hiperketonemia
Hiperketonemia to stan podwyższonego stężenia ciał ketonowych we krwi, który najczęściej występuje w przebiegu źle kontrolowanej cukrzycy typu 1, ale może również towarzyszyć głodzeniu, długotrwałemu wysiłkowi fizycznemu czy diecie ketogenicznej. Prawidłowe stężenie ciał ketonowych w surowicy krwi wynosi poniżej 0,5 mmol/l, natomiast w przypadku hiperketonemii przekracza tę wartość.
W warunkach fizjologicznych organizm wykorzystuje głównie glukozę jako źródło energii. Gdy dostęp do glukozy jest ograniczony (np. przy niedoborze insuliny lub głodzeniu), wątroba rozpoczyna proces ketogenezy, produkując ciała ketonowe (aceton, acetooctan i β-hydroksymaślan) jako alternatywne źródło energii dla mózgu i innych tkanek.
Hiperketonemia może prowadzić do kwasicy ketonowej, która stanowi stan zagrożenia życia, szczególnie u pacjentów z cukrzycą. Objawami narastającej hiperketonemii są: zapach acetonu z ust, nudności, wymioty, bóle brzucha, odwodnienie oraz zaburzenia świadomości. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia ciał ketonowych we krwi lub w moczu oraz ocenie równowagi kwasowo-zasadowej.
Leczenie hiperketonemii zależy od jej przyczyny i nasilenia. W przypadku cukrzycowej kwasicy ketonowej obejmuje ono dożylne podawanie insuliny, uzupełnianie płynów i elektrolitów oraz monitorowanie parametrów życiowych. U pacjentów stosujących dietę ketogeniczną lub w trakcie głodzenia hiperketonemia jest często stanem zamierzonym i nie wymaga interwencji medycznej, o ile nie towarzyszą jej objawy kwasicy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ketoza kwasica cukrzycowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Kwasica ketonowa cukrzycowa (DKA) to stan nagły, zagrażający życiu, charakteryzujący się hiperglikemią, kwasicą metaboliczną i hiperketonemią, najczęściej występujący u pacjentów z cukrzycą typu 1, ale także u typu 2. Patofizjologia opiera się na niedoborze insuliny, co prowadzi do rozkładu tłuszczów i powstawania ciał ketonowych, skutkując kwasicą i odwodnieniem z powodu diurezy osmotycznej. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i hospitalizacja, z monitorowaniem glikemii co 1-2 godziny, stężenia ketonów, równowagi kwasowo-zasadowej (pH, HCO3-), elektrolitów (szczególnie potasu) oraz bilansu płynów. Początkowe leczenie obejmuje dożylne podawanie 0,9% NaCl (1 litr/godz.), insulinę krótkodziałającą w wlewie ciągłym (0,1 j/kg/godz.), oraz korektę zaburzeń elektrolitowych, zwracając szczególną uwagę na poziom potasu (norma >3,3 mEq/l). W przypadku obrzęku mózgu, zwłaszcza u dzieci, konieczne jest natychmiastowe działanie, w tym podanie mannitolu i zmniejszenie tempa nawadniania.
cewnik moczowy, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, dekstroza, diureza osmotyczna, dostęp naczyniowy, drożność dróg oddechowych, hiperketonemia, hipokaliemia, hipotensja, insulina długodziałająca, insulina krótkodziałająca, intubacja dotchawicza, kwasica ketonowa cukrzycowa, luka anionowa, mannitol, obrzęk mózgu, perfuzja tkankowa, polifagia, pompa insulinowa, równowaga kwasowo-zasadowa, rurka ustno-gardłowa, sól fizjologiczna, sonda żołądkowa, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zespół diabetologiczny