dantrolen sodowy
Dantrolen sodowy to lek o działaniu przeciwspastycznym, który wybiórczo działa na mięśnie szkieletowe, hamując uwalnianie jonów wapnia z siateczki sarkoplazmatycznej. Mechanizm ten powoduje zmniejszenie napięcia mięśniowego bez wpływu na przewodnictwo nerwowe.
Głównym wskazaniem do stosowania dantrolenu sodowego jest leczenie hipertermii złośliwej – rzadkiego, zagrażającego życiu stanu, występującego podczas znieczulenia ogólnego u osób z predyspozycjami genetycznymi. Lek stosuje się również w leczeniu przewlekłej spastyczności mięśni pochodzenia rdzeniowego, np. w stwardnieniu rozsianym, urazach rdzenia kręgowego czy mózgowym porażeniu dziecięcym.
Dantrolen sodowy może wywoływać działania niepożądane, wśród których najczęstsze to: osłabienie mięśniowe, senność, zawroty głowy oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Przy długotrwałym stosowaniu należy monitorować funkcję wątroby ze względu na potencjalne ryzyko hepatotoksyczności. W leczeniu hipertermii złośliwej stosuje się go dożylnie, natomiast w terapii spastyczności – doustnie.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwa hipertermia (ZH) to rzadkie, autosomalnie dominujące zaburzenie farmakogenetyczne mięśni szkieletowych, wywołujące hipermetaboliczną reakcję na wziewne anestetyki halogenowe (halotan, sewofluran, desfluran) oraz depolaryzujące środki zwiotczające (sukcynylocholina). Częstość epizodów ZH podczas znieczulenia waha się od 1:5 000 do 1:250 000, z wyższą zapadalnością u dzieci (około 1:30 000) niż u dorosłych (około 1:100 000). Predyspozycje genetyczne występują znacznie częściej (1:300 do 1:3 000), jednak niepełna penetracja i zmienna ekspresja genów RYR1, CACNA1S i STAC3 ograniczają liczbę klinicznych przypadków. ZH dotyczy głównie młodych pacjentów (mediana wieku 18,3 lat), z przewagą mężczyzn (stosunek 2-3:1). Epidemiologia wykazuje zróżnicowanie geograficzne, z wyższą częstością w niektórych regionach USA, Nowej Zelandii, Japonii i Francji. Współistniejące choroby mięśniowe, takie jak central core disease czy dystrofie mięśniowe, zwiększają ryzyko ZH.
dantrolen sodowy, desfluran, dystrofia mięśniowa Beckera, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, dziedziczenie autosomalne dominujące, gen CACNA1S, gen RYR1, halotan, hipotonia, kapnografia, kurczliwość, niepełna penetracja, podatność na złośliwą hipertermię, reakcja hipermetaboliczna, sewofluran, sukcynylocholina, wskaźnik śmiertelności, zatrzymanie krążenia, złośliwa hipertermia, znieczulenie, znieczulenie ogólne -
Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwa hipertermia (ZH) to rzadkie, dziedziczne zaburzenie regulacji wapnia w mięśniach szkieletowych, wywołujące hipermetaboliczną reakcję na wziewne środki znieczulające (halotan, izofluran, sewofluran, desfluran) oraz depolaryzujący środek zwiotczający sukcynylocholinę. Patomechanizm opiera się na niekontrolowanym uwalnianiu wapnia z retikulum sarkoplazmatycznego, co prowadzi do skurczu mięśni, kwasicy metabolicznej i oddechowej oraz hiperkapnii, będącej często pierwszym klinicznym objawem. Wczesne symptomy obejmują tachykardię, tachypnoe, sztywność mięśni (szczególnie mięśnia żwacza) oraz wzrost stężenia CO2 w powietrzu wydechowym. Hipertermia, choć charakterystyczna, pojawia się zwykle później i może osiągać wartości powyżej 40°C, a w ciężkich przypadkach nawet 43°C. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i monitorowaniu kapnografii, a potwierdzenie ułatwia szybka odpowiedź na dantrolen sodowy. Skala klinicznej klasyfikacji ZH pomaga ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia epizodu, co jest kluczowe dla szybkiego rozpoznania i leczenia.
choroba central core, dantrolen sodowy, depolaryzujący środek zwiotczający, dysfunkcja narządowa, gen RYR1, hiperkaliemia, hiperkapnia, hipertermia, kapnografia, kwasica metaboliczna, mioglobinuria, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, rabdomioliza, reakcja hipermetaboliczna, retikulum sarkoplazmatyczne, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, schorzenie farmakogenetyczne, sukcynylocholina, szczękościsk, sztywność mięśni, tachykardia, tachypnoe, wziewny środek znieczulający, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie STAC3, złośliwa hipertermia -
Leksykon substancji czynnych
Desfluran jest wziewnym środkiem znieczulającym, który powinien być stosowany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny z dostępem do specjalistycznego sprzętu monitorującego i resuscytacyjnego. U pacjentów z predyspozycjami do hipertermii złośliwej (np. dystrofie mięśniowe, zespół Kinga-Denborough) desfluran może wywołać stan hipermetabolizmu mięśni szkieletowych, objawiający się hiperkapnią, sztywnością mięśni, częstoskurczem i niestabilnym ciśnieniem tętniczym. W przypadku wystąpienia hipertermii złośliwej konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku, podanie dożylne dantrolenu oraz intensywna terapia podtrzymująca, w tym monitorowanie i podtrzymywanie diurezy z uwagi na ryzyko niewydolności nerek. Desfluran jest przeciwwskazany u pacjentów ze znaną skłonnością do hipertermii złośliwej. Ponadto, u pacjentów z chorobami nerwowo-mięśniowymi, zwłaszcza dystrofią Duchenne’a, stosowanie desfluranu może prowadzić do hiperkaliemii i zaburzeń rytmu serca, co wymaga natychmiastowego leczenia i diagnostyki w kierunku utajonej miopatii.
alergiczne zapalenie wątroby, arytmia, choroba wieńcowa, ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego, częstoskurcz, dantrolen sodowy, dystrofia mięśniowa, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, dystrofia miotoniczna, hiperkaliemia, hiperkapnia, hipertermia złośliwa, hipowolemia, karboksyhemoglobina, kinaza kreatynowa, marskość wątroby, martwica wątroby, maska krtaniowa, mioglobinuria, nadciśnienie śródczaszkowe, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność nerek, sinica, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, sukcynylocholina, suksametonium, torsade de pointes, wapno barowe, wapno sodowane, wirusowe zapalenie wątroby, zespół Kinga-Denborough, żółtaczka
