Zapalenie ucha zewnętrznego
Diagnostyka i diagnoza

Zapalenie ucha zewnętrznego (otitis externa) to stan zapalny kanału słuchowego zewnętrznego, najczęściej o etiologii bakteryjnej lub grzybiczej, manifestujący się zaczerwienieniem, obrzękiem, złuszczaniem naskórka oraz obecnością wysięku. Diagnoza opiera się na badaniu klinicznym z użyciem otoskopu, gdzie obserwuje się charakterystyczną bolesność przy poruszaniu małżowiną uszną oraz stopień niedrożności kanału słuchowego (łagodne, umiarkowane, ciężkie). W niepowikłanych przypadkach rutynowe badania mikrobiologiczne nie są konieczne, jednak przy nawracających, ciężkich lub przewlekłych infekcjach wskazane jest pobranie wydzieliny do posiewu celem identyfikacji patogenu i oceny wrażliwości na antybiotyki. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. zapalenie ucha środkowego, egzemy, łuszczycę oraz złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego, które wymaga dodatkowych badań obrazowych (MRI, CT) w celu oceny zajęcia kości i tkanek otaczających.

Zapalenie ucha zewnętrznego (Swimmer’s ear) – definicja

Zapalenie ucha zewnętrznego (otitis externa), znane również jako „ucho pływaka” (swimmer’s ear), to stan zapalny, infekcyjny lub podrażnienie kanału słuchowego zewnętrznego – czyli odcinka ucha między błoną bębenkową a uchem zewnętrznym.12 Infekcja ta zazwyczaj dotyczy skóry wyściełającej kanał słuchowy, a nie samego narządu słuchu. Schorzenie to może być ostre (trwające krócej niż 6 tygodni) lub przewlekłe (utrzymujące się dłużej niż 3 miesiące).3

Zapalenie ucha zewnętrznego jest powszechnym schorzeniem, które często występuje u osób spędzających dużo czasu w wodzie, szczególnie latem lub w klimacie tropikalnym, gdyż wilgoć zatrzymująca się w uchu stwarza idealne warunki do namnażania się bakterii.4 Nieleczone zapalenie ucha zewnętrznego może prowadzić do poważniejszych infekcji i komplikacji, dlatego ważna jest szybka diagnostyka i odpowiednie leczenie.5

Diagnostyka zapalenia ucha zewnętrznego

Zapalenie ucha zewnętrznego jest przede wszystkim diagnozą kliniczną, opartą na dokładnym wywiadzie i badaniu fizykalnym.1″>16 Rutynowe badania laboratoryjne i posiewy z kanału słuchowego nie są konieczne ani wskazane w niepowikłanych przypadkach.1″>7

Badanie fizykalne

Lekarz przeprowadza badanie fizykalne uszu pacjenta, podczas którego przede wszystkim:89

  • Ocenia zewnętrzną część ucha oraz kanał słuchowy zewnętrzny
  • Wykorzystuje otoskop (specjalne narzędzie z oświetleniem) do badania wnętrza kanału słuchowego
  • Sprawdza, czy występuje zaczerwienienie, obrzęk i złuszczanie się skóry w kanale słuchowym
  • Ocenia, czy jest wydzielina lub wysięk z ucha
  • Bada błonę bębenkową pod kątem oznak uszkodzenia lub współistniejącego zapalenia ucha środkowego (otitis media)

101112

Podczas badania otoskopowego, lekarz może zaobserwować następujące zmiany charakterystyczne dla zapalenia ucha zewnętrznego:1314

  • Zaczerwienienie i obrzęk kanału słuchowego
  • Złuszczanie się i łuszczenie naskórka
  • Obecność płynu wysiękowego lub ropy
  • Częściowa lub całkowita niedrożność kanału słuchowego spowodowana obrzękiem
  • Bolesność podczas poruszania małżowiną uszną (charakterystyczny objaw zapalenia ucha zewnętrznego)

1516

Klasyfikacja zapalenia ucha zewnętrznego według nasilenia objawów

Lekarze często klasyfikują zapalenie ucha zewnętrznego według stopnia nasilenia jako:171″>18

  • Łagodne: świąd, niewielki dyskomfort i obrzęk kanału słuchowego
  • Umiarkowane: kanał słuchowy jest częściowo niedrożny z powodu obrzęku
  • Ciężkie: kanał słuchowy jest całkowicie niedrożny z powodu obrzęku

Badania dodatkowe

W niektórych przypadkach, szczególnie przy infekcjach nawracających, ciężkich lub przewlekłych, lekarz może pobrać próbkę wydzieliny z ucha do analizy laboratoryjnej, aby:1920

  • Zidentyfikować konkretny patogen wywołujący infekcję (bakterie lub grzyby)
  • Określić wrażliwość patogenu na antybiotyki
  • Dostosować leczenie do rodzaju infekcji

2122

Posiew i badanie mikrobiologiczne wydzieliny z ucha (tzw. posiew z kanału słuchowego) jest przeprowadzane przez delikatne wprowadzenie wacika do kanału słuchowego w celu pobrania próbki. Próbka ta jest następnie wysyłana do laboratorium w celu identyfikacji patogenu wywołującego infekcję.2324

Diagnostyka różnicowa

Ważnym aspektem diagnostyki zapalenia ucha zewnętrznego jest odróżnienie go od innych schorzeń ucha, szczególnie od zapalenia ucha środkowego (otitis media), które jest innym powszechnym schorzeniem, zwłaszcza u dzieci.25 Te dwa stany wymagają różnych metod leczenia – to, co działa w przypadku zapalenia ucha zewnętrznego, nie będzie skuteczne w przypadku zapalenia ucha środkowego, i odwrotnie.2627

Inne schorzenia, które mogą przypominać zapalenie ucha zewnętrznego i powinny być uwzględnione w diagnostyce różnicowej to:28

  • Egzema kanału słuchowego
  • Łuszczyca
  • Kontaktowe zapalenie skóry
  • Zapalenie przewlekłe ucha zewnętrznego
  • Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego (u pacjentów z obniżoną odpornością)

Diagnostyka obrazowa w powikłaniach

W przypadku złośliwego zapalenia ucha zewnętrznego (malignant otitis externa) lub podejrzenia rozprzestrzeniania się infekcji poza kanał słuchowy, mogą być konieczne dalsze badania obrazowe, takie jak:29

  • Zdjęcia rentgenowskie czaszki
  • Rezonans magnetyczny (MRI)
  • Tomografia komputerowa (CT)

Badania te mają na celu ocenę stopnia zakażenia kości (zapalenie kości i szpiku) oraz ewentualnego rozprzestrzeniania się infekcji do tkanek otaczających.30

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem

Zaleca się umówienie wizyty lekarskiej nawet przy łagodnych objawach zapalenia ucha zewnętrznego.31 Szybkie leczenie może zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji i bardziej poważnym powikłaniom.32

Natychmiastowa konsultacja lekarska jest zalecana, jeśli wystąpią:3334

  • Silny ból ucha
  • Gorączka powyżej 38°C
  • Wydzielina lub wysięk z ucha
  • Zaczerwienienie lub obrzęk ucha zewnętrznego lub za małżowiną uszną
  • Osłabienie słuchu
  • Objawy, które nie ustępują w ciągu 36-48 godzin od rozpoczęcia leczenia

Specjaliści diagnozujący zapalenie ucha zewnętrznego

Zapalenie ucha zewnętrznego może być rozpoznane przez:3536

W przypadku uszkodzenia błony bębenkowej lub nieustępującej infekcji, pacjent może zostać skierowany do laryngologa, który dysponuje specjalistycznym sprzętem do dokładnego oczyszczania kanału słuchowego i leczenia bardziej skomplikowanych przypadków.3738

Leczenie zapalenia ucha zewnętrznego

Po postawieniu diagnozy zapalenia ucha zewnętrznego, lekarz zaleca odpowiednie leczenie, które może obejmować:3940

  • Dokładne oczyszczenie kanału słuchowego – może być konieczne, aby leki mogły dotrzeć do zakażonego obszaru
  • Krople do uszu zawierające:
    • Antybiotyki – do zwalczania infekcji bakteryjnych
    • Steroidy – do zmniejszenia stanu zapalnego i obrzęku
    • Środki przeciwgrzybicze – jeśli infekcja jest wywołana przez grzyby
  • Antybiotyki doustne – w cięższych przypadkach
  • Sączek uszny (tamponada) – przy znacznym obrzęku kanału słuchowego, aby ułatwić dostarczenie leków i zmniejszyć obrzęk kanału słuchowego

4142

Ważne są również wizyty kontrolne, które pozwalają na monitorowanie stanu pacjenta, powtórne oczyszczenie ucha i ewentualną wymianę sączka usznego.43

Czas trwania leczenia

Przy odpowiednim leczeniu, niepowikłane przypadki zapalenia ucha zewnętrznego zazwyczaj ustępują w ciągu 7-10 dni.444546 Jeśli objawy nie ustępują lub nasilają się pomimo leczenia, konieczna może być ponowna wizyta lekarska i zmiana terapii.47

Diagnostyka zapalenia ucha zewnętrznego – kluczowe informacje

Zapalenie ucha zewnętrznego (swimmer’s ear) to głównie diagnoza kliniczna, która opiera się na:4849

  • Dokładnym wywiadzie medycznym i ocenie objawów
  • Badaniu fizykalnym uszu z użyciem otoskopu
  • Obserwacji charakterystycznych cech, takich jak zaczerwienienie, obrzęk i złuszczanie się skóry w kanale słuchowym
  • W wybranych przypadkach – pobieraniu próbek wydzieliny do badań mikrobiologicznych

5051

Wczesna i właściwa diagnostyka pozwala na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia, co zapobiega rozprzestrzenianiu się infekcji i rozwojowi poważniejszych powikłań. Zapalenie ucha zewnętrznego zazwyczaj dobrze reaguje na leczenie, szczególnie gdy zostanie wcześnie wykryte.5253

Ze względu na różnice w leczeniu, ważne jest dokładne rozróżnienie między zapaleniem ucha zewnętrznego a zapaleniem ucha środkowego. W przypadku nawracających lub przewlekłych infekcji, pacjent może wymagać skierowania do laryngologa w celu bardziej specjalistycznej opieki.5455

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe