idiopatyczny otwór plamki żółtej
Idiopatyczny otwór plamki żółtej (IOPR) to pełnościenne przerwanie ciągłości tkanek w obrębie plamki żółtej, które nie jest związane z urazem ani innymi chorobami siatkówki. Schorzenie to dotyka najczęściej osoby powyżej 65. roku życia, ze zwiększoną częstością występowania u kobiet.
Patogeneza IOPR wiąże się z trakcją witreomakularną, gdzie nieprawidłowe oddzielanie się ciała szklistego od siatkówki wywołuje siły pociągające, prowadzące do powstania otworu. Proces ten zazwyczaj przebiega w czterech stadiach klinicznych, od początkowego stadium z żółtą plamką centralną (stadium 1), przez mały otwór o średnicy poniżej 400 μm (stadium 2), po pełnościenny otwór większy niż 400 μm (stadium 3) i otwór z całkowitym odłączeniem ciała szklistego od plamki (stadium 4).
Diagnostyka IOPR opiera się głównie na badaniu optycznej koherentnej tomografii (OCT), które umożliwia precyzyjną ocenę struktury siatkówki, wielkości otworu oraz obecności trakcji witreomakularnej. Leczeniem z wyboru jest witrektomia tylna z peelingiem błony granicznej wewnętrznej (ILM) oraz tamponadą gazową. Wczesna interwencja chirurgiczna zapewnia lepsze rokowanie, szczególnie w przypadku otworów o mniejszej średnicy i krótszym czasie trwania.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Otwór plamki żółtej – Epidemiologia
Otwór plamki żółtej (macular hole) to schorzenie siatkówki o częstości występowania od 0,2 do 3,3 na 1000 osób, z roczną zapadalnością około 7,8-8,69 na 100 000 osób. Choroba dotyka głównie kobiety (stosunek płci około 3:1) i osoby po 60. roku życia, z szczytem zachorowań w 6. i 7. dekadzie życia. Idiopatyczne otwory plamki żółtej są przeważnie jednostronne (około 90%), a ryzyko rozwoju w drugim oku wynosi 5-15% w ciągu 5 lat. Urazowe otwory plamki żółtej dotyczą głównie młodszych pacjentów, zwłaszcza mężczyzn w 2. i 3. dekadzie życia, stanowiąc 1-9% wszystkich pełnościennych otworów. Spontaniczne zamknięcie otworów jest rzadkie w idiopatycznych (0-10%, mediana 44 dni), ale częstsze w urazowych (40-65% w ciągu 2-9 miesięcy). Czynniki ryzyka to wiek >65 lat, płeć żeńska, wysokie stężenie fibrynogenu (≥2,95 g/L), jaskra oraz pseudofakia/afakia, natomiast rola estrogenów i innych czynników hormonalnych pozostaje niejednoznaczna.
afakia, badanie epidemiologiczne, badanie OCT, dołek siatkówki, fibrynogen w osoczu, histerektomia, idiopatyczny otwór plamki żółtej, jaskra, monitorowanie epidemiologiczne, nadciśnienie tętnicze, obustronne występowanie, optyczna koherentna tomografia, otwarty uraz gałki ocznej, otwór plamki żółtej, pseudofakia, roczna zapadalność, siatkówka, spontaniczne zamknięcie, upośledzenie widzenia centralnego, witrektomia