zakrzepica i zapalenie żył
Zakrzepica i zapalenie żył to powiązane ze sobą stany chorobowe układu naczyniowego, które często występują jednocześnie. Zakrzepica żylna polega na tworzeniu się skrzepliny (zakrzepu) wewnątrz naczynia żylnego, co prowadzi do częściowego lub całkowitego zablokowania przepływu krwi. Zapalenie żył (phlebitis) to stan zapalny ściany naczynia żylnego, który może wystąpić jako reakcja na zakrzep lub być jego przyczyną.
Zakrzepowe zapalenie żył (thrombophlebitis) najczęściej dotyczy żył powierzchownych lub głębokich kończyn dolnych. Zakrzepica żył głębokich (DVT) stanowi poważniejszy problem kliniczny ze względu na ryzyko zatorowości płucnej, która może zagrażać życiu pacjenta. Czynniki ryzyka obejmują długotrwałe unieruchomienie, zabiegi operacyjne, nowotwory, ciążę, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, otyłość oraz wrodzone lub nabyte trombofilie.
Diagnostyka zakrzepicy i zapalenia żył opiera się na badaniu ultrasonograficznym z użyciem Dopplera, D-dimerach oraz ocenie klinicznej z wykorzystaniem skal prawdopodobieństwa (np. skala Wellsa). Leczenie obejmuje stosowanie leków przeciwzakrzepowych (heparyny drobnocząsteczkowe, antagoniści witaminy K, nowe doustne antykoagulanty), kompresoterapię oraz w wybranych przypadkach leczenie interwencyjne (trombektomia, tromboliza).
Profilaktyka zakrzepicy żylnej jest kluczowym elementem postępowania, szczególnie u pacjentów hospitalizowanych i poddawanych zabiegom operacyjnym. Obejmuje ona wczesne uruchamianie pacjentów, stosowanie pończoch uciskowych, przerywanej kompresji pneumatycznej oraz farmakologicznej profilaktyki przeciwzakrzepowej u osób z grupy wysokiego ryzyka.