hipoglikemia ciężka
Hipoglikemia ciężka to stan znacznego obniżenia stężenia glukozy we krwi (poniżej 54 mg/dl lub 3,0 mmol/l), powodujący zaburzenia czynności ośrodkowego układu nerwowego i uniemożliwiający pacjentowi samodzielne podjęcie działań zaradczych. Stanowi poważne powikłanie terapii cukrzycy, zwłaszcza przy intensywnym leczeniu insuliną.
Objawy hipoglikemii ciężkiej obejmują utratę przytomności, drgawki, zaburzenia świadomości, splątanie i dezorientację. Ten stan wymaga natychmiastowej pomocy osób trzecich i podania glukozy pozajelitowo (dożylnie) lub glukagonu domięśniowo lub podskórnie. Bez szybkiej interwencji może prowadzić do trwałych uszkodzeń mózgu, a nawet zgonu.
Najczęstsze przyczyny hipoglikemii ciężkiej to: przedawkowanie insuliny lub pochodnych sulfonylomocznika, pominięcie lub opóźnienie posiłku, nieplanowany wysiłek fizyczny, spożycie alkoholu oraz zaburzenia wchłaniania. U pacjentów z cukrzycą typu 1 ryzyko ciężkiej hipoglikemii wzrasta wraz z czasem trwania choroby i może być związane z nieświadomością hipoglikemii rozwiniętą po wieloletnich zaburzeniach regulacji glikemii.
Postępowanie w przypadku hipoglikemii ciężkiej w warunkach przedszpitalnych obejmuje podanie glukagonu (1 mg domięśniowo lub podskórnie), a w warunkach szpitalnych – dożylne podanie 20% roztworu glukozy. Po ustąpieniu objawów konieczne jest doustne podanie węglowodanów oraz monitorowanie glikemii. Każdy epizod ciężkiej hipoglikemii powinien skutkować weryfikacją schematu leczenia cukrzycy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Polhumin MIX-2 100 j.m/ml
Przedawkowanie insuliny dwufazowej Polhumin Mix-2 (100 j.m./ml), zawierającej 2 części insuliny rozpuszczalnej i 8 części insuliny izofanowej, prowadzi do hipoglikemii, stanowiącej zagrożenie życia wymagające natychmiastowej interwencji. Hipoglikemia wynika z nadmiernego obniżenia stężenia glukozy we krwi, spowodowanego zaburzeniem równowagi między podaną dawką insuliny a zapotrzebowaniem organizmu. W przypadku hipoglikemii lekkiej i umiarkowanej, gdy pacjent jest przytomny i może przyjmować pokarm doustnie, zaleca się podanie co najmniej 15 g węglowodanów prostych, np. 2-5 kostek lub łyżeczek cukru rozpuszczonych w wodzie lub szklankę napoju zawierającego cukier. W hipoglikemii ciężkiej, charakteryzującej się utratą przytomności, drgawkami lub śpiączką, konieczne jest podanie 1 mg glukagonu podskórnie lub domięśniowo, a w przypadku braku poprawy – dożylna infuzja glukozy. Po odzyskaniu przytomności pacjent powinien otrzymać doustne węglowodany w celu zapobieżenia nawrotowi hipoglikemii.
drgawki, droga parenteralna, drżenie, glukagon, glukoza dożylna, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia lekka i umiarkowana, infuzja glukozy, insulina dwufazowa, insulina izofanowa, insulina ludzka biosyntetyczna, insulina rozpuszczalna, nawrót hipoglikemii, pacjent nieprzytomny, parestezje, rekombinacja DNA, śpiączka hipoglikemiczna, węglowodany proste, zaburzenia krążenia, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia oddychania - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polhumin MIX-4 100 j.m./ml
Przedawkowanie insuliny Polhumin Mix-4 (100 j.m./ml, zawiesina do wstrzykiwań), zawierającej dwufazową insulinę ludzką (4 części insuliny rozpuszczalnej i 6 części insuliny izofanowej), prowadzi do hipoglikemii o różnym nasileniu. Objawy hipoglikemii dzielimy na lekką i umiarkowaną (drżenie rąk, potliwość, kołatanie serca, niepokój, uczucie głodu, bladość, zaburzenia koncentracji przy zachowanej przytomności) oraz ciężką (utrata przytomności, zaburzenia świadomości, drgawki, niemożność przyjęcia węglowodanów doustnie). W przypadku lekkiej i umiarkowanej hipoglikemii zaleca się natychmiastowe podanie 15-20 g węglowodanów prostych, np. 2-5 kostek cukru rozpuszczonych w wodzie lub szklanki napoju zawierającego minimum 15 g węglowodanów.
dożylne podanie glukozy, drgawki, drżenie rąk, epizod hipoglikemiczny, glukagon, glukoza we krwi, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia lekka i umiarkowana, insulina izofanowa, insulina ludzka dwufazowa, insulina o przedłużonym działaniu, insulina rozpuszczalna, kołatanie serca, poziom glikemii, rekombinacja DNA, utrata przytomności, węglowodany proste, wzmożona potliwość, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – GlucaGen 1 mg HypoKit 1 mg
GlucaGen 1 mg HypoKit zawiera rekombinowany glukagon identyczny z ludzkim, w dawce 1 mg (1 j.m.) w 1 ml roztworu po rozpuszczeniu proszku w dołączonym rozpuszczalniku. Lek podaje się podskórnie lub domięśniowo, z dawkowaniem dostosowanym do grupy pacjentów: dorośli i dzieci powyżej 25 kg lub 6-8 lat otrzymują 1 mg, natomiast dzieci poniżej 25 kg lub młodsze 0,5 mg. U pacjentów w podeszłym wieku (≥ 65 lat) oraz z zaburzeniami czynności nerek i wątroby stosuje się dawkę 1 mg. Po podaniu GlucaGen reakcja powinna nastąpić w ciągu 10 minut; w przypadku braku efektu konieczne jest dożylne podanie glukozy. Po ustąpieniu hipoglikemii zaleca się doustne podanie węglowodanów w celu uzupełnienia zapasów glikogenu wątrobowego i zapobiegania nawrotowi hipoglikemii.
bańka dwunastnicy, czynność motoryczna przewodu pokarmowego, dzieci i młodzież, glikogen wątrobowy, glukagon, glukagon chlorowodorek, hipoglikemia ciężka, jelito cienkie, nawrót hipoglikemii, pacjent w podeszłym wieku, personel medyczny, początek działania leku, rekombinacja DNA, relaksacja okrężnicy, relaksacja żołądka, roztwór do wstrzyknięć, węglowodany, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek i wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Abmetfina XR 750 mg
Stosowanie metforminy chlorowodorku w dawce 750 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (Abmetfina XR) wymaga szczególnej uwagi na interakcje farmakologiczne, które mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej. Przeciwwskazane jest łączenie metforminy ze środkami kontrastowymi zawierającymi jod – terapię należy przerwać co najmniej 48 godzin przed i po badaniu, a wznowienie leczenia możliwe jest po ocenie stabilności czynności nerek. Alkohol znacząco zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej i hipoglikemii poprzez hamowanie glukoneogenezy i podwyższenie stężenia kwasu mlekowego, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby. Leki nefrotoksyczne, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, mogą obniżać filtrację kłębuszkową i zwiększać kumulację metforminy, co wymaga monitorowania eGFR, kreatyniny i diurezy.
aktywność hiperglikemiczna, antagoniści receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, dysfagia, działanie hipoglikemizujące, EGFR, farmakoterapia, filtracja kłębuszkowa, glikogenoliza, glikokortykosteroidy, glukoneogeneza wątrobowa, hemodynamika nerkowa, hipoglikemia ciężka, induktory OCT1, inhibitory ACE, inhibitory COX, inhibitory OCT1, inhibitory OCT2, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, metformina chlorowodorek, monitorowanie czynności nerek, nefropatia kontrastowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nośniki kationu organicznego, ostre uszkodzenie nerek, środki kontrastowe jodowe, stężenie kreatyniny, sympatykomimetyki, wydalanie metforminy, zaburzenia czynności wątroby, zatrucie alkoholem - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symglic
Symglic (glimepiryd) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hipoglikemii, która jest najpoważniejszym działaniem niepożądanym. Lek należy przyjmować krótko przed lub w trakcie posiłku, aby zapobiec hipoglikemii, której objawy obejmują szeroki zakres symptomów neurologicznych (m.in. bóle głowy, zaburzenia świadomości, drgawki), psychicznych (niepokój, agresja, delirium), pokarmowych (nudności, wymioty) oraz układu krążenia i oddechowego (bradykardia, płytki oddech). Ciężka hipoglikemia może imitować udar mózgu, co wymaga szybkiej i trafnej diagnostyki. W przypadku hipoglikemii zaleca się natychmiastowe podanie węglowodanów, z wykluczeniem sztucznych środków słodzących, oraz monitorowanie pacjenta ze względu na możliwość nawrotu. W ciężkich przypadkach konieczne jest leczenie farmakologiczne i hospitalizacja.
afazja, bradykardia, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, dławica piersiowa, drgawki mózgowe, glimepiryd, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, insulinoterapia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, objawy hipoglikemii, pochodne sulfonylomocznika, tachykardia, udar mózgu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności tarczycy, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia przysadki mózgowej, zaburzenia rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Hipoglikemia cukrzycowa – Leczenie
Hipoglikemia cukrzycowa definiowana jest jako poziom glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l) i stanowi najczęstsze ostre powikłanie terapii przeciwcukrzycowej, szczególnie u pacjentów leczonych insuliną, pochodnymi sulfonylomocznika lub glinidami. W przypadku łagodnej do umiarkowanej hipoglikemii (54-70 mg/dl) zaleca się stosowanie reguły 15-15: podanie 15-20 g szybko działających węglowodanów (np. 3-4 tabletki glukozy, 120-180 ml soku owocowego) oraz ponowny pomiar glikemii po 15 minutach, powtarzając procedurę do uzyskania poziomu >70 mg/dl. Ciężka hipoglikemia (<54 mg/dl), wymagająca pomocy osoby trzeciej, wymaga podania glukagonu (1 mg u dorosłych, 0,5 mg u dzieci <25 kg) lub dożylnego 50% roztworu glukozy (25 g) w warunkach szpitalnych. Po ustabilizowaniu glikemii konieczne jest spożycie posiłku zawierającego białko i złożone węglowodany w celu zapobiegania nawrotom hipoglikemii.
akarboza, analogi insuliny, ciągłe monitorowanie glikemii, dekstroza, diazoksyd, glikemia, glinidy, glukagon, glukagon donosowy, hiperglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia cukrzycowa, hipoglikemia nocna, indeks glikemiczny, inhibitory SGLT2, insulinoma, leki hipoglikemizujące, marskość wątroby, nifedypina, oktreotyd, ostra niewydolność wątroby, pochodne sulfonylomocznika, podanie dożylne, poziom glukozy, reguła 15-15, roztwór glukozy, streptozotocyna, system zamkniętej pętli, sztuczna trzustka, szybko działające węglowodany, tiazolidynodiony, utrata przytomności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Glipizide BP 5 mg
Glipizyd, będący pochodną sulfonylomocznika, powinien być stosowany u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wyłącznie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka. Badania przedkliniczne na szczurach i królikach nie wykazały działania teratogennego, jednak ze względu na ryzyko długotrwałej ciężkiej hipoglikemii u noworodków, glipizyd należy odstawić co najmniej na 1 miesiąc przed planowanym porodem, zastępując go insuliną, która jest lekiem z wyboru w okresie ciąży. Niewyrównana cukrzyca w ciąży zwiększa ryzyko wad wrodzonych i śmiertelności okołoporodowej, dlatego optymalna kontrola glikemii jest kluczowa. W przypadku karmienia piersią brak jest dokładnych danych o przenikaniu glipizydu do mleka, jednak ze względu na ryzyko hipoglikemii u dziecka zaleca się przerwanie karmienia lub zmianę terapii na insulinę, która jest bezpieczna w tym okresie.
cukrzyca w ciąży, działanie teratogenne, glipizyd, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia noworodkowa, hipoglikemia przedłużona, insulinoterapia, karmienie piersią, kontrola glikemii, pochodne sulfonylomocznika, poziom glukozy, śmiertelność okołoporodowa, wady wrodzone, wiek rozrodczy, zespół diabetologiczny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Glibenese GITS 10 mg
W badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych (szczury, króliki) produkt Glibenese GITS, zawierający glipizyd, wykazał niewielki potencjał toksyczny wobec płodu, bez dowodów na działanie teratogenne. W praktyce klinicznej u kobiet ciężarnych z cukrzycą preferowaną metodą kontroli glikemii jest insulinoterapia, ze względu na udokumentowane ryzyko wad wrodzonych związane z nieprawidłowym stężeniem glukozy. Stosowanie pochodnych sulfonylomocznika, w tym glipizydu, w ciąży wiąże się z ryzykiem długotrwałej hipoglikemii u noworodków (4–10 dni po porodzie), wynikającej z przenikania leku przez łożysko i wpływu na metabolizm węglowodanów dziecka.
cukrzyca, cukrzyca przedciążowa, działanie teratogenne, glikemia, glipizyd, gospodarka węglowodanowa, hipoglikemia ciężka, insulinoterapia, kontrola glikemii, leki przeciwcukrzycowe, nieprawidłowe stężenie glukozy, organogeneza, pierwszy trymestr ciąży, pochodne sulfonylomocznika, przenikanie leków do mleka, przenikanie leków przez łożysko, reżim dietetyczny, wady wrodzone - Leksykon substancji czynnych
Insulina – Działania niepożądane
Insulinoterapia, będąca podstawą leczenia cukrzycy, wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, z których najczęstszą i najpoważniejszą jest hipoglikemia. Objawy autonomiczne (drżenie, pocenie, kołatanie serca) oraz neuroglikopeniczne (dezorientacja, utrata przytomności) mogą prowadzić do ciężkich powikłań, włącznie ze śmiercią. Częstość hipoglikemii nie jest precyzyjnie określona, gdyż zależy od dawki insuliny, diety i aktywności fizycznej. Reakcje alergiczne występują w formie miejscowej (rumień, obrzęk, świąd, częstość ≥1/100 do <1/10) oraz ogólnoustrojowej (wysypka, duszność, spadek ciśnienia, bardzo rzadko <1/10 000), która może zagrażać życiu i wymaga natychmiastowej interwencji. Lipodystrofia (≥1/1 000 do <1/100) i amyloidoza skórna (częstość nieznana) powodują miejscowe zaburzenia wchłaniania insuliny, prowadząc do niestabilności glikemii. Dodatkowo obserwuje się obrzęki, przyrost masy ciała oraz różnorodne reakcje w miejscu iniekcji, które mogą wpływać na komfort i skuteczność terapii.
amyloidoza skórna, cukrzyca, diabetolog, duszność, farmakokinetyka insuliny, glikemia, hiperglikemia, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, insulina, insulinooporność, insulinoterapia, lipodystrofia, miejscowa reakcja alergiczna, nadwrażliwość uogólniona, neuroglikopenia, niewydolność serca, obrzęk, ogólnoustrojowa reakcja alergiczna, pokrzywka, preparat insuliny, przyrost masy ciała, reakcja alergiczna, świąd uogólniony, wstrząs anafilaktyczny, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Diagen 60 mg
Przedawkowanie leku Diagen, zawierającego 60 mg gliklazyd, prowadzi głównie do hipoglikemii, która jest głównym zagrożeniem klinicznym. Objawy hipoglikemii dzielimy na nieznaczne (drżenie, pocenie się, uczucie głodu, kołatanie serca, niepokój, zaburzenia koncentracji) bez utraty przytomności i objawów neurologicznych oraz ciężkie (śpiączka hipoglikemiczna, drgawki, zaburzenia neurologiczne). W przypadku nieznacznych objawów zaleca się podanie węglowodanów, dostosowanie dawki leku, modyfikację diety oraz ścisłą obserwację pacjenta do ustąpienia zagrożenia.
białka osocza, dializa, drgawki, drżenie, eliminacja leku, gliklazyd, hipertoniczny roztwór glukozy, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, kołatanie serca, nadmierna potliwość, roztwór glukozy, śpiączka, śpiączka hipoglikemiczna, stężenie glukozy we krwi, sulfonylomocznik, zaburzenie koncentracji, zaburzenie neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Chlorochina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chlorochina, substancja czynna leku Arechin, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko licznych działań niepożądanych i interakcji. Przeciwwskazania obejmują zaburzenia czynności siatkówki (z wyjątkiem ostrej fazy zimnicy), zaburzenia hematologiczne, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, ciężkie schorzenia przewodu pokarmowego oraz choroby takie jak łuszczyca, porfiria i miastenia. Konieczne jest regularne monitorowanie okulistyczne co 3 miesiące (badanie ostrości wzroku, dna oka, pola widzenia, siatkówki i rogówki) w celu wczesnego wykrycia retinopatii polekowej, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Ponadto, u pacjentów z padaczką lub stosujących leki przeciwdrgawkowe zaleca się kontrolę neurologiczną co 3-6 miesięcy, a w przypadku nieprawidłowości – przerwanie terapii. Monitorowanie obrazu krwi jest niezbędne ze względu na ryzyko zahamowania czynności szpiku kostnego, a także należy unikać jednoczesnego stosowania leków wywołujących choroby krwi.
arytmia komorowa, badanie okulistyczne, bradykardia, chlorochina, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, dno oka, drgawki, fawizm, hipoglikemia ciężka, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia, łuszczyca, miastenia, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność serca, pole widzenia, porfiria, reakcja fotouczulająca, siatkówka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia psychiczne, zachowania samobójcze, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Diabrezide 80 mg
Przedawkowanie gliklazydu, substancji czynnej produktu leczniczego Diabrezide (80 mg gliklazydu/tabletka), może prowadzić do hipoglikemii o różnym nasileniu, stanowiącej poważne zagrożenie dla pacjenta. Hipoglikemia łagodna do umiarkowanej objawia się drżeniem, potliwością, tachykardią, zaburzeniami koncentracji, niepokojem i głodem, bez utraty przytomności i objawów neurologicznych. W takich przypadkach zaleca się doustne podanie węglowodanów, dostosowanie dawki leku, modyfikację diety oraz ścisłą obserwację pacjenta do ustąpienia objawów. Natomiast hipoglikemia ciężka, manifestująca się śpiączką, drgawkami, zaburzeniami neurologicznymi, oddychania i krążenia, wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, hospitalizacji oraz dożylnego podania 50 ml hipertonicznego roztworu glukozy (20-30%), a następnie ciągłego wlewu 10% roztworu glukozy w celu utrzymania stężenia glukozy powyżej 1 g/l.
białko osocza, drgawki, dysfagia, gliklazyd, hemodializa, hipertoniczny roztwór glukozy, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia łagodna, hipoglikemia polekowa, laktoza jednowodna, objawy hipoglikemii, pochodna sulfonylomocznika, podanie węglowodanów, roztwór glukozy, śpiączka hipoglikemiczna, stężenie glukozy, zaburzenie krążenia, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie oddychania - Leksykon chorób i schorzeń
Hipoglikemia – Diagnostyka i diagnoza
Hipoglikemia definiowana jest jako obniżenie stężenia glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), z klinicznie istotną hipoglikemią przy wartościach <54-55 mg/dl (3,0 mmol/l). Rozpoznanie opiera się na triadzie Whipple'a: obecności objawów hipoglikemii, potwierdzeniu niskiego stężenia glukozy w badaniu laboratoryjnym oraz ustąpieniu objawów po podaniu glukozy. Diagnostyka różnicowa obejmuje oznaczenia insuliny, peptydu C, proinsuliny, badania na obecność sulfonylomocznika, funkcji wątroby i hormonów (kortyzol, ACTH, hormon wzrostu, hormony tarczycy), a także badania obrazowe (TK, MRI, USG) w celu wykrycia insulinomy lub innych przyczyn hipoglikemii. W diagnostyce stosuje się również testy prowokacyjne, takie jak 72-godzinna próba głodowa (zakończona przy glukozie <55 mg/dl), test tolerancji mieszanego posiłku (MMTT) oraz rzadziej dożylny test tolerancji glukozy.
ciągłe monitorowanie glukozy, diazoksyd, endoskopowa ultrasonografia, glikogenoliza, glukagon, glukometr, glukoneogeneza, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia reaktywna, hormon wzrostu, IGF-2, insulinoma, leukocytoza, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność przysadki, nieświadomość hipoglikemii, objawy autonomiczne, peptyd C, proinsulina, stężenie glukozy, test tolerancji mieszanego posiłku, triada Whipple’a, wolne kwasy tłuszczowe, β-hydroksymaślan - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polhumin R 100 j.m./ml
Przedawkowanie insuliny Polhumin R (100 j.m./ml) prowadzi do hipoglikemii, która może mieć nasilenie od łagodnego do ciężkiego, zagrażającego życiu. Objawy hipoglikemii rozwijają się proporcjonalnie do dawki insuliny i szybkości spadku glikemii. W łagodnej i umiarkowanej hipoglikemii występują drżenie, potliwość, kołatanie serca, niepokój, głód i zaburzenia koncentracji. W ciężkiej hipoglikemii dochodzi do utraty przytomności, drgawek, zaburzeń neurologicznych i śpiączki. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia interwencja są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom.
aspiracja do dróg oddechowych, drgawki, drżenie, glukagon, glukoza dożylna, glukoza we krwi, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, insulina Polhumin R, kołatanie serca, nadmierna potliwość, przedawkowanie insuliny, śpiączka, utrata przytomności, węglowodany, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Trombex 75 mg
Klopidogrel w dawce 75 mg (Trombex) został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczono przez co najmniej rok. Dominującym działaniem niepożądanym są powikłania krwotoczne, z częstością krwawień wynoszącą 9,3% w badaniu CAPRIE. Ciężkie krwawienia występowały z podobną częstością jak w grupie leczonej kwasem acetylosalicylowym (ASA). W badaniach CURE, CLARITY, COMMIT i ACTIVE-A obserwowano wzrost krwawień przy terapii skojarzonej klopidogrel+ASA, zwłaszcza w przewodzie pokarmowym (3,5% vs 1,8%) oraz wewnątrzczaszkowych (1,4% vs 0,8%), jednak bez istotnych różnic w krwawieniach śmiertelnych. Intensywne leczenie przeciwpłytkowe trójlekowe (ASA + klopidogrel + dipirydamol) po udarze niedokrwiennym wiązało się z istotnie wyższym ryzykiem krwawień (OR 2,54; 95% CI 2,05-3,16; p<0,0001) w porównaniu do monoterapii lub terapii dwulekowej.
agranulocytoza, alergiczny zawał mięśnia sercowego, autoimmunologiczny zespół insulinowy, biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba posurowicza, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, hemofilia nabyta A, hipoglikemia ciężka, klopidogrel, krwawienie, krwawienie do oka, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiomocz, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwpłytkowe, lek przeciwpłytkowy, leukopenia, małopłytkowość, małopłytkowość ciężka, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niestrawność, nudność, pancytopenia, parestezja, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłanie krwotoczne, reakcja rzekomoanafilaktyczna, tabletka powlekana, udar niedokrwienny mózgu, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, wymioty, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zaparcie, zawrót głowy, zespół Kounisa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Glibenese GITS
Glibenese GITS, zawierający glipizyd w dawkach 5 mg i 10 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hipoglikemii oraz potencjalne interakcje. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD) z uwagi na ryzyko niedokrwistości hemolitycznej. Hipoglikemia może manifestować się objawami takimi jak osłabienie, senność, nadmierne pocenie, drżenia, zaburzenia orientacji, a w ciężkich przypadkach prowadzić do śpiączki wymagającej hospitalizacji i leczenia glukozą. Szczególnie narażone na hipoglikemię są osoby z niewydolnością nerek lub wątroby, osoby starsze, niedożywione, z niedoczynnością kory nadnerczy lub przysadki oraz pacjenci stosujący beta-adrenolityki. Ryzyko wzrasta także przy niedostatecznej podaży kalorii, intensywnym wysiłku fizycznym, spożyciu alkoholu oraz stosowaniu innych leków hipoglikemizujących.
dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, drgawka, drżenie rąk, edukacja terapeutyczna, farmakodynamika, farmakokinetyka, glikemia, glukoneogeneza, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, insulinoterapia, lek beta-adrenolityczny, niedobór G6PD, niedoczynność kory nadnerczy, niedoczynność przysadki mózgowej, niedokrwistość hemolityczna, niedrożność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, śpiączka, splątanie, zabieg chirurgiczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie koncentracji, zaburzenie mowy, zaburzenie widzenia, zwężenie przewodu pokarmowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propranolol Accord 40 mg
Propranolol Accord, zawierający propranolol chlorowodorek w dawkach 10 mg i 40 mg, jest beta-adrenolitykiem stosowanym w różnych wskazaniach kardiologicznych. Lek jest generalnie dobrze tolerowany, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, klasyfikowane według układów narządowych. Do najczęstszych należą małopłytkowość, obrzęk naczynioruchowy, hipoglikemia (szczególnie u noworodków, dzieci, osób starszych, pacjentów dializowanych, leczonych insuliną lub z chorobą wątroby), zaburzenia snu, bradykardia, choroba Raynauda, zadyszka oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Rzadziej obserwuje się agranulocytozę, nasilenie niewydolności serca, skurcz oskrzeli (zwłaszcza u chorych z astmą), drgawki hipoglikemiczne, reakcje skórne, bóle stawów, zmniejszenie GFR, impotencję oraz objawy przypominające miastenię. Warto podkreślić, że ciężka hipoglikemia może prowadzić do drgawek lub śpiączki, a skurcz oskrzeli u pacjentów z astmą może mieć charakter zagrażający życiu.
agranulocytoza, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, bradykardia, choroba Raynauda, chromanie przestankowe, dławica piersiowa, filtracja kłębuszkowa, hemodializoterapia, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, impotencja, laktoza jednowodna, łuszczyca, małopłytkowość, miastenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, plamica, propranolol chlorowodorek, przeciwciała przeciwjądrowe, przewlekła choroba wątroby, skurcz oskrzeli, suchość jamy ustnej, suchość oczu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Glibenese GITS 10 mg
Przedawkowanie glipizydu, substancji czynnej w tabletkach Glibenese GITS (5 mg i 10 mg o przedłużonym uwalnianiu), prowadzi do hipoglikemii o różnym nasileniu, stanowiącej poważne zagrożenie dla życia. Mechanizm działania sulfonylomocznika powoduje nadmierne wydzielanie insuliny, co skutkuje hipoglikemią, która może przebiegać od łagodnej do ciężkiej, z objawami takimi jak śpiączka, utrata przytomności i zaburzenia neurologiczne. U pacjentów z chorobami wątroby ryzyko przedłużonej hipoglikemii jest zwiększone ze względu na wydłużony klirens glipizydu. W przypadku ciężkiej hipoglikemii konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja i dożylne podanie 50% roztworu glukozy, a następnie wlew 10% roztworu glukozy w celu utrzymania stężenia glukozy powyżej 100 mg/dl.
choroba wątroby, dializa, Glibenese GITS, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia łagodna, hospitalizacja, klirens glipizydu, nawrót hipoglikemii, pochodna sulfonylomocznika, przedawkowanie glipizydu, roztwór glukozy, śpiączka, śpiączka hipoglikemiczna, stężenie glukozy we krwi, substancja czynna, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie neurologiczne