blokada punktów kontrolnych immunologicznych
Blokada punktów kontrolnych immunologicznych to strategia terapeutyczna stosowana głównie w immunoterapii nowotworów, polegająca na zablokowaniu białek hamujących odpowiedź immunologiczną organizmu, co umożliwia aktywację układu odpornościowego przeciwko komórkom nowotworowym.
Punkty kontrolne immunologiczne (m.in. PD-1, PD-L1, CTLA-4) to naturalne mechanizmy zapobiegające nadmiernej aktywacji układu odpornościowego i autoimmunizacji. Nowotwory wykorzystują te szlaki do unikania rozpoznania przez układ immunologiczny. Blokowanie tych punktów kontrolnych za pomocą przeciwciał monoklonalnych (np. pembrolizumab, nivolumab, ipilimumab) przywraca zdolność limfocytów T do rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych.
Terapia blokady punktów kontrolnych immunologicznych zrewolucjonizowała leczenie wielu nowotworów, w tym czerniaka, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka nerkowokomórkowego czy nowotworów głowy i szyi. Leczenie to może jednak wiązać się z działaniami niepożądanymi o podłożu immunologicznym (irAEs), wynikającymi z nadmiernej aktywacji układu odpornościowego, które mogą dotyczyć różnych narządów, w tym skóry, przewodu pokarmowego, wątroby, płuc czy układu endokrynnego.
Skuteczność blokady punktów kontrolnych immunologicznych zależy od wielu czynników, w tym ekspresji biomarkerów (np. PD-L1), obciążenia mutacyjnego nowotworu (TMB), obecności infiltrujących guz limfocytów (TILs) oraz mikrobioty jelitowej pacjenta. Badania nad nowymi punktami kontrolnymi i kombinacjami terapeutycznymi stale poszerzają możliwości zastosowania tej strategii leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Epidemiologia
Guzy neuroendokrynne trzustki (pNETs) stanowią mniej niż 2% wszystkich nowotworów trzustki, jednak ich zapadalność rośnie globalnie, szczególnie w Ameryce Północnej, gdzie wzrosła ponad 6-krotnie w ciągu ostatnich 40 lat. Średni wiek diagnozy to około 60 lat, z najwyższą częstością u pacjentów w wieku 70 lat (16-17/100 000). Większość pNETs to guzy niefunkcjonalne (90,8%), które często wykrywane są przypadkowo podczas badań obrazowych (CT, MRI, EUS). Klasyfikacja WHO wyróżnia NET G1, G2 oraz raki neuroendokrynne (NEC), z 5-letnim przeżyciem całkowitym dla pNETs na poziomie 37,6%, zależnym od stopnia zróżnicowania i stadium zaawansowania (np. stadium I: 89,9%, stadium IV: 56,9%). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (MEN1, VHL, TSC, NF1), palenie, alkohol, cukrzycę typu 2 i przewlekłe zapalenie trzustki.
aktywna obserwacja, badanie genetyczne, blokada punktów kontrolnych immunologicznych, choroba von Hippla-Lindaua, gastrinoma, guz neuroendokrynny trzustki, guz neuroendokrynny żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, indeks Ki67, insulinoma, inwazja naczyń limfatycznych, inwazja okołonerwowa, limfocyt T, marker biochemiczny, nerwiakowłókniakowatość, obrazowanie receptorów somatostatynowych, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, przewlekłe zapalenie trzustki, rak neuroendokrynny, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, ultrasonografia endoskopowa, zespół mnogiej gruczolakowatości