supresor nowotworów
Supresor nowotworów, znany również jako gen supresorowy guza, to gen odpowiedzialny za hamowanie procesów prowadzących do rozwoju nowotworów. Podstawową funkcją supresorów nowotworów jest kontrolowanie cyklu komórkowego, naprawy DNA oraz apoptozy (programowanej śmierci komórki), co zapobiega niekontrolowanej proliferacji komórek z uszkodzonym materiałem genetycznym.
Mechanizm działania supresorów nowotworów polega na blokowaniu sygnałów prowadzących do podziałów komórkowych, inicjowaniu procesów naprawy DNA w przypadku wykrycia mutacji oraz kierowaniu komórek z nieodwracalnie uszkodzonym materiałem genetycznym na drogę apoptozy. Najbardziej znanym supresorem nowotworów jest białko p53, nazywane „strażnikiem genomu”, które aktywuje się w odpowiedzi na stres komórkowy i uszkodzenia DNA.
Mutacje w genach supresorowych prowadzą do utraty ich funkcji, co jest jednym z kluczowych etapów kancerogenezy. Zgodnie z teorią „dwóch uderzeń” Knudsona, inaktywacja obu alleli genu supresorowego (na obu chromosomach homologicznych) jest często niezbędna do inicjacji procesu nowotworowego. Do ważnych klinicznie supresorów należą również BRCA1 i BRCA2 (związane z rakiem piersi i jajnika), RB1 (siatkówczak), APC (rak jelita grubego) oraz PTEN (liczne nowotwory).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołu naczyniówkowego – Etiologia i przyczyny
Rak splotu naczyniówkowego (CPC) to rzadki, złośliwy nowotwór OUN, stanowiący 1-4% nowotworów mózgu u dzieci, głównie poniżej 2. roku życia. Patogeneza CPC wiąże się z mutacjami genu TP53 w około 50% przypadków, gdzie homozygotyczne mutacje korelują z gorszym rokowaniem. Inne zmiany genetyczne obejmują aktywację PDGFR, NOTCH3, mutacje PTEN oraz alteracje BCOR. Profilowanie metylacji DNA pozwala wyróżnić trzy podgrupy nowotworu, z których jedna, występująca u małych dzieci w przestrzeni nadnamiotowej, ma najgorsze rokowanie. CPC jest silnie powiązany z zespołem Li-Fraumeni (około 16,7% przypadków), a także z innymi zespołami genetycznymi, takimi jak Aicardi, zespół predyspozycji do guzów rabdoidalnych i potencjalnie z zespołem Lyncha. Wykryto także obecność DNA wirusów polioma, zwłaszcza SV40 w 50% przypadków, co sugeruje możliwy udział czynników wirusowych w etiologii, szczególnie u dzieci.
apoptoza, ataksja, białko p53, całkowita resekcja guza, chemioterapia adjuwantowa, diplopia, gen PTEN, heterozygotyczna mutacja, hybrydyzacja genomowa, metylacja DNA, metylacja MGMT, mutacja genu TP53, mutacja germinalna, nabłonek splotu naczyniówkowego, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, onkogeneza, płyn mózgowo-rdzeniowy, rak splotu naczyniówkowego, sekwencjonowanie nowej generacji, supresor nowotworów, szlak Notch, wirus SV40, wodogłowie, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak – Patofizjologia i mechanizm
Mięsaki to rzadkie, złośliwe nowotwory mezenchymalne, stanowiące około 1% wszystkich nowotworów złośliwych u dorosłych, z zachorowalnością około 50 przypadków na milion osób. Charakteryzują się dużą heterogennością morfologiczną i molekularną, dzieląc się na mięsak o prostym kariotypie, z charakterystycznymi translokacjami chromosomowymi i białkami fuzyjnymi (np. EWS-FLI1 w 85-95% mięsaka Ewinga, SYT-SSX w mięsaku maziówkowym), oraz mięsak o złożonym kariotypie z licznymi niespecyficznymi zmianami genomowymi, często obejmującymi zaburzenia szlaków Rb i p53. Kluczowe mechanizmy onkogenne obejmują deregulację transkrypcyjną, zaburzenia sygnalizacji komórkowej (szlaki MAPK/RAS/ERK, PI3K/AKT/mTOR, Sonic Hedgehog) oraz epigenetyczne zmiany, w tym nadekspresję HDAC klasy I, co czyni je potencjalnymi celami terapeutycznymi. W mięsaku Ewinga, białko fuzyjne EWS-FLI1 wymaga białek BET do regulacji genów proliferacji i przeżycia, a inhibitory HDAC wykazują obiecujące działanie. Amplifikacje genów takich jak MDM2 (w 70% mięsaków intimalnych) i CDK4 (w tłuszczakowatokomórkowym) wpływają na deregulację cyklu komórkowego i apoptozy, co jest istotne dla terapii celowanych, np. milademetanem – inhibitorem MDM2.
apoptoza, białko fuzyjne, biomarker prognostyczny, chimeryczny czynnik transkrypcyjny, chrzęstniakomięsak, CRISPR/Cas9, cykl komórkowy, cytokina zapalna, deacetylaza histonów, deregulacja epigenetyczna, dermatofibrosarcoma protuberans, ferroptoza, GIST, inhibitor HDAC, inhibitor MDM2, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, kostniakomięsak, liposarcoma, macierz zewnątrzkomórkowa, mięsak Ewinga, mięsak gładkokomórkowy, mięsak Kaposiego, mięsak maziówkowy, mięsak nabłonkowaty, mikrośrodowisko immunologiczne, mutacja germinalna, naczyniakomięsak, naczyniakomięsak piersi, niestabilność genomowa, nowotwór mezenchymalny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk limfatyczny, onkogen, promieniowanie jonizujące, przeciwciało monoklonalne, receptor limfocytów T, śluzakowłókniakomięsak, supresor nowotworów, szlak MAPK, szlak PI3K, szlak Rb, szlak Sonic Hedgehog, szlak YAP/TAZ, terapia celowana, terapia kombinowana, tkanka łączna, translokacja chromosomowa