lyssawirus
Lyssawirusy to grupa wirusów należących do rodziny Rhabdoviridae, które są czynnikami etiologicznymi wścieklizny i podobnych chorób neurotropowych. Najważniejszym przedstawicielem jest wirus wścieklizny (RABV), który stanowi główną przyczynę śmiertelnych zakażeń u ludzi na całym świecie.
Wirusy te mają kształt pocisku, zawierają jednoniciowy RNA o polarności ujemnej i otoczone są dwuwarstwową osłonką lipidową. Replikacja lyssawirusów zachodzi w cytoplazmie zakażonych komórek. Po wniknięciu do organizmu, wirus przemieszcza się wzdłuż włókien nerwowych (transport aksonalny) do ośrodkowego układu nerwowego, gdzie powoduje zapalenie mózgu.
Obecnie wyróżnia się co najmniej 16 gatunków lyssawirusów, pogrupowanych w filogrupy o różnym stopniu patogenności i dystrybucji geograficznej. Większość z nich występuje u nietoperzy, które stanowią główny rezerwuar tych patogenów. Zakażenie lyssawirusami prowadzi do postępującej, niemal zawsze śmiertelnej choroby, której można zapobiec jedynie poprzez szczepienia przedekspozycyjne lub szybkie wdrożenie profilaktyki poekspozycyjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Epidemiologia
Wścieklizna (rabies) pozostaje śmiertelną, ale w pełni zapobiegającą chorobą wirusową, która rocznie powoduje około 59 000 zgonów na świecie, z czego 95% przypadków występuje w Afryce i Azji, głównie wśród dzieci poniżej 15 roku życia. Głównym rezerwuarem i źródłem zakażeń u ludzi są psy, odpowiadające za 99% przypadków. W krajach rozwiniętych, takich jak USA i Kanada, wścieklizna u ludzi jest rzadka (<10 przypadków rocznie), a choroba u zwierząt domowych została znacznie ograniczona dzięki szczepieniom i nadzorowi epidemiologicznemu. W USA w 2022 roku odnotowano 3 579 przypadków wścieklizny u zwierząt, głównie dzikich (nietoperze 33,9%, szopy 28,1%, skunksy 18,9%, lisy 8,6%). Diagnostyka opiera się na testach immunofluorescencyjnych, immunohistochemii i RT-qPCR, a nadzór jest prowadzony przez sieć laboratoriów i departamentów zdrowia publicznego. Kluczowe działania prewencyjne obejmują szczepienia zwierząt domowych, profilaktykę poekspozycyjną (PEP) u ludzi oraz kontrolę populacji dzikich zwierząt poprzez doustne szczepienia (ORV).
- Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wścieklizna (Rabies) jest chorobą odzwierzęcą o niemal 100% śmiertelności po wystąpieniu objawów klinicznych, zgon następuje zwykle w ciągu 3-10 dni od ich pojawienia się. Po przedostaniu się wirusa do ośrodkowego układu nerwowego leczenie jest nieskuteczne, a rokowanie wyjątkowo niekorzystne. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) jest niemal w 100% skuteczna, pod warunkiem wdrożenia przed wystąpieniem symptomów. Niepowodzenie PEP wynika z opóźnionego podania, błędów w aplikacji immunoglobuliny lub szczepionki oraz stosowania preparatów niskiej jakości. Nieliczne, wyjątkowe przypadki przeżycia dotyczą głównie wariantów wirusa pochodzących od nietoperzy, jednak nawet one wiążą się z ciężkimi deficytami neurologicznymi. WHO zaleca kompleksową opiekę paliatywną po pojawieniu się objawów.
choroba odzwierzęca, choroba zakaźna, deficyt neurologiczny, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lyssawirus, miano przeciwciał, nadzór epidemiologiczny, ośrodkowy układ nerwowy, preparat biologiczny, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało neutralizujące, serologia, śmiertelność, status szczepienia, szczepienie poekspozycyjne, uczenie maszynowe, wirus wścieklizny, wścieklizna, zaniedbana choroba tropikalna