efekt pierwszej dawki

Efekt pierwszej dawki to zjawisko farmakokinetyczne, które występuje po podaniu inicjującej dawki leku, gdy obserwowana odpowiedź kliniczna jest większa niż po kolejnych dawkach tego samego leku. Ma to szczególne znaczenie w przypadku niektórych leków przeciwdepresyjnych, przeciwlękowych i przeciwbólowych.

Mechanizm efektu pierwszej dawki wiąże się z brakiem równowagi dystrybucyjnej leku w organizmie przy pierwszym podaniu, co może prowadzić do wyższych stężeń w osoczu i silniejszego działania. W miarę podawania kolejnych dawek, organizm adaptuje się poprzez indukcję enzymów metabolizujących, rozwój tolerancji lub regulację w dół odpowiednich receptorów.

Zjawisko to ma istotne implikacje kliniczne, zwłaszcza w przypadku leków, które mogą powodować hipotonię ortostatyczną (np. alpha-adrenolityki) czy nadmierną sedację (np. benzodiazepiny). Z tego powodu zaleca się często rozpoczynanie terapii od mniejszych dawek, które następnie są stopniowo zwiększane (tzw. miareczkowanie dawki), aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych związanych z efektem pierwszej dawki.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl