zespół infuzji propofolu
Zespół infuzji propofolu (ang. Propofol Infusion Syndrome, PRIS) to rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłanie występujące podczas długotrwałego stosowania propofolu, szczególnie w wysokich dawkach (>4 mg/kg/h) przez okres przekraczający 48 godzin.
Charakterystycznymi objawami PRIS są: kwasica metaboliczna, rabdomioliza, hiperkaliemia, hepatomegalia, niewydolność nerek, hipertriglicerydemia, zaburzenia rytmu serca (szczególnie bradykardia i asystolia) oraz niewydolność serca. Patofizjologia zespołu wiąże się z zaburzeniami w metabolizmie kwasów tłuszczowych i funkcji mitochondriów, co prowadzi do niewydolności energetycznej komórek.
Głównymi czynnikami ryzyka rozwoju PRIS są: wysokie dawki propofolu (>4-5 mg/kg/h), długotrwała infuzja (>48h), młody wiek pacjenta, ciężkie urazy głowy, sedacja u dzieci, stosowanie katecholamin lub glikokortykosteroidów, niska podaż węglowodanów oraz stany krytyczne z hipoksją tkankową. Śmiertelność w przypadku pełnoobjawowego zespołu sięga 30-50%.
Postępowanie w PRIS obejmuje natychmiastowe przerwanie infuzji propofolu, intensywne leczenie objawowe zaburzeń metabolicznych i sercowo-naczyniowych, zastosowanie alternatywnych środków sedacyjnych oraz w ciężkich przypadkach – techniki pozaustrojowego wspomagania funkcji narządów. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i natychmiastowe działanie terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol-Lipuro 2% (20 mg/ml) emulsja do wstrzykiwań lub infuzji 20 mg/ml
Propofol-Lipuro 2% (20 mg/ml) jest związany z szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas indukcji i utrzymania znieczulenia lub sedacji. Najczęściej obserwuje się niedociśnienie tętnicze oraz bradykardię, co wynika z farmakologicznego wpływu leku na układ sercowo-naczyniowy. Często występuje również przejściowy bezdech podczas indukcji oraz ból w miejscu podania, który można złagodzić przez wcześniejsze podanie lidokainy. Rzadziej pojawiają się poważne powikłania, takie jak ruchy padaczkopodobne, nieświadomość pooperacyjna, czy reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji. Długotrwałe podawanie propofolu (>4 mg/kg/h przez >48h) może prowadzić do zespołu infuzji propofolu (PRIS), objawiającego się kwasicą metaboliczną, hiperkaliemią, rabdomiolizą, zaburzeniami rytmu serca i niewydolnością narządową, co stanowi zagrożenie życia. Monitorowanie parametrów sercowo-naczyniowych, oddechowych oraz biochemicznych jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta.
asystolia, bezdech, bradykardia, depresja oddechowa, drgawki, gorączka pooperacyjna, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, martwica tkanki, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, priapizm, propofol, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, ruch padaczkopodobny, sedacja, skurcz oskrzeli, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie rytmu serca, zapalenie trzustki, zapalenie żył, zatrzymanie akcji serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius 10 mg/ml
Propofol 1% MCT/LCT Fresenius (10 mg/ml) jest szeroko stosowanym anestetykiem do indukcji i podtrzymania znieczulenia ogólnego oraz sedacji. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są niedociśnienie tętnicze, bradykardia, tachykardia oraz przemijający bezdech, które wynikają z farmakologicznego mechanizmu działania leku. Rzadziej występują objawy neurologiczne, takie jak ból głowy, ruchy padaczkopodobne, drgawki czy opistotonus, a także reakcje alergiczne, w tym anafilaksja (<1/10 000), która wymaga natychmiastowej interwencji. Długotrwała infuzja może prowadzić do kwasicy metabolicznej, hiperkaliemii, hiperlipidemii oraz zespołu infuzji propofolu, objawiającego się rabdomiolizą, hepatomegalią i niewydolnością nerek. Depresja oddechowa, zależna od dawki, stanowi poważne ryzyko, wymagające stałego monitorowania i gotowości do wspomagania wentylacji.
anafilaksja, bezdech, ból w miejscu podania, bradykardia, depresja oddechowa, emulsja do wstrzykiwań, gorączka pooperacyjna, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, martwica tkanek, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, priapizm, propofol, rabdomioliza, ruchy padaczkopodobne, sedacja, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica, zapalenie trzustki, zapalenie żył, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol 2% MCT/LCT Fresenius 20 mg/ml
Propofol 2% MCT/LCT Fresenius (20 mg/ml) jest stosowany do indukcji i podtrzymania znieczulenia ogólnego oraz sedacji. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest niedociśnienie tętnicze, które może wymagać dożylnego podania płynów i zmniejszenia szybkości infuzji. W układzie sercowo-naczyniowym obserwuje się często bradykardię i tachykardię podczas indukcji, a rzadko ciężką bradykardię prowadzącą do asystolii. Inne poważne działania to arytmia, niewydolność serca o szybkim przebiegu, obrzęk płuc oraz zapis EKG odpowiadający zespołowi Brugadów. W układzie nerwowym często występuje ból głowy podczas wybudzania, a rzadziej ruchy padaczkopodobne, drgawki, opistotonus, zawroty głowy i pooperacyjna utrata przytomności. Ze strony układu oddechowego często obserwuje się przemijający bezdech, kaszel i czkawkę, a depresja oddechowa może wymagać wspomagania oddychania.
asystolia, bezdech, bradykardia, depresja oddechowa, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, martwica tkanek, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, priapizm, propofol, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, ruchy padaczkopodobne, skurcz oskrzeli, tachykardia, zakrzepica żył, zapalenie trzustki, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% Fresenius
Propofol 1% Fresenius to emulsja do wstrzykiwań zawierająca 10 mg/ml propofolu, stosowana wyłącznie przez lekarzy specjalizujących się w anestezjologii lub intensywnej opiece medycznej. Podczas podawania konieczne jest stałe monitorowanie stanu pacjenta, zapewnienie dostępu do sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych, wentylacji i resuscytacji. Propofol może powodować poważne powikłania oddechowe, niedociśnienie tętnicze, ruchy mimowolne oraz ryzyko uzależnienia, szczególnie wśród personelu medycznego. U pacjentów z padaczką istnieje zwiększone ryzyko napadów drgawkowych, a u dzieci poniżej 1 miesiąca życia oraz pacjentów do 16 lat nie zaleca się stosowania ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Propofol może wywoływać opóźnione napady padaczkopodobne nawet kilka dni po podaniu.
asystolia, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie perfuzji mózgowej, ciśnienie śródczaszkowe, drożność dróg oddechowych, dziedziczna ostra porfiria, elektrowstrząsy, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipowolemia, intensywna opieka medyczna, klirens propofolu, kwasica metaboliczna, lek antycholinergiczny, lek inotropowy, napad drgawkowy, napad padaczkopodobny, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, normotermia, posocznica, propofol, rabdomioliza, stan padaczkowy, sztuczna wentylacja, uraz głowy, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie rytmu serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius
Propofol 1% MCT/LCT Fresenius jest wskazany do stosowania wyłącznie przez lekarzy specjalizujących się w anestezjologii lub intensywnej opiece medycznej, z koniecznością stałego monitorowania pacjenta oraz zapewnienia sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych i resuscytacji. Podawanie propofolu bez wsparcia czynności oddechowej może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, oddechowymi, nerkowymi, wątrobowymi, hipowolemią oraz u osób z padaczką, gdyż lek może zwiększać ryzyko napadów drgawkowych. Propofol nie jest zalecany u noworodków (poniżej 1 miesiąca życia) oraz dzieci poniżej 16 lat do sedacji na OIOM, a także nie powinien być stosowany podczas terapii elektrowstrząsami. Dawka propofolu do sedacji na OIOM nie powinna przekraczać 4 mg/kg mc./godz., aby uniknąć zespołu infuzji propofolu, objawiającego się m.in. kwasicą metaboliczną, rabdomiolizą, hiperkaliemią i niewydolnością wielonarządową.
asystolia, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie perfuzji mózgowej, drożność dróg oddechowych, dziedziczna ostra porfiria, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipoksja tkankowa, intensywna opieka medyczna, klirens propofolu, kwasica metaboliczna, lek inotropowy, lek przeciwcholinergiczny, lek wazokonstrykcyjny, lekarz anestezjolog, napad drgawkowy, napad padaczkopodobny, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, padaczka, posocznica, rabdomioliza, stan padaczkowy, sztuczna wentylacja, terapia elektrowstrząsowa, uszkodzenie neurologiczne, uzależnienie od propofolu, zaburzenie czynności serca, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie rytmu serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 2% MCT/LCT Fresenius
Propofol 2% MCT/LCT Fresenius (20 mg/ml) jest lekiem dożylnym stosowanym wyłącznie przez lekarzy specjalistów anestezjologii lub intensywnej terapii, wymagającym stałego monitorowania pacjenta oraz dostępu do sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych i resuscytacji. Podawanie propofolu wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań, takich jak niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, desaturacja, a także ruchy mimowolne, które mogą zagrażać bezpieczeństwu podczas zabiegów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, oddechowymi, nerkowymi, wątrobowymi, hipowolemią oraz u osób z padaczką, gdyż propofol może zwiększać ryzyko napadów drgawkowych, w tym opóźnionych, pojawiających się nawet kilka dni po podaniu. Dawka propofolu nie powinna przekraczać 4 mg/kg mc./godz. podczas sedacji na oddziałach intensywnej terapii, aby uniknąć zespołu infuzji propofolu, objawiającego się m.in. kwasicą metaboliczną, rabdomiolizą, hiperkaliemią, niewydolnością wielonarządową i zaburzeniami rytmu serca. Produkt zawiera 0,1 g tłuszczu na 1 ml i wymaga aseptycznego podawania oraz wymiany zestawu infuzyjnego co 12 godzin.
anestezjologia, asystolia, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie perfuzji mózgowej, ciśnienie śródczaszkowe, depresja sercowo-naczyniowa, desaturacja, emulsja tłuszczowa, filtr mikrobiologiczny, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipowolemia, kwasica metaboliczna, leczenie elektrowstrząsami, lek inotropowy, lek przeciwpadaczkowy, lidokaina, napad drgawkowy, napięcie nerwu błędnego, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, padaczka, porfiria, rabdomioliza, sedacja pacjenta, stan padaczkowy, zaburzenie czynności serca, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie rytmu serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius
Propofol 1% MCT/LCT Fresenius jest wskazany do stosowania wyłącznie przez lekarzy specjalizujących się w anestezjologii lub intensywnej opiece medycznej, z koniecznością ciągłego monitorowania pacjenta oraz zapewnienia sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych, wentylacji mechanicznej i resuscytacji. Podczas sedacji u pacjentów przytomnych należy monitorować objawy niedociśnienia tętniczego, niedrożności dróg oddechowych i desaturacji, a także uwzględnić ryzyko mimowolnych ruchów. Przed wypisem pacjenta konieczne jest pełne wybudzenie, z uwzględnieniem możliwego wydłużenia czasu wybudzania do 12 godzin. Propofol może wywoływać bradykardię, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, a także zwiększać ryzyko napadów padaczkowych, zwłaszcza u chorych z padaczką. U pacjentów z niewydolnością serca, nerek, wątroby, hipowolemią lub chorobami mitochondrialnymi wymagana jest szczególna ostrożność i wyrównanie stanu klinicznego przed podaniem leku.
anestezjologia, asystolia, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie perfuzji mózgowej, desaturacja, drobnoustroje, drożność dróg oddechowych, dziedziczna ostra porfiria, elektrowstrząsy, emulsja tłuszczowa, filtr mikrobiologiczny, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipowolemia, intensywna opieka medyczna, klirens leku, kwasica metaboliczna, lek przeciwcholinergiczny, leki inotropowe, leki obkurczające naczynia, lidokaina, napad drgawkowy, napad padaczkopodobny, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, normotermia, posocznica, powikłania oddechowe, rabdomioliza, resuscytacja, sedacja, środki przeciwbakteryjne, stan padaczkowy, tlenoterapia, uszkodzenie neurologiczne, uzależnienie od propofolu, wentylacja mechaniczna, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia krążenia, zaburzenia metabolizmu tłuszczów, zaburzenia rytmu serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol 2% MCT/LCT Fresenius 20 mg/ml
Propofol 2% MCT/LCT Fresenius (20 mg/ml) jest stosowany do indukcji i podtrzymania znieczulenia ogólnego oraz sedacji. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są farmakologiczne efekty charakterystyczne dla leków znieczulających, takie jak niedociśnienie tętnicze (częstość ≥1/100 do <1/10), które może wymagać dożylnego podania płynów i zmniejszenia szybkości infuzji. Często występują również bóle głowy podczas wybudzania (≥1/100 do <1/10), przemijający bezdech, kaszel i czkawka podczas indukcji (≥1/100 do <1/10), a także nudności i wymioty w okresie wybudzania (≥1/100 do <1/10). Rzadko obserwuje się ruchy padaczkopodobne, drgawki i opistotonus (≥1/10 000 do <1/1000), a bardzo rzadko (<1/10 000) pooperacyjną utratę przytomności, obrzęk płuc, martwicę tkanek po przypadkowym podaniu pozanaczyniowym oraz zapalenie trzustki. U pacjentów poddawanych długotrwałym infuzjom mogą wystąpić zaburzenia metaboliczne, takie jak kwasica metaboliczna, hiperkaliemia i hiperlipidemia (częstość nieznana), a także rabdomioliza, szczególnie przy dawkach >4 mg/kg mc./godz. na OIT.
arytmia, asystolia, bradykardia, depresja oddechowa, gorączka pooperacyjna, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, martwica tkanek, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, priapizm, propofol, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, ruchy mimowolne, ruchy padaczkopodobne, sedacja, skurcz oskrzeli, tachykardia, zakrzepica i zapalenie żył, zapalenie trzustki, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol 1% Fresenius 10 mg/ml
Propofol 1% Fresenius (10 mg/ml) jest szeroko stosowanym anestetykiem do indukcji i podtrzymania znieczulenia, jednak jego stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, których częstość i nasilenie zależą od stanu klinicznego pacjenta oraz procedur medycznych. Najczęstsze działania obejmują niedociśnienie tętnicze, ból w miejscu podania (≥1/10), przemijający bezdech, kaszel i czkawkę (≥1/100 do <1/10), a także nudności i wymioty podczas wybudzania (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się ruchy padaczkopodobne, drgawki, opistotonus (≥1/10 000 do <1/1000), bradykardię, tachykardię, zakrzepicę i zapalenie żył (≥1/1000 do <1/100). Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania to reakcje anafilaktyczne (<1/10 000), obrzęk płuc, martwica tkanek po podaniu pozanaczyniowym oraz gorączka pooperacyjna. Dodatkowo, mogą wystąpić zaburzenia metaboliczne takie jak kwasica metaboliczna, hiperkaliemia i hiperlipidemia, a także zaburzenia psychiczne, w tym euforia, odhamowanie seksualne oraz ryzyko nadużywania i uzależnienia, szczególnie wśród personelu medycznego.
arytmia, aspiracja treści żołądkowej, bezdech, ból głowy, ból w miejscu podania, bradykardia, depresja oddechowa, drgawki, euforia, gorączka, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, pooperacyjna utrata przytomności, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, ruchy mimowolne, ruchy padaczkopodobne, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zakrzepica, zapalenie trzustki, zapalenie żył, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Provive
Propofol (Provive 10 mg/ml) wymaga stosowania wyłącznie przez personel z odpowiednią wiedzą anestezjologiczną, z dostępem do respiratorów i sprzętu resuscytacyjnego. Monitorowanie pacjenta powinno obejmować wczesne wykrywanie niedociśnienia, niedrożności dróg oddechowych oraz niedotlenienia. Zaleca się unikanie stosowania systemu TCI u pacjentów z ASA IV oraz ostrożność przy dawkowaniu u pacjentów wcześniej leczonych propofolem. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań metabolicznych i niewydolności wielonarządowej przy dawkach przekraczających 4 mg/kg/h przez ponad 48 godzin, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi urazami głowy, zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym oraz u dzieci. Propofol jest przeciwwskazany u noworodków i dzieci poniżej 1 miesiąca życia ze względu na brak danych bezpieczeństwa oraz zmienną farmakokinetykę, a także niezalecany do sedacji na OIT u dzieci do 16 roku życia. Podawanie propofolu powinno być prowadzone z uwzględnieniem ryzyka zespołu propofolowego, objawiającego się kwasicą metaboliczną, rabdomiolizą, hiperkaliemią, hepatomegalią, niewydolnością nerek i zaburzeniami rytmu serca, w tym zmianami EKG charakterystycznymi dla zespołu Brugadów.
asystolia, bezdech, bradykardia, choroba mitochondrialna, drgawki, emulsja tłuszczowa, farmakokinetyka, hemoliza, hepatomegalia, hiperkalemia, hiperlipidemia, hipowolemia, krup, kwasica metaboliczna, lizolecytyna, niedociśnienie, niedotlenienie, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność układu oddechowego, normotermia, padaczka, posocznica, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, sedacja, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie rytmu serca, zakażenie układu oddechowego, zapalenie nagłośni, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, zespół przeciążenia tłuszczami, znieczulenie ogólne, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol Baxter 20 mg/ml
Propofol jest stosowany do wprowadzenia i podtrzymania znieczulenia oraz sedacji, zwykle z łagodnym przebiegiem i minimalnymi objawami pobudzenia. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są farmakologicznie przewidywane efekty, takie jak niedociśnienie tętnicze, bradykardia oraz przemijający bezdech podczas indukcji znieczulenia. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (< 1/10 000). Do najczęstszych należą miejscowy ból podczas wstrzykiwania (bardzo często), uderzenia gorąca (często), a także spontaniczne ruchy mięśni i ból głowy w fazie wybudzania (często). Warto zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia depresji oddechowej zależnej od dawki, wymagającej monitorowania i ewentualnego wsparcia wentylacji.
anafilaksja, arytmia, bezdech, bradykardia, depresja oddechowa, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipertermia złośliwa, hiperwentylacja, kwasica metaboliczna, martwica tkanek, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, priapizm, propofol, rabdomioliza, skurcz oskrzeli, zakrzepica, zapalenie trzustki, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu