nowotwór glejowy
Nowotwór glejowy (glejak) to pierwotny nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek glejowych mózgu lub rdzenia kręgowego. Stanowi najczęstszy typ pierwotnych nowotworów wewnątrzczaszkowych, obejmując około 80% złośliwych guzów mózgu.
Klasyfikacja WHO z 2021 roku dzieli nowotwory glejowe według cech molekularnych i histopatologicznych. Wyróżnia się m.in. gwiaździaki (w tym gwiaździak rozlany, gwiaździak anaplastyczny i glejak wielopostaciowy/glioblastoma), skąpodrzewiaki i wyściółczaki. Stopień złośliwości określany jest w skali od 1 do 4, gdzie wyższy stopień oznacza bardziej agresywny przebieg.
Objawy nowotworów glejowych zależą od lokalizacji guza i mogą obejmować bóle głowy, napady padaczkowe, deficyty neurologiczne, zaburzenia poznawcze i objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. Diagnostyka opiera się na obrazowaniu MRI z kontrastem, a potwierdzenie rozpoznania wymaga badania histopatologicznego i molekularnego materiału pobranego drogą biopsji lub resekcji.
Leczenie nowotworów glejowych ma charakter multimodalny i obejmuje postępowanie chirurgiczne (maksymalna bezpieczna resekcja), radioterapię oraz chemioterapię. Standardem w leczeniu glejaków o wysokim stopniu złośliwości jest schemat Stuppa, łączący radioterapię z temozolomidem. Rokowanie zależy od typu histologicznego, stopnia złośliwości, statusu molekularnego (m.in. mutacja IDH, kodelecja 1p/19q, metylacja promotora MGMT), wieku pacjenta i stanu ogólnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Oligodendroglioma – Epidemiologia
Skąpodrzewiak (oligodendroglioma) stanowi 5-20% nowotworów glejowych i 1-4% pierwotnych guzów mózgu, z roczną częstością występowania 0,2-0,32/100 000 dla WHO II stopnia oraz 0,17/100 000 dla anaplastycznego WHO III stopnia. Mediana wieku diagnozy wynosi 35-47 lat dla stopnia II i 50 lat dla stopnia III, z przewagą zachorowań u mężczyzn (stosunek 1,3:1) oraz u osób rasy kaukaskiej (76,9%). U pacjentów pediatrycznych (6,5% przypadków) średni wiek diagnozy to 12±6 lat, a guzy te wykazują odmienne markery molekularne. Czynniki ryzyka obejmują dodatni wywiad rodzinny, zespoły genetyczne (Li-Fraumeni, NF1/2, Maffucci) oraz ekspozycję na promieniowanie jonizujące. Nie istnieją obecnie skuteczne metody zapobiegania ani rutynowe badania przesiewowe.
badanie MRI, badanie neurologiczne, badanie obrazowe, całkowita resekcja guza, glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny, kodelecja 1p/19q, lek przeciwpadaczkowy, mutacja IDH, napad padaczkowy, nerwiakowłókniakowatość typu 1, neuro-onkolog, nowotwór glejowy, obrazowanie dyfuzyjne, obrazowanie perfuzyjne, pierwotny nowotwór mózgu, promieniowanie jonizujące, radioterapia, resekcja chirurgiczna, skąpodrzewiak, spektroskopia MR, vorasidenib, zespół Li-Fraumeni, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Epidemiologia
Astrocytoma, jako jedna z najczęstszych postaci nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, wykazuje zróżnicowaną epidemiologię zależną od podtypu i stopnia zaawansowania. W USA roczna zapadalność na astrocytoma wynosi około 15 000 przypadków, co stanowi 50% wszystkich guzów mózgu, z podtypami takimi jak gwiaździak włosowatokomórkowy (0,23/100 000), astrocytoma rozlane (0,1/100 000), gwiaździak anaplastyczny (0,49/100 000) oraz glejak wielopostaciowy (5/100 000). W Europie zapadalność na nowotwory glejowe typu astrocytoma wynosi około 4,8/100 000 rocznie. Występuje wyraźna przewaga zachorowań u mężczyzn, szczególnie w podtypach anaplastycznych i z mutacją IDH (stosunek M:K do 1,87:1). Charakterystyczne są także różnice wiekowe: gwiaździak włosowatokomórkowy dominuje u dzieci (70% przed 20 r.ż.), natomiast glejak wielopostaciowy najczęściej diagnozowany jest u osób w wieku 65-74 lat. Czynniki ryzyka obejmują zarówno predyspozycje genetyczne (np. NF-1, zespół Li-Fraumeni), jak i ekspozycję środowiskową (substancje chemiczne, promieniowanie, pola elektromagnetyczne).
astrocyt, astrocytoma, astrocytoma rozlane, dehydrogenaza izocytrynianowa, gadolin, glejak niskiego stopnia, glejak wielopostaciowy, guz wewnątrzczaszkowy, guz wewnątrzrdzeniowy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak rdzenia kręgowego, gwiaździak włosowatokomórkowy, komórka glejowa, mutacja IDH1, nawrót choroby, neurofibromatoza typu 1, nowotwór glejowy, ośrodkowy układ nerwowy, progresja choroby, przeżycie wolne od progresji, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, transformacja złośliwa, tylny dół czaszki, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha