obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki
Obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki (peripheral ulcerative keratitis, PUK) to rzadkie, ale poważne schorzenie charakteryzujące się destrukcją obwodowej części rogówki. Proces zapalny obejmuje destrukcję nabłonka, błony Bowmana i przedniego zrębu rogówki, prowadząc do powstania owrzodzeń.
Schorzenie to często występuje jako manifestacja układowych chorób autoimmunologicznych, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów, ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń (dawniej choroba Wegenera), tocznia rumieniowatego układowego czy zapalenia naczyń związanego z ANCA. W około 50% przypadków PUK występuje u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, stanowiąc ważny marker ciężkości choroby podstawowej.
Mechanizm powstawania obwodowego wrzodziejącego zapalenia rogówki opiera się na reakcji immunologicznej typu III i IV, z odkładaniem kompleksów immunologicznych w obwodowej części rogówki oraz naciekiem komórek zapalnych. Charakterystyczną cechą jest obecność martwiczych owrzodzeń na obwodzie rogówki, często z towarzyszącym ścieńczeniem zrębu rogówki i nacieczeniem komórkowym.
Diagnostyka PUK wymaga szczegółowej oceny okulistycznej z użyciem lampy szczelinowej oraz szerokiego panelu badań laboratoryjnych w celu identyfikacji choroby podstawowej. Leczenie obejmuje terapię miejscową (steroidy, cyklosporyna, lubrykanty) oraz ogólnoustrojową immunosupresję (glikokortykosteroidy, cyklofosfamid, metotreksat, rytuksymab), dobraną indywidualnie w zależności od choroby podstawowej i nasilenia zmian rogówkowych.
Nieleczone obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki może prowadzić do perforacji rogówki, wymagającej interwencji chirurgicznej (przeszczep rogówki, pokrycie spojówkowe). Rokowanie zależy od wczesnego rozpoznania i skuteczności leczenia choroby podstawowej, a monitorowanie stanu rogówki wymaga regularnych kontroli okulistycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zaczerwienienie oka – Patofizjologia i mechanizm
Zaczerwienienie oka (hyperemia) jest wynikiem rozszerzenia naczyń krwionośnych w przedniej części gałki ocznej i stanowi kardynalny objaw zapalenia oka, wywołany przez różnorodne procesy patologiczne miejscowe i ogólnoustrojowe. Mechanizmy patogenetyczne obejmują uwalnianie mediatorów wazoaktywnych, takich jak histamina (około 4,6 pg/komórkę w 5000-6000 komórkach tucznych/mm³ w spojówce), cytokiny (TNF-α, IL-1, IL-6) oraz neuropeptydy, które indukują rozszerzenie naczyń poprzez prostaglandyny i tlenek azotu. Diagnostycznie istotne jest rozróżnienie przekrwienia rzęskowego (okołorąbkowego, wskazującego na zapalenie rogówki, tęczówki lub ciała rzęskowego) od przekrwienia spojówkowego (powierzchownego i bardziej dramatycznego). Najczęstszą przyczyną zaczerwienienia jest zapalenie spojówki o etiologii wirusowej, bakteryjnej, chlamydiowej lub alergicznej, natomiast poważniejsze stany to keratitis, iritis, zapalenie nadtwardówki i twardówki, a także ostra jaskra zamkniętego kąta, które mogą prowadzić do utraty wzroku.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, cytokiny, czynnik martwicy nowotworów, histamina, hyperemia, interleukiny, jaskra zamkniętego kąta, kortykosteroidy, mediator wazoaktywny, mediatory zapalne, neuropeptydy, obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki, przekrwienie rzęskowe, przekrwienie spojówkowe, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor insulinopodobnego czynnika wzrostu, rozszerzenie naczyń krwionośnych, wylew podspojówkowy, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki, zapalenie twardówki, zapalenie wnętrza gałki ocznej