ketoza kwasica cukrzycowa

Ketoza kwasica cukrzycowa (DKA, diabetic ketoacidosis) to ostre, zagrażające życiu powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się hiperglikemią, kwasicą metaboliczną oraz obecnością ciał ketonowych we krwi i moczu. Stan ten rozwija się najczęściej u pacjentów z cukrzycą typu 1, ale może również wystąpić w cukrzycy typu 2 w sytuacjach ekstremalnego stresu metabolicznego.

Patofizjologia DKA opiera się na bezwzględnym lub względnym niedoborze insuliny przy jednoczesnym wzroście stężenia hormonów kontrregulacyjnych (glukagonu, katecholamin, kortyzolu i hormonu wzrostu). Prowadzi to do nasilonej glukoneogenezy, glikogenolizy oraz zmniejszonego wykorzystania glukozy przez tkanki, co skutkuje hiperglikemią. Jednocześnie, z powodu niedoboru insuliny, dochodzi do nasilonej lipolizy i ketogenezy w wątrobie, prowadzącej do ketonemii i kwasicy metabolicznej.

Objawy kliniczne DKA obejmują poliurię, polidypsję, odwodnienie, nudności, wymioty, bóle brzucha, osłabienie, senność, a w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości do śpiączki włącznie. Charakterystyczny jest oddech Kussmaula oraz zapach acetonu z ust. Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu hiperglikemii (zwykle >250 mg/dl), ketonemii, ketonurii oraz kwasicy metabolicznej (pH <7,3, HCO3 <15 mmol/l).

Leczenie DKA wymaga hospitalizacji i opiera się na dożylnej insulinoterapii, wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych (zwłaszcza potasu), nawodnieniu oraz leczeniu przyczyny wywołującej (najczęściej infekcji). Kluczowe znaczenie ma monitorowanie parametrów życiowych, stężenia glukozy, elektrolitów oraz równowagi kwasowo-zasadowej. Śmiertelność w DKA wynosi około 0,2-2%, głównie z powodu powikłań takich jak obrzęk mózgu, ostra niewydolność nerek czy zespół ostrej niewydolności oddechowej.