kanał wapniowy napięciowo-zależny
Kanał wapniowy napięciowo-zależny (voltage-gated calcium channel, VGCC) to białko transmembranowe, które reguluje przepływ jonów wapnia do wnętrza komórki w odpowiedzi na zmianę potencjału błonowego. Kanały te odgrywają kluczową rolę w wielu procesach fizjologicznych, w tym w skurczu mięśni, uwalnianiu neuroprzekaźników, ekspresji genów oraz przekaźnictwie sygnałów wewnątrzkomórkowych.
Wyróżnia się kilka typów kanałów wapniowych napięciowo-zależnych (L, N, P/Q, R, T), które różnią się właściwościami elektrofizjologicznymi, farmakologicznymi oraz lokalizacją tkankową. Kanały typu L (long-lasting) występują głównie w mięśniach i są blokowane przez antagonistów wapnia, takie jak pochodne dihydropirydyny (np. amlodypina), fenylalkilaminy (np. werapamil) czy benzotiazepiny (np. diltiazem).
Mutacje w genach kodujących podjednostki kanałów wapniowych mogą prowadzić do różnych jednostek chorobowych, m.in. migreny, niektórych postaci padaczki, ataksji, chorób sercowo-naczyniowych czy zaburzeń neurodegeneracyjnych. Antagoniści kanałów wapniowych są szeroko stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, zaburzeń rytmu serca oraz migreny.