substancja goryczkowa
Substancje goryczkowe to grupa związków chemicznych charakteryzujących się intensywnie gorzkim smakiem, które są obecne w wielu roślinach leczniczych. Najczęściej są to glikozydy, laktony seskwiterpenowe, alkaloidy czy irydoidy. W medycynie wykorzystywane są głównie ze względu na ich właściwości pobudzające wydzielanie soków trawiennych.
Mechanizm działania substancji goryczkowych polega na stymulacji receptorów smaku gorzkiego w jamie ustnej, co poprzez łuk odruchowy powoduje zwiększenie wydzielania śliny, soku żołądkowego, żółci oraz enzymów trzustkowych. Efektem tego jest poprawa trawienia, zwiększenie apetytu i ogólne wzmocnienie funkcji układu pokarmowego.
W farmakologii substancje goryczkowe klasyfikuje się według siły działania na silne (np. gencjana), średnie (np. piołun) i słabe (np. mniszek lekarski). Znajdują one zastosowanie w leczeniu zaburzeń trawienia, braku apetytu, wzdęć oraz w stanach rekonwalescencji. Często są składnikiem mieszanek ziołowych, nalewek i preparatów farmaceutycznych stosowanych w gastroenterologii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Krople żołądkowe Aflofarm –
Krople żołądkowe Aflofarm to preparat złożony z naturalnych ekstraktów roślinnych, nieposiadający kodu ATC, wykazujący wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne. Mechanizm działania opiera się na stymulacji receptorów smakowych przez substancje goryczkowe i olejki eteryczne, co prowadzi do zwiększenia wydzielania śliny, soku żołądkowego (zawierającego enzymy trawienne i kwas solny) oraz śluzu ochronnego w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Preparat wykazuje także łagodne działanie spazmolityczne i karminatywne, głównie dzięki nalewce miętowej zawierającej mentol i monoterpeny, które rozkurczają mięśniówkę gładką przewodu pokarmowego.
dyspepsja, działanie karminatywne, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczające, działanie spazmolityczne, działanie wiatropędne, dziurawiec, kozłek lekarski, kubek smakowy, mięśniówka gładka, nalewka gorzka, nalewka miętowa, olejek eteryczny, olejek miętowy, ośrodkowy układ nerwowy, perystaltyka jelit, produkcja śluzu, receptor smakowy, sok żołądkowy, substancja goryczkowa, wydzielanie śliny - Leksykon substancji czynnych
Goryczka – Wskazania do stosowania
Goryczka (Gentianae) jest substancją czynną wykorzystywaną w produktach leczniczych dostępnych na polskim rynku, głównie w leczeniu zaburzeń trawiennych, takich jak niestrawność, uczucie pełności w żołądku, wzdęcia oraz brak łaknienia. Preparaty zawierające wyciąg z goryczki, np. Krople żołądkowe i Krople żołądkowe T, zawierają nalewkę gorzką (Amara tinctura) w proporcji 60 części, która stymuluje wydzielanie soków trawiennych, poprawiając trawienie i pobudzając apetyt. Produkt Kalms, zawierający 22,50 mg suchego ekstraktu z goryczki (Gentianae extractum siccum, 4:1, ekstrahent etanol 50% V/V) w formie tabletek drażowanych, jest wskazany w łagodnych objawach napięcia nerwowego oraz jako środek wspomagający sen, dzięki synergistycznemu działaniu z ekstraktem z kozłka lekarskiego i proszkiem z szyszek chmielu.
brak łaknienia, dyskomfort poposiłkowy, goryczka, intrakt z dziurawca, kozłek lekarski, lek roślinny, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, napięcie nerwowe, niestrawność, soki trawienne, substancja goryczkowa, szyszki chmielu, trudności w zasypianiu, uczucie pełności, wzdęcia, zaburzenia trawienne - Leksykon substancji czynnych
Owocnia pomarańczy gorzkiej – Właściwości farmakodynamiczne
Owocnia pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium L. ssp. aurantium) jest kluczowym składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura), obecnej w preparatach takich jak Krople Żołądkowe oraz Krople żołądkowe Amara. Mechanizm działania farmakodynamicznego opiera się na obecności substancji goryczkowych, które stymulują wydzielanie soków trawiennych, pobudzają łaknienie, wspomagają trawienie oraz regulują motorykę przewodu pokarmowego. Drażnienie receptorów smakowych w jamie ustnej inicjuje neuroendokrynny proces zwiększający wydzielanie śliny, soku żołądkowego (zawierającego enzymy trawienne i kwas solny) oraz śluzu ochronnego. W preparacie Krople Żołądkowe stosunek ekstraktu do surowca (DER) wynosi 1:3,8-4,5, a w Kroplach żołądkowych Amara 1:3,5, przy użyciu 70% etanolu jako ekstrahentu. Zawartość nalewki gorzkiej to odpowiednio 25,0 g/100 g produktu oraz 25 ml/100 ml produktu.
błona śluzowa, Citrus aurantium, działanie rozkurczające, działanie synergistyczne, działanie wiatropędne, funkcja ochronna, Gentiana lutea, Hypericum perforatum, klasyfikacja ATC, korzeń goryczki, krople żołądkowe, kubek smakowy, lek poprawiający trawienie, liść bobrka, Menyanthes trifoliata, nalewka gorzka, nalewka z kozłka, nalewka z mięty pieprzowej, ośrodkowy układ nerwowy, owocnia pomarańczy gorzkiej, receptor smakowy, sok trawienny, sok żołądkowy, substancja goryczkowa, Valeriana officinalis, wyciąg z dziurawca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Stresolek –
Preparat Stresolek to płyn doustny zawierający kompleks ekstraktów roślinnych: nalewkę z korzenia kozłka (25,0 g/100 g, etanol 70% v/v), intrakt z ziela melisy (25,0 g/100 g, etanol 96% v/v), nalewkę z ziela serdecznika (20,0 g/100 g, etanol 70% v/v), wyciąg z kwiatów lawendy (15,0 g/100 g, etanol 40% v/v) oraz wyciąg z szyszek chmielu (15,0 g/100 g, etanol 40% v/v). Składniki te wykazują działanie uspokajające, nasenne, przeciwlękowe, przeciwskurczowe, kardiotonizujące i relaksujące, co jest zgodne z ich znanym profilem farmakologicznym. Preparat zawiera około 50% [v/v] etanolu, który może dodatkowo wpływać depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Mimo braku formalnych badań farmakodynamicznych, mechanizm działania opiera się na synergistycznej modulacji receptorów GABA-ergicznych, relaksacji mięśni gładkich, efektach kardioprotekcyjnych oraz adaptogennych właściwościach zwiększających odporność na stres.
dysfagia, działanie kardiotropowe, działanie przeciwarytmiczne, działanie przeciwlękowe, działanie przeciwskurczowe, efekt kardioprotekcyjny, efekt sedatywny, korzeń kozłka, kwasy walerenowe, kwiat lawendy, mięsień gładki, naczynie krwionośne, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, podłoże nerwicowe, przekaźnictwo GABA-ergiczne, receptor GABA-ergiczny, substancja goryczkowa, szyszka chmielu, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zaburzenie snu, ziele melisy, ziele serdecznika, związek polifenolowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Krople żołądkowe Amara –
Krople żołądkowe Amara to preparat roślinny o działaniu poprawiającym trawienie, charakteryzujący się synergistycznym efektem czterech głównych składników: wyciągu ze świeżego ziela dziurawca (24 ml/100 ml), nalewki z liści mięty pieprzowej (26,5 ml/100 ml), nalewki z korzenia kozłka (24,5 ml/100 ml) oraz nalewki gorzkiej (25 ml/100 ml). Mechanizm działania opiera się na stymulacji receptorów smakowych przez substancje goryczkowe i olejki eteryczne, co prowadzi do pobudzenia łaknienia oraz zwiększenia wydzielania soku żołądkowego, śliny i śluzu. Dodatkowo preparat wykazuje działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego oraz efekt wiatropędny, co jest szczególnie związane z obecnością nalewki z mięty pieprzowej. Nalewka gorzka zawiera wyciągi z korzeni goryczki, liści bobrka oraz owocni pomarańczy gorzkiej, które wspomagają procesy trawienne poprzez stymulację receptorów smakowych i produkcję soków trawiennych.
dolegliwość dyspeptyczna, działanie rozkurczające, efekt wiatropędny, glikozyd gorzki, korzeń goryczki, kubek smakowy języka, łaknienie, liść bobrka, mięta pieprzowa, nalewka gorzka, nalewka z kozłka, nalewka z mięty pieprzowej, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, owocnia pomarańczy gorzkiej, sok trawienny, sok żołądkowy, substancja goryczkowa, trawienie, wyciąg z dziurawca, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego - Leksykon substancji czynnych
Ziele dziurawca – Właściwości farmakodynamiczne
Ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) wykazuje udokumentowane działanie farmakodynamiczne, przede wszystkim przeciwdepresyjne, poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, noradrenaliny i dopaminy oraz down-regulację receptorów beta-adrenergicznych. Standardowe preparaty lecznicze, takie jak Depremin i Hyperis, zawierają 612 mg wyciągu suchego, co odpowiada 0,6–1,8 mg hiperycyn, 36,72–91,80 mg flawonoidów (w przeliczeniu na rutynę) oraz do 36,72 mg hiperforyny. Badania przedkliniczne potwierdzają efekty przeciwdepresyjne w modelach zwierzęcych, a preparaty te są klasyfikowane w ATC jako N06AX („Inne leki przeciwdepresyjne”).
aktywność farmakologiczna, aktywność przeciwzapalna, błona śluzowa żołądka, dopamina, działanie przeciwdepresyjne, działanie przeciwutleniające, działanie rozkurczające, działanie uspokajające, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, hiperforyna, hiperycyna, klasyfikacja ATC, lek przeciwdepresyjny, naftodianton, neuroprzekaźnik, noradrenalina, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna floroglucyny, pseudohiperycyna, receptor beta-adrenergiczny, regulacja w dół, serotonina, substancja goryczkowa, układ pokarmowy, wychwyt zwrotny, wyciąg suchy, wyciąg z ziela dziurawca, ziele dziurawca, związek flawonoidowy