transporter OATP1B
Transporter OATP1B (Organic Anion-Transporting Polypeptide 1B) to rodzina białek transportowych błony komórkowej, występujących głównie w hepatocytach wątroby. Do tej rodziny należą dwa główne podtypy: OATP1B1 (SLCO1B1) i OATP1B3 (SLCO1B3), które są kluczowymi transporterami wychwytu wątrobowego wielu substancji endogennych i ksenobiotyków.
Transportery OATP1B odgrywają istotną rolę w farmakokinetyce wielu leków, w tym statyn, leków przeciwnowotworowych, przeciwwirusowych i przeciwzapalnych. Zaburzenia funkcji tych transporterów, wynikające z polimorfizmów genetycznych lub interakcji lekowych, mogą prowadzić do zmian w biodostępności leków i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Szczególnie znana jest korelacja między wariantami genu SLCO1B1 a zwiększonym ryzykiem miopatii indukowanej statynami.
W praktyce klinicznej istotne są interakcje międzylekowe na poziomie transporterów OATP1B, które mogą skutkować zwiększeniem stężenia we krwi leków będących substratami tych transporterów. Przykładowo, jednoczesne stosowanie cyklosporyny, rytomawiru czy gemfibrozylu z lekami metabolizowanymi przez OATP1B może prowadzić do znaczących interakcji farmakokinetycznych. Farmakogenomika transporterów OATP1B staje się ważnym elementem medycyny personalizowanej, umożliwiającym indywidualizację terapii i redukcję ryzyka działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Zocor 20 20 mg
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA i substrat CYP3A4 oraz transportera OATP1B1, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco zwiększać ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Szczególnie istotne są interakcje z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. itrakonazol, telitromycyna), które mogą zwiększać stężenie symwastatyny i jej kwasu nawet ponad 10-krotnie, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Podobnie przeciwwskazane jest łączenie symwastatyny z cyklosporyną, danazolem oraz gemfibrozylem (zwiększenie AUC kwasu symwastatyny o 1,9 raza). Inne leki, takie jak amiodaron, werapamil, diltiazem i amlodypina, zwiększają narażenie na kwas symwastatyny 1,6-2,7-krotnie, co wymaga ograniczenia dawki symwastatyny do 20 mg/dobę. Interakcje z fibratami (oprócz fenofibratu) oraz niacyną (≥ 1 g/dobę) zwiększają ryzyko miopatii, a stosowanie kwasu fusydowego ze statynami wiąże się z ryzykiem rabdomiolizy i wymaga przerwania terapii symwastatyną.
amiodaron, amlodypina, antagonista kanału wapniowego, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, danazol, daptomycyna, diltiazem, doustny lek przeciwzakrzepowy, elbaswir i grazoprewir, enzym CYP3A4, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, gruźlica, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor OATP1B1, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z alkoholem, itrakonazol, kolchicyna, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lomitapid, miopatia i rabdomioliza, niacyna, pochodna kumaryny, rodzinna hipercholesterolemia homozygotyczna, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, szlak glukuronidowy, telitromycyna, tikagrelor, transporter OATP1B, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Simvachol 20 mg
Symwastatyna, będąca substratem enzymu CYP3A4 oraz transportera OATP1B1, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco zwiększać ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol, ketokonazol czy erytromycyna, mogą zwiększać ekspozycję na symwastatynę nawet 5-11-krotnie, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Podobnie cyklosporyna, danazol oraz gemfibrozyl (1,9-krotny wzrost AUC kwasu symwastatyny) znacząco podnoszą ryzyko działań niepożądanych i są przeciwwskazane. Inne fibraty (z wyjątkiem fenofibratu) oraz niacyna w dawkach ≥ 1 g/dobę również zwiększają ryzyko miopatii, co wymaga ograniczenia dawki symwastatyny do 10 mg/dobę lub unikania kojarzenia. W przypadku amiodaronu, amlodypiny, werapamilu i diltiazemu, które powodują umiarkowany wzrost ekspozycji (od 1,6- do 2,7-krotnego), zaleca się nie przekraczać dawki 20 mg symwastatyny na dobę.
amiodaron, amlodypina, boceprewir, cyklosporyna, danazol, daptomycyna, diltiazem, elbaswir, enzymy wątrobowe, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, hepatotoksyczność statyn, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, kobicystat, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, kwas symwastatyny, lek hipolipemizujący, lomitapid, miopatia i rabdomioliza, nefazodon, nelfinawir, reduktaza HMG-CoA, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, telaprewir, telitromycyna, transporter OATP1B, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Simcovas 20 mg
Symwastatyna jest metabolizowana głównie przez enzym CYP3A4 oraz transportowana przez białka OATP1B1 i BCRP, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol, ketokonazol czy erytromycyna, mogą zwiększać stężenie symwastatyny i jej aktywnego metabolitu (kwasu symwastatyny) w osoczu nawet 5-11-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie symwastatyny z inhibitorami CYP3A4, cyklosporyną, danazolem oraz gemfibrozylem (który zwiększa AUC symwastatyny 1,9-krotnie). W przypadku stosowania amiodaronu, amlodypiny, werapamilu, diltiazemu, tikagreloru czy inhibitorów BCRP (np. elbaswir, grazoprewir) dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 20 mg/dobę ze względu na 1,6-2,7-krotny wzrost ekspozycji na kwas symwastatyny. Spożycie soku grejpfrutowego (powyżej 240 ml) również zwiększa stężenie symwastatyny (1,9-7-krotnie) i powinno być unikane. Ponadto, ryfampicyna jako induktor CYP3A4 może obniżać skuteczność symwastatyny, redukując AUC o 93%.
amiodaron, amlodypina, antybiotyk makrolidowy, antykoagulant pochodny kumaryny, azole przeciwgrzybicze, BCRP, bloker kanału wapniowego, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, czas protrombinowy, danazol, daptomycyna, diltiazem, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kolchicyna, kwas fusydowy, kwas symwastatyny, lomitapid, niacyna, OATP1B1, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, tikagrelor, transporter OATP1B, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Zocor 80 80 mg
Symwastatyna jest metabolizowana głównie przez enzym CYP3A4 oraz transportowana przez białko OATP1B1, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna czy inhibitory proteazy HIV, znacząco zwiększają stężenia symwastatyny i jej aktywnego metabolitu w osoczu, co może prowadzić do miopatii i rabdomiolizy. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie symwastatyny z gemfibrozylem, cyklosporyną, danazolem oraz silnymi inhibitorami CYP3A4. W przypadku konieczności terapii inhibitorami CYP3A4, zaleca się przerwanie stosowania symwastatyny. Dawkę symwastatyny należy ograniczyć do 20 mg/dobę przy jednoczesnym stosowaniu amiodaronu, antagonistów kanału wapniowego (werapamil, diltiazem, amlodypina) oraz inhibitorów BCRP (elbaswir, grazoprewir). U pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 40 mg/dobę przy stosowaniu lomitapidu. Picie soku grejpfrutowego, nawet w ilości 240 ml, może niemal dwukrotnie zwiększyć ekspozycję na kwas symwastatyny i jest niewskazane.
antagonista kanału wapniowego, BCRP, białko transportowe, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, enzym wątrobowy, fenofibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas nikotynowy, kwas symwastatyny, lek hipolipemizujący, lek przeciwzakrzepowy, OATP1B1, pochodna kumaryny, rabdomioliza, terapia skojarzona, transporter OATP1B - Leksykon leków
Interakcje leku – Simvastatin Aurovitas 20 mg
Symwastatyna jest metabolizowana głównie przez enzym CYP3A4 oraz transportery OATP1B, co czyni ją podatną na liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, inhibitory proteazy HIV) znacząco podwyższają stężenie symwastatyny w osoczu, co wiąże się z bardzo wysokim ryzykiem miopatii i rabdomiolizy, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Leki takie jak cyklosporyna i danazol również hamują metabolizm i transport symwastatyny, co wymaga unikania kojarzenia. Fibraty, zwłaszcza gemfibrozyl, wykazują wysokie ryzyko interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych, a ich łączne stosowanie z symwastatyną jest przeciwwskazane lub niezalecane. Niacyna w dawkach ≥1 g/dobę zwiększa ryzyko miopatii, dlatego dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 10 mg/dobę. Leki wpływające na przewodnictwo wapniowe (amiodaron, amlodypina, werapamil, diltiazem) oraz niektóre leki przeciwwirusowe (elbaswir, grazoprewir) wymagają ograniczenia dawki symwastatyny do 20 mg/dobę.
amiodaron, amlodypina, boceprewir, cyklosporyna, CYP3A4, danazol, daptomycyna, diltiazem, elbaswir, erytromycyna, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kobicystat, kwas fusydowy, lek obniżający stężenie lipidów, lek przeciwwirusowy, lomitapid, miopatia, nefazodon, niacyna, pozakonazol, rabdomioliza, sok grejpfrutowy, telaprewir, telitromycyna, transporter OATP1B, werapamil, worykonazol - Leksykon leków
Interakcje leku – Simorion 80 mg
Symwastatyna, metabolizowana głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco zwiększać ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna czy inhibitory proteazy HIV, powodują wielokrotny wzrost stężenia symwastatyny i jej aktywnego metabolitu w osoczu (np. itrakonazol – ponad 10-krotny wzrost AUC), co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Podobnie przeciwwskazane jest łączenie symwastatyny z cyklosporyną, danazolem oraz gemfibrozylem (który zwiększa AUC kwasu symwastatyny 1,9-krotnie). Umiarkowane ryzyko interakcji występuje przy stosowaniu amiodaronu, amlodypiny, werapamilu, diltiazemu, niacyny w dawkach ≥ 1 g/dobę, tikagreloru czy soku grejpfrutowego, gdzie zaleca się ograniczenie dawki symwastatyny do 20–40 mg/dobę lub unikanie spożycia soku grejpfrutowego. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu z daptomycyną oraz u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, gdzie dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 40 mg/dobę.
amiodaron, amlodypina, azolowy lek przeciwgrzybiczny, białko BCRP, białko transportowe OATP1B1, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, danazol, daptomycyna, diltiazem, doustny antykoagulant, elbaswir, enzym CYP3A4, erytromycyna, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, hepatotoksyczność, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, induktor cytochromu CYP3A4, inhibitor CYP 3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kwas fusydowy, lek hipolipemizujący, lomitapid, makrolid, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, miopatia, niacyna, pochodna kumaryny, rabdomioliza, ryfampicyna, symwastatyna, tikagrelor, transporter OATP1B, werapamil