich jak ibuprofen czy naproksen oraz paracetamolu, z uwzględnieniem ryzyka opóźnienia gojenia przy stosowaniu NLPZ. W zależności od stopnia urazu (I-III), leczenie może obejmować unieruchomienie za pomocą ortez, stabilizatorów, gipsu lub buta ortopedycznego przez 2-3 tygodnie, a także odciążenie kończyny przy pomocy kul. Wczesne zastosowanie funkcjonalnych stabilizatorów i kontrolowane obciążanie stawu wykazują lepsze wyniki niż całkowite unieruchomienie, szczególnie w przypadku skręceń stawu skokowego.
badanie obrazowe, but ortopedyczny, kinesiotaping, kompresja, mobilizacja stawu, naderwanie więzadła, niestabilność stawu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, orteza stabilizująca, propriocepcja, protokół RICE, przezskórna elektryczna stymulacja nerwów, rekonstrukcja więzadła, rezonans magnetyczny, RTG, skręcenie drugiego stopnia, skręcenie pierwszego stopnia, skręcenie stawu, skręcenie trzeciego stopnia, technika manualna, terapia falą uderzeniową, terapia plazmą bogatopłytkową, terapia ultradźwiękowa, tkanka miękka, układ mięśniowo-szkieletowy, zakres ruchu, złamanie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dimethyl fumarate Reddy 120 mg
Fumaran dimetylu, substancja czynna leku Dimethyl fumarate Reddy dostępnego w dawkach 120 mg i 240 mg w formie kapsułek dojelitowych twardych, posiada istotne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na fumaran dimetylu lub jakikolwiek składnik pomocniczy preparatu. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na którykolwiek ze składników, stosowanie leku należy natychmiast przerwać. Drugim kluczowym przeciwwskazaniem jest podejrzenie lub rozpoznanie postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), poważnej choroby demielinizacyjnej ośrodkowego układu nerwowego wywołanej przez wirus JC, która stanowi bezwzględne wskazanie do zaprzestania terapii fumaranem dimetylu.
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Diagnostyka i diagnoza
Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna (CD) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), stanowią wyzwanie diagnostyczne ze względu na brak pojedynczego testu potwierdzającego rozpoznanie. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, laboratoryjnej (morfologia, CRP, OB, albuminy, markery niedoborów żywieniowych), badaniach kału (kalprotektyna, laktoferyna, krew utajona, wykluczenie patogenów), endoskopii (kolonoskopia z ileoskopią, sigmoidoskopia, gastroskopia, endoskopia kapsułkowa, enteroskopia, chromoendoskopia) oraz histopatologii biopsji z wielu segmentów przewodu pokarmowego. Charakterystyczne cechy różnicujące CD i UC obejmują lokalizację, charakter zmian (skip lesions vs. ciągłe), głębokość zapalenia (transmuralne vs. błona śluzowa i podśluzowa), obraz endoskopowy i histologiczny (ziarniniaki nieserowaciejące w CD, ropnie krypt w UC) oraz powikłania. Badania obrazowe (TK, MR, USG) uzupełniają diagnostykę, szczególnie w ocenie jelita cienkiego i powikłań. Markery serologiczne (pANCA, ASCA) mają ograniczone zastosowanie i nie są zalecane rutynowo.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, białko C-reaktywne, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, chromoendoskopia, endoskopia kapsułkowa, enterografia MR, enterografia TK, enteroskopia, gastroskopia, kalprotektyna kałowa, kolonoskopia, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, laktoferyna kałowa, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, morfologia krwi, niedokrwienne zapalenie jelita, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór jelita grubego, odczyn Biernackiego, przeciwciała ASCA, przeciwciała pANCA, przetoka okołoodbytnicza, przewlekła biegunka, rezonans magnetyczny, ropień krypty, sigmoidoskopia, toksyczne rozdęcie okrężnicy, tomografia komputerowa, ultrasonografia jelitowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik zapalny, zapalenie żołądka i jelit, zespół jelita drażliwego, ziarniniak nieserowaciejący - Leksykon chorób i schorzeń
Galaktocele lub laktoreja – Zapobieganie i profilaktyka
Galaktocela, definiowana jako niekarmieniowy wyciek mleka z piersi, jest najczęściej związana z hiperprolaktynemią, często wtórną do zaburzeń hormonalnych lub innych schorzeń podstawowych. Kluczowe w profilaktyce i leczeniu jest unikanie nadmiernej stymulacji brodawek sutkowych i piersi, ograniczenie samobadania do maksymalnie raz w miesiącu oraz stosowanie odpowiedniej, nieuciskającej odzieży. Leki podnoszące poziom prolaktyny, takie jak niektóre antydepresanty, uspokajające czy przeciwnadciśnieniowe, powinny być zastąpione, jeśli to możliwe. W przypadku hiperprolaktynemii objawowej, zwłaszcza związanej z prolaktynoma przysadki, leczeniem z wyboru są agoniści dopaminy, przede wszystkim kabergolina w dawce 0,5 mg tygodniowo, która normalizuje prolaktynę u 83% pacjentów i powoduje ustąpienie galaktoceli u 86%. Monitorowanie echokardiograficzne jest zalecane przy dawkach powyżej 2 mg tygodniowo.
agonista dopaminy, badanie funkcji tarczycy, brodawka sutkowa, bromokryptyna, choroba tarczycy, echokardiogram, galaktocela, gospodarka hormonalna, gruczoł mleczny, gruczolak przysadki, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, kabergolina, mikroprolaktynoma, niedoczynność tarczycy, nieprawidłowość zastawki serca, prolaktynoma, rezonans magnetyczny, tkanka piersiowa, tomografia komputerowa, wydzielanie prolaktyny, zaburzenie hormonalne, zapalenie piersi, zespół policystycznych jajników