hipogonadyzm hipergonadotropowy
Hipogonadyzm hipergonadotropowy, znany również jako pierwotny hipogonadyzm, to stan charakteryzujący się niedostateczną funkcją gonad (jajników u kobiet lub jąder u mężczyzn) przy jednoczesnym podwyższonym stężeniu gonadotropin (FSH i LH) w surowicy krwi. Stanowi częstą przyczynę niepłodności i zaburzeń hormonalnych.
Przyczyny tego schorzenia obejmują zespół Turnera, zespół Klinefeltera, przedwczesne wygaśnięcie czynności jajników, uszkodzenia jąder w wyniku urazów, infekcji (np. świnka), chemioterapii, radioterapii lub zaburzeń autoimmunologicznych. Diagnoza opiera się na oznaczeniu stężenia gonadotropin i hormonów płciowych w surowicy, obrazowaniu gonad oraz analizie kariotypu.
U mężczyzn objawy obejmują brak lub niedostateczny rozwój drugorzędowych cech płciowych, ginekomastię, zmniejszoną masę mięśniową, zaburzenia erekcji i niepłodność. U kobiet obserwuje się brak miesiączkowania lub nieregularne cykle, niepłodność oraz objawy niedoboru estrogenów, takie jak suchość pochwy czy osteoporoza.
Leczenie polega na suplementacji odpowiednich hormonów płciowych – testosteronu u mężczyzn oraz estrogenów i progesteronu u kobiet. Terapia hormonalna umożliwia rozwój i utrzymanie drugorzędowych cech płciowych oraz zapobiega powikłaniom niedoboru hormonów płciowych, takim jak osteoporoza. W przypadku planowania rodzicielstwa często konieczne jest zastosowanie technik wspomaganego rozrodu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub opóźniona dojrzewanie – Objawy
Wczesne dojrzewanie definiuje się jako pojawienie się cech płciowych przed 8 rokiem życia u dziewcząt i przed 9 rokiem życia u chłopców, natomiast opóźnione dojrzewanie rozpoznaje się przy braku rozwoju jąder do 14 roku życia u chłopców, braku rozwoju piersi do 13 roku życia u dziewcząt lub braku pierwszej miesiączki do 15 roku życia. Wczesne dojrzewanie może mieć formę centralną (CPP) z przedwczesną aktywacją osi podwzgórze-przysadka-gonady, lub obwodową (PPP) z niezależnym wydzielaniem hormonów płciowych. Objawy wczesnego dojrzewania obejmują przyspieszony wzrost, rozwój owłosienia łonowego i pachowego, trądzik, zmiany kształtu ciała, a u chłopców powiększenie jąder i prącia oraz pogłębienie głosu. Opóźnione dojrzewanie najczęściej wynika z konstytucjonalnego opóźnienia wzrastania i dojrzewania (CDPG), niedoboru gonadotropin lub nieprawidłowej odpowiedzi gonad, a także może być spowodowane chorobami przewlekłymi. W obu stanach istotne są konsekwencje psychospołeczne, w tym niska samoocena, lęk i depresja.
celiakia, centralne przedwczesne dojrzewanie, cukrzyca, dojrzałość płciowa, dojrzewanie płciowe, drugorzędowe cechy płciowe, faza lutealna, gonadoliberyna, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hormony gonadotropowe, hormony LH i FSH, konstytucjonalne opóźnienie wzrastania, miesiączkowanie, mukowiscydoza, obwodowe przedwczesne dojrzewanie, opóźnione dojrzewanie, oś hormonalna, oś podwzgórze-przysadka-gonady, osteoporoza, owłosienie łonowe, płytki wzrostowe, przedwczesne dojrzewanie, skok wzrostowy, wczesne dojrzewanie - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie jąder – Epidemiologia
Zapalenie jąder (orchitis) jest rzadką jednostką chorobową, często współistniejącą z zapaleniem najądrza (epididymo-orchitis), stanowiącą jedną z najczęstszych przyczyn bólu moszny u dorosłych mężczyzn. Częstość występowania epididymo-orchitis wynosi od 25 do 65 przypadków na 10 000 dorosłych rocznie, z dwoma szczytowymi grupami wiekowymi: 15-35 lat oraz powyżej 60 roku życia. Etiologia różni się w zależności od wieku i czynników ryzyka – u młodszych mężczyzn dominują zakażenia przenoszone drogą płciową (Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae), natomiast u chłopców przed okresem dojrzewania izolowane zapalenie jąder najczęściej wywołuje wirus świnki. Po wprowadzeniu szczepień MMR częstość zapalenia jąder związanego ze świnką znacząco spadła, jednak epidemie wirusa mogą powodować wzrost zachorowań. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i ultrasonografii z Dopplerem kolorowym (CDFI), które umożliwia ocenę ukrwienia jądra i monitorowanie skuteczności leczenia.
autoimmunologiczne zapalenie jąder, badanie ultrasonograficzne, ból moszny, bruceloza, Chlamydia trachomatis, epididymo-orchitis, hipogonadyzm hipergonadotropowy, infekcja dróg moczowych, izolowane zapalenie jąder, łagodny przerost prostaty, martwica jądra, Neisseria gonorrhoeae, niepłodność męska, orchidektomia, przeciwciała przeciwplemnikowe, skręt jądra, skręt przyczepka jądra, szczepionka przeciwko odrze, wirus świnki, zakażenie przenoszone drogą płciową, zanik jądra, zapalenie jąder, zapalenie mózgu, zapalenie najądrza, zapalenie najądrza i jądra, zapalenie opon mózgowych, zapalenie przyusznic, zapalenie ślinianek przyusznych, zoonoza - Leksykon substancji czynnych
Testosteron propionian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Testosteron propionian, stosowany w preparatach złożonych takich jak Omnadren 250, wymaga podawania wyłącznie domięśniowego oraz ścisłego przestrzegania wskazań klinicznych, głównie potwierdzonego hipogonadyzmu (hiper- lub hipogonadotropowego). Diagnostyka powinna obejmować dwukrotne, niezależne oznaczenia stężenia testosteronu w tym samym laboratorium, a także wykluczenie innych przyczyn objawów klinicznych, takich jak regresja drugorzędowych cech płciowych, zmiana budowy ciała, astenia, osłabienie libido i zaburzenia erekcji. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest szczegółowe badanie lekarskie, ze szczególnym uwzględnieniem oceny gruczołu krokowego w celu wykluczenia raka prostaty, ze względu na ryzyko przyspieszenia wzrostu nowotworu pod wpływem testosteronu.
astenia, badanie per rectum, bolesny wzwód prącia, drugorzędowe cechy płciowe, hipogonadyzm, hipogonadyzm hipergonadotropowy, libido, niedobór testosteronu, nowotwór gruczołu krokowego, Omnadren 250, podanie domięśniowe, PSA, rak prostaty, stężenie testosteronu, swoisty antygen gruczołu krokowego, testosteron propionian, zaburzenia erekcji, związek steroidowy - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub opóźniona dojrzewanie – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Dojrzewanie płciowe, rozpoczynające się zwykle między 8-13 rokiem życia u dziewcząt i 9-14 rokiem życia u chłopców, może ulec zaburzeniu w postaci przedwczesnego (cechy płciowe przed 8 r.ż. u dziewcząt i 9 r.ż. u chłopców) lub opóźnionego dojrzewania (brak cech płciowych do 13 r.ż. u dziewcząt i 14 r.ż. u chłopców). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym z oceną według skali Tannera, oznaczeniu hormonów płciowych (testosteron, estradiol), gonadotropin (FSH, LH), prolaktyny, funkcji tarczycy (TSH, FT4), ocenie wieku kostnego (rentgen lewej dłoni i nadgarstka) oraz badaniach obrazowych (USG, MRI). Przedwczesne dojrzewanie dzieli się na centralne (aktywacja osi podwzgórze-przysadka-gonady, często idiopatyczne lub związane z patologią OUN) i obwodowe (nadprodukcja hormonów płciowych przez gonady/nadnercza lub ekspozycja zewnętrzna). Opóźnione dojrzewanie najczęściej wynika z konstytucjonalnego opóźnienia wzrostu i dojrzewania (60-70% przypadków) lub hipogonadyzmu hipogonadotropowego/hipergonadotropowego, związanego z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami genetycznymi (zespół Turnera, Klinefeltera) lub uszkodzeniem gonad.
agonista GnRH, analog GnRH, centralne przedwczesne dojrzewanie, dojrzewanie płciowe, endokrynolog dziecięcy, funkcja tarczycy, gęstość mineralna kości, glikokortykoidy, gonadotropiny, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hormony płciowe, konstytucjonalne opóźnienie wzrostu, obwodowe przedwczesne dojrzewanie, octan leuproreliny, opóźnione dojrzewanie, oś podwzgórze-przysadka-gonady, osteoporoza, prolaktyna, przedwczesne dojrzewanie, skala Tannera, tryptorelina, wiek kostny, wrodzony przerost nadnerczy, wtórne cechy płciowe, zespół Kallmanna, zespół Klinefeltera, zespół McCune’a-Albrighta, zespół Turnera - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Testavan 20 mg/g
Testavan to żel przezskórny zawierający 20 mg/g testosteronu, stosowany wyłącznie w testosteronowej terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem. Rozpoznanie hipogonadyzmu wymaga obecności charakterystycznych objawów klinicznych (np. zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, obniżenie masy mięśniowej) oraz dwukrotnego, porannego oznaczenia obniżonego stężenia całkowitego testosteronu w surowicy. Preparat aplikuje się za pomocą pompki dozującej, która uwalnia 1,15 g żelu (23 mg testosteronu) na jedno naciśnięcie, co umożliwia precyzyjne dawkowanie. Żel zawiera także glikol propylenowy (0,2 g/g), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję pomocniczą.
badania biochemiczne, glikol propylenowy, guz przysadki, hipogonadyzm, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hipogonadyzm pierwotny, hipogonadyzm wtórny, hipogonadyzm związany z wiekiem, nadwrażliwość na substancje, niedobór androgenów, niedobór testosteronu, oś podwzgórze-przysadka, poziom testosteronu, stężenie całkowitego testosteronu, testosteronowa terapia zastępcza, zaburzenia erekcji, żel przezskórny, żel przezskórny z testosteronem, zespół Kallmanna, zespół Klinefeltera, zmniejszone libido - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metajodobenzyloguanidyna 131 I (MIBG- 131 I) do terapii
Metajodobenzyloguanidyna-131I (MIBG-131I) wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza ze względu na obecność substancji pomocniczych: alkohol benzylowy (10 mg/ml), toksyczny dla dzieci poniżej 3 lat, oraz sód (3,54 mg/ml), istotny u pacjentów na diecie niskosodowej. Terapia może powodować uszkodzenia tkanek sąsiadujących, np. dysfunkcję gonad przy przerzutach do miednicy, a u pacjentów po chemioterapii (w tym cisplatynie) istnieje ryzyko sumowania toksyczności, prowadzące do zwłóknienia płuc czy hipogonadyzmu hipergonadotropowego. U dzieci obserwuje się ryzyko trwałej niedoczynności tarczycy, spowolnienia wzrostu oraz supresji szpiku kostnego, nasilającej się wraz z zajęciem szpiku przez nowotwór. Konieczne jest stosowanie blokady tarczycy preparatami jodu (100 mg jodu/dzień) lub nadchloranu potasu (~400 mg/dzień) rozpoczynając 24-48 godzin przed podaniem MIBG-131I i kontynuując przez 10-15 dni.
alkohol benzylowy, blokada tarczycy, cytostatyk, dawka terapeutyczna, dysfunkcja gonad, hipogonadyzm hipergonadotropowy, jobenguan, jodan potasu, jodek potasu, nadchloran potasu, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, noradrenalina, płyn lugola, przełom nadciśnieniowy, reakcja rzekomoanafilaktyczna, supresja szpiku kostnego, trombocytopenia, ziarnistości chromafinowe, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub opóźniona dojrzewanie – Diagnostyka i diagnoza
Zaburzenia dojrzewania płciowego, definiowane jako przedwczesne (cechy płciowe przed 8. r.ż. u dziewcząt i 9. r.ż. u chłopców) lub opóźnione (brak rozwoju piersi do 13. r.ż. lub miesiączki do 16. r.ż. u dziewcząt, brak wzrostu jąder ≥4 ml lub ≥2,5 cm do 14. r.ż. u chłopców), wymagają kompleksowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad rodzinny, badanie fizykalne z oceną stadiów Tannera, pomiar objętości jąder orchidometrem Pradera oraz ocenę wieku kostnego na podstawie RTG lewej ręki i nadgarstka. Kluczowe są badania hormonalne: stężenia FSH, LH, testosteronu, estradiolu, prolaktyny, TSH, fT4 oraz markerów biochemicznych i stanu zapalnego. Test stymulacji GnRH pozwala różnicować typy przedwczesnego dojrzewania (centralne GnRH-zależne vs. obwodowe GnRH-niezależne) oraz rozróżnić konstytucjonalne opóźnienie wzrastania i dojrzewania (CDGP) od hipogonadyzmu. Diagnostyka obrazowa (MRI podwzgórzowo-przysadkowa, USG miednicy i moszny) oraz badania genetyczne (kariotyp, mikrodelecje chromosomu Y, mutacje genów osi podwzgórze-przysadka-gonady) są niezbędne w wykrywaniu przyczyn strukturalnych i genetycznych.
endokrynologia dziecięca, funkcja tarczycy, funkcjonalny hipogonadyzm hipogonadotropowy, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hormon anty-Müllerowski, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon płciowy, inhibina B, konstytucjonalne opóźnienie wzrastania i dojrzewania, mikrodelecja chromosomu Y, MRI mózgowia, opóźnione dojrzewanie płciowe, pierwotna niewydolność jajników, przedwczesne dojrzewanie płciowe, sekwencjonowanie eksomowe, skala Tannera, test stymulacji GnRH, wiek kostny, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Kallmana, zespół Klinefeltera, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Niepłodność kobieca – Zapobieganie i profilaktyka
Niepłodność kobieca definiowana przez WHO jako niemożność zajścia w ciążę po 12 miesiącach regularnego współżycia bez zabezpieczenia, dotyka 10-20% par globalnie, z równym udziałem czynników męskich i żeńskich. Główne przyczyny niepłodności u kobiet to zaburzenia owulacji (np. PCOS, przedwczesna niewydolność jajników, zmniejszona rezerwa jajnikowa), patologie anatomiczne (zablokowane jajowody, endometrioza, mięśniaki, polipy), a także czynniki związane ze stylem życia, takie jak nieprawidłowa masa ciała (BMI 18,5-24,9 jest optymalny), palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, stres, infekcje przenoszone drogą płciową (szczególnie chlamydia) oraz ekspozycja na toksyny środowiskowe. Wiek kobiety jest kluczowym determinantem płodności, z zauważalnym spadkiem po 27. roku życia i przyspieszeniem po 35. roku życia, co wpływa na jakość i ilość oocytów oraz ryzyko poronień i wad genetycznych. Profilaktyka obejmuje modyfikacje stylu życia, wczesną diagnostykę, regularne badania ginekologiczne oraz edukację na temat płodności i czynników ryzyka.
aneuploidia chromosomów płciowych, badanie cytologiczne, badanie genetyczne, badanie ginekologiczne, badanie przesiewowe, chlamydia, choroba zapalna miednicy, ciąża, ciąża pozamaciczna, cykl menstruacyjny, endometrioza, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, infekcja przenoszona drogą płciową, komórka jajowa, menopauza, mięśniak macicy, morfologia krwi, niedrożność jajowodów, niepłodność kobieca, niepłodność pierwotna, niepłodność wtórna, nieprawidłowość strukturalna, niewydolność jajników, owulacja, polip, przedwczesna niewydolność jajników, test funkcji tarczycy, wariant patogenny, wskaźnik masy ciała, zaburzenia owulacji, zaburzenia tarczycy, zapłodnienie, zespół policystycznych jajników, zmniejszona rezerwa jajnikowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół turnera – Leczenie
Zespół Turnera (ZT) to genetyczne zaburzenie charakteryzujące się całkowitym lub częściowym brakiem chromosomu X u dziewcząt i kobiet, prowadzące do niskiego wzrostu oraz niewydolności jajników u około 90% pacjentek. Standardem leczenia jest terapia hormonem wzrostu (GH), rozpoczynana zwykle między 4. a 6. rokiem życia, podawana w dawkach dostosowanych do wieku, co pozwala na zwiększenie ostatecznego wzrostu średnio o około 10 cm, osiągając około 150 cm w porównaniu do 142-144 cm u nieleczonych. Terapia GH przynosi także korzyści metaboliczne i kostne, w tym poprawę gęstości mineralnej kości, profilu lipidowego oraz zmniejszenie ryzyka nadciśnienia tętniczego. W przypadku późnej diagnozy możliwe jest dodanie oksandrolonu, zwiększającego wzrost o 2-5 cm, jednak z ryzykiem działań niepożądanych, takich jak wirylizacja. Terapia estrogenowa, rozpoczynana około 11-12 roku życia, jest niezbędna do indukcji i utrzymania dojrzewania płciowego, stosując przezskórny 17-β estradiol w dawkach początkowych 3-7 µg/kg/dzień, stopniowo zwiększanych, a po około 2 latach dodaje się progesteron w celu zapobiegania hiperplazji endometrium i wywołania regularnych cykli miesiączkowych.
beta-blokery, dwupłatkowa zastawka aortalna, echokardiografia, gęstość mineralna kości, hiperplazja endometrium, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hormon folikulotropowy, inhibitory ACE, koarktacja aorty, lewotyroksyna, masa mięśniowa, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność jajników, oksandrolon, profil lipidowy, rak endometrium, rekombinowany ludzki hormon wzrostu, rozwarstwienie aorty, suplementacja wapnia, terapia hormonalna, terapia hormonem wzrostu, terapia poznawczo-behawioralna, terapia zastępcza estrogenami, wirylizacja, witamina D, zapłodnienie in vitro, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół klinefeltera – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Klinefeltera (ZK), najczęstsza aberracja chromosomowa u mężczyzn (1:650 noworodków płci męskiej), charakteryzuje się kariotypem 47,XXY lub jego wariantami (mozaicyzm, np. 46,XY/47,XXY, oraz inne rzadkie aneuploidie). Diagnostyka opiera się na analizie kariotypu z limfocytów krwi obwodowej, wymagającej oceny minimum 20 metafaz, a w podejrzeniu mozaicyzmu – większej liczby komórek. Diagnostyka prenatalna obejmuje inwazyjne metody (biopsja kosmówki, amniocenteza) oraz nieinwazyjne testy NIPT, które wykazują dodatnią wartość predykcyjną 67-78%, jednak pozytywne wyniki wymagają potwierdzenia inwazyjnymi badaniami. Wczesne objawy kliniczne są często subtelne i obejmują opóźnienie rozwoju mowy, hipotonię, trudności w nauce oraz zaburzenia ze spektrum autyzmu czy ADHD. W okresie dojrzewania i dorosłości dominują cechy hipogonadyzmu hipergonadotropowego (niski testosteron, podwyższone FSH i LH), ginekomastia, małe jądra (<4 ml), wysoki wzrost i problemy z płodnością (azoospermia u około 85% pacjentów). Kompleksowa ocena powinna obejmować badania hormonalne (FSH, LH, testosteron, estradiol, prolaktyna, IGF-1, kortyzol), ocenę gęstości kości oraz badania przesiewowe w kierunku stanów nadkrzepliwości i oceny nasienia u mężczyzn z niepłodnością.
aberracja chromosomowa, ADHD, amniocenteza, analiza kariotypu, azoospermia, biopsja kosmówki, całościowe zaburzenie rozwoju, dysfagia, ginekomastia, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipotonia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, kariotyp 47, mozaicyzm, nieinwazyjne badanie prenatalne, pierwotna niewydolność jąder, spodziectwo, test neuropsychologiczny, wnętrostwo, XXY, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół Klinefeltera - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie jąder – Objawy
Zapalenie jąder (orchitis) to stan zapalny jednego lub obu jąder, najczęściej o etiologii wirusowej (np. po śwince) lub bakteryjnej, manifestujący się nagłym bólem, obrzękiem, zaczerwienieniem i tkliwością moszny. Objawy ogólnoustrojowe obejmują gorączkę, dreszcze, nudności i tachykardię. W przypadku wirusowego zapalenia jąder, szczególnie po śwince, objawy pojawiają się zwykle 4-8 dni po zapaleniu ślinianek przyusznych. Przebieg choroby jest ostry, z ustępowaniem bólu w ciągu 3-10 dni, choć obrzęk i tkliwość mogą utrzymywać się kilka tygodni do miesięcy. Przewlekłe zapalenie jąder charakteryzuje się bólem trwającym ponad 3 miesiące, zwykle bez wyraźnego obrzęku. Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać skręt jądra, który wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.
antybiotykoterapia, bakteryjne zapalenie jąder, bezpłodność, dyzuria, hemospermia, hipogonadyzm, hipogonadyzm hipergonadotropowy, obrzęk jąder, obustronne zapalenie jąder, powiększone węzły chłonne, przewlekłe zapalenie jąder, przewlekły ból jąder, ropień moszny, sepsa, skręt jądra, świnka, tachykardia, upośledzenie płodności, wirusowe zapalenie jąder, wodniak jądra, zaczerwienienie moszny, zanik jądra, zapalenie jąder, zapalenie najądrza i jądra, zapalenie ślinianek przyusznych - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub opóźniona dojrzewanie – Etiologia i przyczyny
Wczesne dojrzewanie definiuje się jako rozpoczęcie rozwoju płciowego przed 8. rokiem życia u dziewcząt i przed 9. rokiem życia u chłopców, z dominującą etiologią idiopatyczną u dziewcząt (około 90%). Centralne przedwczesne dojrzewanie (CPP) wynika z przedwczesnej aktywacji osi podwzgórze-przysadka-gonady i może być spowodowane przez guzy mózgu, hamartoma podwzgórza, uszkodzenia OUN (zapalenia, urazy, radioterapia), wodogłowie lub wrodzone wady rozwojowe. Obwodowe przedwczesne dojrzewanie jest niezależne od gonadotropin i związane z nadmierną produkcją hormonów płciowych przez guzy jajników, jąder, nadnerczy, zespół McCune-Albrighta, wrodzony przerost nadnerczy, niedoczynność tarczycy lub ekspozycję na egzogenne hormony. Czynniki środowiskowe, takie jak otyłość (związek z wyższym BMI), dieta wysokotłuszczowa, ekspozycja na ksenoestrogeny oraz pochodzenie etniczne, również wpływają na czas dojrzewania.
anemia sierpowata, anoreksja, celiakia, choroba Addisona, funkcjonalny hipogonadyzm hipogonadotropowy, gonadotropina kosmówkowa, guz przysadki mózgowej, hamartoma podwzgórza, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon uwalniający gonadotropiny, hormony płciowe, konstytucjonalne opóźnienie wzrastania i dojrzewania, ksenoestrogeny, mukowiscydoza, niedoczynność tarczycy, niewydolność jajników, oś podwzgórze-przysadka-gonady, skręt jąder, wnętrostwo, wodogłowie, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Kallmanna, zespół Klinefeltera, zespół McCune-Albrighta, zespół niewrażliwości na androgeny, zespół Noonana, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera