rozszerzenie kanalików nerkowych
Rozszerzenie kanalików nerkowych, zwane także poszerzeniem kanalików lub ektazją, to patologiczny stan charakteryzujący się powiększeniem światła kanalików w nerkach. Może dotyczyć różnych odcinków układu kanalikowego – od kanalików proksymalnych, przez część wstępującą i zstępującą pętli Henlego, aż po kanaliki dystalne i zbiorcze.
Etiologia rozszerzenia kanalików nerkowych jest zróżnicowana. Najczęstszymi przyczynami są: zaburzenia odpływu moczu (np. przy kamicy nerkowej, zwężeniach moczowodu), czynniki toksyczne (nefrotoksyczne leki, metale ciężkie), choroby metaboliczne (np. cukrzyca), choroby genetyczne (np. wielotorbielowatość nerek) oraz przewlekłe procesy zapalne.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), badania laboratoryjne moczu i krwi oceniające funkcję nerek oraz w wybranych przypadkach biopsję nerki. W badaniach histopatologicznych obserwuje się poszerzenie światła kanalików z towarzyszącym spłaszczeniem nabłonka kanalikowego.
Rozszerzenie kanalików nerkowych może prowadzić do upośledzenia funkcji nerek poprzez zaburzenie procesów reabsorpcji i sekrecji, co w konsekwencji może skutkować przewlekłą chorobą nerek. Leczenie ukierunkowane jest na przyczynę podstawową oraz zapobieganie dalszemu uszkodzeniu miąższu nerki i progresji niewydolności nerkowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Karbicombi 32 mg + 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Karbicombi, zawierającego kandesartan cyleksetylu i hydrochlorotiazyd, wykazały, że stosowanie dużych dawek kandesartanu prowadzi do istotnych zmian hematologicznych, takich jak zmniejszenie liczby erytrocytów, obniżenie stężenia hemoglobiny oraz hematokrytu. Ponadto, obserwowano zmiany w strukturze i funkcji nerek, w tym regenerację, rozszerzenie i bazofilię kanalików nerkowych oraz wzrost stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu. Zmiany te są prawdopodobnie wtórne do działania hipotensyjnego kandesartanu, wpływającego na przepływ nerkowy. Dodanie hydrochlorotiazydu nasila nefrotoksyczność, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Rozrost i przerost komórek aparatu przykłębuszkowego, związane z farmakologią kandesartanu, oceniono jako klinicznie nieistotne przy dawkach terapeutycznych.
aparat przykłębuszkowy, badanie genotoksyczności, bazofilia kanalików nerkowych, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, hematokryt, hemoglobina, hydrochlorotiazyd, kandesartan cyleksetylu, morfologia krwi, nefrotoksyczność, parametry morfologii krwi, regeneracja kanalików nerkowych, rozszerzenie kanalików nerkowych, stężenie kreatyniny w osoczu, stężenie mocznika w osoczu, toksyczność kandesartanu, toksyczność ostra i przewlekła, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Reverantza 20 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Reverantza, zawierający olmesartan medoksomil i amlodypinę, przeszedł kompleksowe badania przedkliniczne oceniające bezpieczeństwo stosowania. W 3-miesięcznym badaniu toksyczności dawek wielokrotnych na szczurach zaobserwowano zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych oraz zmiany nerkowe przypisywane olmesartanowi, a także zmiany jelitowe, przerost nadnerczy i przewodów mlecznych związane z amlodypiną. Nie stwierdzono synergii toksyczności ani nowych efektów toksycznych. Przewlekłe badania na szczurach i psach wykazały typowe dla antagonistów receptorów AT₁ i inhibitorów ACE efekty, takie jak wzrost stężenia mocznika (BUN) i kreatyniny, zmniejszenie masy serca oraz uszkodzenia nerek, które można ograniczyć podawaniem chlorku sodu. Genotoksyczność olmesartanu medoksomilu była obecna in vitro, jednak badania in vivo z dawkami do 2000 mg/kg nie wykazały istotnego działania genotoksycznego, co wskazuje na niskie ryzyko kliniczne.
amlodypina, antagonista angiotensyny II, antagonista receptora AT1, badanie genotoksyczności, działanie rakotwórcze, erytrocyt, genotoksyczność, gęstość nasienia, hematokryt, hemoglobina, hormon folikulotropowy, inhibitor ACE, komórka Sertoliego, komórki przykłębuszkowe nerki, kreatynina, lek przeciwnadciśnieniowy, mocznik, nabłonek nerki, olmesartan medoksomil, parametry czerwonokrwinkowe, pęknięcie chromosomu, poszerzenie miedniczki nerkowej, potencjał rakotwórczy, renina, rozszerzenie kanalików nerkowych, spermatyda, teratogenność, testosteron - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diaflix 5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa dapagliflozyny wskazują na brak potencjału rakotwórczego w badaniach 2-letnich na myszach i szczurach przy dawkach terapeutycznych. Jednakże obserwowano istotne zmiany morfologiczne w układzie moczowym młodych szczurów, w tym rozszerzenie miedniczek i kanalików nerkowych, które utrzymywały się po zakończeniu podawania leku. Ekspozycja w tych badaniach była wielokrotnie wyższa niż maksymalna zalecana dawka u ludzi (≥15-krotność MRHD). W badaniach rozwoju przed- i poporodowego u szczurów, przy ekspozycji do 1415-krotności MRHD u matek i 137-krotności u młodych, zaobserwowano nasilenie zmian nerkowych oraz toksyczność rozwojową objawiającą się redukcją masy ciała młodocianych przy dawkach ≥15 mg/kg/dobę (≥29-krotność MRHD). Wysoki margines bezpieczeństwa potwierdzono w badaniach teratogenności u królików i szczurów, gdzie nie stwierdzono toksyczności macierzyńskiej ani rozwojowej przy ekspozycjach do 1191- i 1441-krotności MRHD odpowiednio.
dapagliflozyna, działanie letalne na zarodek, działanie teratogenne, in utero, margines bezpieczeństwa, NOAEL, organogeneza, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, poziom bez obserwowanego działania niepożądanego, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój nerek, rozwój zarodka i płodu, toksyczność macierzyńska, toksyczność rozwojowa, toksyczność wielokrotnych dawek, trymestr ciąży, układ moczowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Karbicombi 32 mg + 12,5 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne produktu leczniczego Karbicombi, zawierającego kandesartan cyleksetyl i hydrochlorotiazyd, wykazały istotne informacje dotyczące profilu bezpieczeństwa obu substancji czynnych stosowanych zarówno osobno, jak i w kombinacji. W badaniach na myszach, szczurach, psach i małpach zaobserwowano, że wysokie dawki kandesartanu powodują zmniejszenie liczby erytrocytów, obniżenie stężenia hemoglobiny oraz hematokrytu. Ponadto, kandesartan wpływał na funkcję nerek, wywołując regenerację, rozszerzenie i bazofilię kanalików nerkowych oraz podwyższenie stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu, co może być wtórne do obniżenia ciśnienia tętniczego i zmian w przepływie nerkowym. Dodanie hydrochlorotiazydu nasilało nefrotoksyczność, co jest istotne w kontekście stosowania leku złożonego Karbicombi. Kandesartan indukował także rozrost i przerost komórek aparatu przykłębuszkowego, jednak zmiany te mają niewielkie znaczenie kliniczne przy dawkach terapeutycznych.
antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy, bazofilia kanalików nerkowych, działanie klastogenne, działanie mutagenne, erytrocyt, genotoksyczność, hematokryt, hemoglobina, hydrochlorotiazyd, kandesartan cyleksetyl, nefrotoksyczność, parametr hematologiczny, przepływ nerkowy, regeneracja kanalików nerkowych, rozszerzenie kanalików nerkowych, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, toksyczność płodowa, uszkodzenie chromosomów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diaflix 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa dapagliflozyny, substancji czynnej leku Diaflix, wykazały brak istotnych zagrożeń farmakologicznych i genotoksycznych przy standardowych parametrach. Dwuletnie testy rakotwórczości nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów u myszy i szczurów. Jednakże ekspozycja na dapagliflozynę w okresie rozwojowym u szczurów wiązała się z nefrotoksycznością, objawiającą się rozszerzeniem miedniczek i kanalików nerkowych oraz zwiększeniem masy nerek, przy ekspozycji ≥15-krotnie wyższej niż u ludzi przy maksymalnej zalecanej dawce (MRHD). Zmiany te nie ulegały pełnej regresji po zaprzestaniu podawania leku. W badaniach rozwoju przed- i poporodowego, ekspozycja potomstwa poprzez matki była związana z podobnymi zmianami nerkowymi oraz zależnym od dawki zmniejszeniem masy ciała młodocianych przy dawkach ≥15 mg/kg/dobę, co odpowiada ekspozycji 137-krotnie wyższej niż u ludzi (MRHD). NOAEL dla toksyczności rozwojowej u matek wynosił około 19-krotnej ekspozycji w stosunku do MRHD.
bezpieczeństwo farmakologiczne, dapagliflozyna, dawka NOAEL, działanie letalne na zarodek, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, guz nowotworowy, kancerogenność, makroskopowy rozrost narządu, organogeneza, potencjał rakotwórczy, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój nerek, rozwój poporodowy, rozwój zarodka i płodu, substancja czynna, toksyczność macierzyńska, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność rozwojowa, życie płodowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Toramide 20 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa torasemidu obejmują ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej, teratogenności, wpływu na płodność oraz potencjału mutagennego i rakotwórczego. Toksyczność ostra wykazała bardzo niski poziom toksyczności, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa przy stosowaniu dawek terapeutycznych. W badaniach przewlekłych na psach i szczurach obserwowano zmniejszenie masy ciała, wzrost stężenia kreatyniny i mocznika oraz zmiany nerkowe, takie jak rozszerzenie kanalików nerkowych i śródmiąższowe zapalenie nerek, które były odwracalne po zaprzestaniu terapii. Zmiany te wiązały się z farmakodynamicznym działaniem torasemidu, głównie nasileniem diurezy.
badanie rakotwórczości, diuretyk pętlowy, działanie farmakodynamiczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, kreatynina i mocznik, nasilona diureza, potencjał kancerogenny, rozszerzenie kanalików nerkowych, ryzyko teratogenne, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksykologia reprodukcji, torasemid, wada rozwojowa płodu, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meaxin 400 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne imatynibu przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt (szczury, psy, małpy, króliki) wykazały, że lek wywołuje łagodne do umiarkowanych zmiany hematologiczne oraz toksyczność wątroby i nerek. U psów obserwowano ciężkie uszkodzenia wątroby po 2-tygodniowym podawaniu, natomiast u małp stwierdzono uszkodzenia nerek z podwyższonymi wartościami BUN i kreatyniny. Długotrwałe stosowanie wiązało się ze zwiększoną częstością zakażeń oportunistycznych. Dawka NOAEL u małp wyniosła 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Imatynib wykazał zróżnicowany potencjał genotoksyczny – negatywny w teście Amesa i mikrojądrowym u szczurów, ale pozytywny w teście klastogennym na komórkach jajnika chomika chińskiego. Ponadto, niektóre produkty pośrednie procesu produkcji wykazały mutagenność. Wpływ na płodność obejmował zmniejszenie masy jąder i ruchliwości plemników u samców szczurów przy dawce 60 mg/kg oraz zwiększoną utratę płodów u samic przy tej samej dawce, co jest zbliżone do maksymalnej dawki klinicznej w przeliczeniu na powierzchnię ciała.
aberracje chromosomowe, albuminy, aminotransferazy, azot mocznikowy we krwi, białko całkowite, brodawczak gruczołu napletkowego, brodawczak pęcherza moczowego, cholesterol, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, gruczolak nerek, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz rdzenia nadnerczy, hiperplazja przewodów żółciowych, jądra i najądrza, kardiomiopatia, kreatynina, malaria, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, organogeneza, potencjał genotoksyczny, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka brodawek nerkowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój przed- i pourodzeniowy, szpik kostny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, triglicerydy, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, zakażenia oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zmiany histopatologiczne, zmniejszenie spermatogenezy, zwyrodnienie kanalików nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dipperam 5 mg + 80 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne leku Dipperam, zawierającego amlodypinę i walsartan, wykazały istotne działania niepożądane przy narażeniu wielokrotnie przekraczającym dawki kliniczne (160 mg walsartanu i 10 mg amlodypiny). U szczurów zaobserwowano zapalenie warstwy gruczołowej żołądka przy narażeniu 1,9-2,6× dawki klinicznej oraz owrzodzenia i nadżerki przy wyższych dawkach. Toksyczność nerkowa objawiała się bazofilią, szkliwieniem, rozszerzeniem kanalików nerkowych, wałeczkami nerkowymi, śródmiąższowym zapaleniem limfocytarnym i przerostem błony środkowej tętniczek przy narażeniu 7-13× dawki klinicznej. W badaniach rozwojowych stwierdzono rozszerzenie moczowodów, zaburzenia kostnienia paliczków i segmentów mostka przy narażeniu 10-12× dawki klinicznej. Maksymalna dawka niewywołująca zaburzeń rozwojowych wynosiła 3-4× dawki klinicznej (AUC). Nie wykazano działania mutagennego, klastogennego ani rakotwórczego dla połączenia amlodypiny z walsartanem.
amlodypina i walsartan, azot mocznikowy, badanie mutagenności, badanie rakotwórczości, bazofilia, choroba nerek, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, gęstość nasienia, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, hormon folikulotropowy, komórki Sertoliego, kreatynina, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, opóźnienie porodu, owrzodzenie błony śluzowej żołądka, parametry czerwonokrwinkowe, przerost aparatu przykłębuszkowego, przeżywalność potomstwa, rozrost kanalików nerkowych, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozszerzenie moczowodów, rozwój zarodkowo-płodowy, spermatydy, testosteron, wałeczki nerkowe, zaburzenie kostnienia, zapalenie warstwy gruczołowej żołądka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ranacand 8 mg
Dane przedkliniczne dotyczące kandesartanu cyleksetylu, substancji czynnej Ranacand, wskazują na brak toksycznego wpływu na narządy docelowe przy dawkach klinicznych u różnych gatunków zwierząt (myszy, szczury, psy, małpy). Wysokie dawki leku powodowały zmniejszenie erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu, co może być związane z farmakologicznym działaniem leku, ale nie obserwowano tego u ludzi w dawkach terapeutycznych. W badaniach nerkowych odnotowano śródmiąższowe zapalenie nerek, rozszerzenie kanalików nerkowych, wałeczki zasadochłonne oraz wzrost stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu, co jest efektem obniżenia ciśnienia tętniczego i zaburzeń przepływu nerkowego, a nie bezpośrednią nefrotoksycznością. Ponadto, obserwowano rozrost komórek aparatu przykłębuszkowego, również związany z mechanizmem działania leku, bez potwierdzenia u ludzi w dawkach terapeutycznych.
aparat przykłębuszkowy, działanie mutagenne, erytrocyty, hematokryt, hemoglobina, kandesartan cyleksetyl, mechanizm działania leku, niewydolność nerek, parametry hematologiczne, przerost aparatu przykłębuszkowego, rozszerzenie kanalików nerkowych, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie mocznika i kreatyniny, toksyczność reprodukcyjna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wałeczki zasadochłonne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Karbicombi 16 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Karbicombi, zawierającego kandesartan cyleksetylu i hydrochlorotiazyd, wykazały, że połączenie tych substancji nie generuje nowych jakościowych efektów toksycznych w porównaniu do ich indywidualnego stosowania. Kandesartan w dużych dawkach wpływał głównie na układ nerkowy i hematologiczny, powodując zmniejszenie liczby erytrocytów, obniżenie hemoglobiny i hematokrytu oraz zmiany nerkowe, takie jak procesy regeneracyjne i rozszerzenie kanalików nerkowych, bazofilia, a także podwyższenie stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu. Wpływ ten jest prawdopodobnie wtórny do działania hipotensyjnego leku. Dodanie hydrochlorotiazydu nasilało nefrotoksyczność kandesartanu, co wskazuje na potencjalne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych nerkowych przy stosowaniu kombinacji.
aparat przykłębuszkowy, bazofilia kanalików nerkowych, ciśnienie tętnicze, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, erytrocyt, hematokryt, hemoglobina, hydrochlorotiazyd, kanalik nerkowy, kandesartan cyleksetylu, kreatynina w osoczu, mocznik w osoczu, nefrotoksyczność, przepływ nerkowy, przerost komórek, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój płodu, toksyczność - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Diaflix 5 mg
Dapagliflozyna, substancja czynna leku Diaflix, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) około 158 ng/ml w ciągu 2 godzin po dawce 10 mg. Całkowita biodostępność wynosi 78%, a spożycie wysokotłuszczowego posiłku zmniejsza Cmax o 50% i wydłuża Tmax o około 1 godzinę, bez wpływu na AUC (628 ng·h/ml). Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~91%) i dobrą dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 118 l). Metabolizm zachodzi głównie przez glukuronidację (enzym UGT1A9), a okres półtrwania wynosi średnio 12,9 godziny. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z mniej niż 2% substancji wydalanej w postaci niezmienionej. Ekspozycja na dapagliflozynę wzrasta proporcjonalnie do dawki w zakresie 0,1–500 mg i pozostaje stabilna przy długotrwałym stosowaniu do 24 tygodni.
badania przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakologiczne, biodostępność, ciśnienie wewnątrzkłębuszkowe, dapagliflozyna 3-O-glukuronid, filtracja kłębuszkowa, glukozuria, inhibitor SGLT2, kanalik proksymalny nerki, maksymalne stężenie, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osmoza diuretyczna, przewlekła choroba nerek, reabsorpcja sodu, rozszerzenie kanalików nerkowych, skala Child-Pugh, stężenie kwasu moczowego, toksyczność dawek, transporter glukozy, wskaźnik HOMA beta-cell, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby