rak kanalików zbiorczych
Rak kanalików zbiorczych nerek (ang. collecting duct carcinoma, CDC) jest rzadkim, agresywnym podtypem raka nerki, stanowiącym mniej niż 1% wszystkich nowotworów złośliwych tego narządu. Wywodzi się z komórek kanalików zbiorczych w rdzeniu nerki, które fizjologicznie odpowiadają za końcową regulację składu moczu.
Nowotwór ten charakteryzuje się dużą złośliwością biologiczną, wczesnym tworzeniem przerzutów i niekorzystnym rokowaniem. W momencie rozpoznania u około 40-70% pacjentów stwierdza się już chorobę przerzutową, najczęściej do regionalnych węzłów chłonnych, płuc, wątroby i kości. Mediana przeżycia całkowitego wynosi zazwyczaj 11-13 miesięcy.
Diagnostyka raka kanalików zbiorczych opiera się na badaniach obrazowych (TK, MRI) oraz ocenie histopatologicznej materiału biopsyjnego lub pooperacyjnego. Histologicznie charakteryzuje się obecnością komórek nowotworowych tworzących struktury cewkowe, brodawkowate lub lite, z towarzyszącym włóknieniem podścieliska. W immunohistochemii wykazuje ekspresję markerów nabłonka kanalików zbiorczych (PAX8, keratyna 19) oraz często ekspresję markerów różnicowania urotelialnego.
Leczenie obejmuje radykalną nefrektomię w przypadkach zlokalizowanych. W chorobie przerzutowej klasyczne inhibitory kinaz tyrozynowych stosowane w raku jasnokomórkowym nerki wykazują ograniczoną skuteczność. Obecnie w badaniach klinicznych oceniane są schematy leczenia systemowego oparte na immunoterapii i terapii celowanej, a także wielolekowe protokoły chemioterapii stosowane w raku urotelialnym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lithium Carbonicum GSK
Terapia węglanem litu wymaga ścisłej kontroli ze względu na wąski indeks terapeutyczny oraz ryzyko toksyczności. Przed rozpoczęciem leczenia preparatem Lithium Carbonicum GSK konieczna jest kompleksowa ocena stanu klinicznego pacjenta, obejmująca badania czynności tarczycy (TSH, fT3, fT4), nerek (kreatynina, GFR, badanie ogólne moczu), serca (EKG), a także oznaczenie stężenia sodu i glukozy w surowicy. Lit jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, chorobami sercowo-naczyniowymi, nieleczoną niedoczynnością tarczycy, odwodnieniem z zaburzeniami sodu, chorobą Addisona oraz przy zmniejszonej podaży soli w diecie. Szczególną ostrożność należy zachować u chorych z chorobą Parkinsona, zaburzeniami przewodnictwa sercowego, padaczką, łuszczycą, wrodzoną nużliwością mięśni, cukrzycą oraz schizofrenią. Ze względu na ryzyko ujawnienia zespołu Brugadów, u pacjentów z podejrzeniem tej choroby wskazane jest prowadzenie terapii w warunkach klinicznych z regularnym monitorowaniem EKG i objawów kardiologicznych.
choroba Addisona, choroba Parkinsona, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, czynność tarczycy, elektrokardiogram, gruczolak kwasochłonny, hormon tyreotropowy, indeks terapeutyczny, kreatynina, łuszczyca, mikrotorbiele nerki, nefropatia kanalikowo-miąższowa, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, nużliwość mięśni, onkocytoma, padaczka, przewodnictwo zatokowo-komorowe, rak kanalików zbiorczych, schizofrenia, trijodotyronina wolna, tyroksyna wolna, węglan litu, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodnictwa serca, zespół Brugadów - Leksykon substancji czynnych
Lit – Działania niepożądane
Stosowanie węglanu litu (Lithium Carbonicum GSK) wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, których częstość występowania jest w większości przypadków nieznana. Objawy te są ściśle powiązane z indywidualną wrażliwością pacjenta oraz stężeniem leku w surowicy, przy czym stężenia toksyczne (powyżej 1,5 mmol/l) są bardzo bliskie terapeutycznym. W początkowym okresie terapii obserwuje się drżenia mięśniowe, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, wielomocz, wzmożone pragnienie, osłabienie siły mięśniowej i znużenie. Lit może powodować zaburzenia endokrynologiczne (wole, niedoczynność i nadczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc), metaboliczne (hiperglikemia, hiperkalcemia, zmiany masy ciała), psychiczne (omamy, senność, zaburzenia pamięci), neurologiczne (drżenia, drgawki, ataksja, objawy pozapiramidowe, śpiączka, guz rzekomy mózgu), okulistyczne (mroczki, niewyraźne widzenie), sercowo-naczyniowe (arytmie, bradykardia, obrzęki, zmiany w EKG), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), skórne (łysienie, trądzik, wysypki), mięśniowo-szkieletowe (bóle stawów i mięśni), nerkowe (nefropatia kanalikowo-miąższowa, mikrotorbiele, ryzyko nowotworów nerek) oraz zaburzenia funkcji seksualnych (impotencja). Leukocytoza może wpływać na interpretację badań laboratoryjnych.
anoreksja, arytmia, ataksja, bradykardia, cukrzyca nerkopochodna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, drgawki, drżenia mięśniowe, gruczolak kwasochłonny nerki, guz rzekomy mózgu, hemodializa, hiperglikemia, hiperkalcemia, leukocytoza, łuszczyca, miastenia, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, nadmierne rogowacenie skóry, nefropatia kanalikowo-miąższowa, niedoczynność tarczycy, objaw Raynauda, objawy pozapiramidowe, obrzęki obwodowe, oczopląs, osłabienie siły mięśniowej, rak kanalików zbiorczych, reakcja lichenoidalna, ruchy choreoatetotyczne, ślinotok, śpiączka, stężenie leku w surowicy, węgiel aktywowany, węglan litu, wielomocz, wole, zaburzenia węzła zatokowego, zapalenie błony śluzowej żołądka