Specjalne ostrzeżenia
Glukoza 20 Braun

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Glukozy 20 Braun

Glukoza 20 Braun zawiera 200 mg/ml glukozy w postaci roztworu do infuzji o charakterze hipertonicznym. Należy jednak pamiętać, że w organizmie roztwory te mogą stać się hipotoniczne w porównaniu do fizjologicznego ciśnienia osmotycznego ze względu na szybki metabolizm glukozy ¹.

Zaburzenia elektrolitowe związane z podawaniem roztworu

Dożylne podanie roztworów glukozy może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, szczególnie hiponatremii hipo- lub hiperosmotycznej. Ryzyko to zależy od kilku czynników, w tym toniczności roztworu, objętości i szybkości infuzji, stanu klinicznego pacjenta oraz jego zdolności do metabolizowania glukozy ².

Hiponatremia i jej konsekwencje

Szczególną uwagę należy zwrócić na grupy pacjentów o podwyższonym ryzyku wystąpienia hiponatremii. Do tej grupy należą pacjenci z nieosmotycznie stymulowanym uwalnianiem wazopresyny, w tym osoby z:

• ostrymi chorobami
• dolegliwościami bólowymi
• stresem pooperacyjnym
• zakażeniami
• oparzeniami
• chorobami OUN

Ponadto, zwiększone ryzyko wystąpienia hiponatremii dotyczy pacjentów z chorobami serca, wątroby i nerek oraz osób przyjmujących leki z grupy antagonistów wazopresyny ³.

Ostra hiponatremia może prowadzić do rozwoju ostrej encefalopatii hiponatremicznej (obrzęku mózgu), charakteryzującej się takimi objawami jak:

• ból głowy
• nudności
• drgawki
• ospałość
• wymioty

Pacjenci z już występującym obrzękiem mózgu są szczególnie narażeni na ciężkie, nieodwracalne i zagrażające życiu uszkodzenie mózgu ⁴.

Grupy pacjentów szczególnego ryzyka

Należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu Glukozy 20 Braun poniższym grupom pacjentów, które są wyjątkowo podatne na poważne powikłania związane z ostrą hiponatremią:

• dzieci
• kobiety w wieku rozrodczym
• pacjenci ze zmniejszoną podatnością mózgowia (np. z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, krwawieniem wewnątrzczaszkowym i po stłuczeniu mózgu)

Wymienione grupy są szczególnie narażone na wystąpienie ciężkiego i zagrażającego życiu obrzęku mózgu w wyniku ostrej hiponatremii ⁵.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia neurologiczne

Nie zaleca się podawania roztworów glukozy pacjentom po udarze niedokrwiennym mózgu, ponieważ znane są przypadki pogłębienia uszkodzeń mózgu związanych z udarem niedokrwiennym i wydłużenia okresu powrotu do zdrowia wskutek hiperglikemii ⁶.

Podawanie hiperosmolarnych roztworów glukozy pacjentom z uszkodzoną barierą krew-mózg może prowadzić do wzrostu ciśnienia śródmózgowego/śródrdzeniowego ⁷.

Korekta niedoborów płynów i elektrolitów

Przed rozpoczęciem infuzji glukozy należy skorygować istniejące niedobory płynów i elektrolitów, takie jak:

• odwodnienie
• hiponatremia
• hipokaliemia

Jest to konieczny warunek przed wdrożeniem terapii roztworem Glukozy 20 Braun ⁸.

Stany kliniczne wymagające szczególnej ostrożności

Roztwór Glukozy 20 Braun należy podawać ze szczególną ostrożnością w następujących przypadkach:

• hiperwolemii – zwiększonej objętości krwi krążącej
• niewydolności nerek – gdy funkcja wydalnicza nerek jest zaburzona
• niewydolności serca – gdy upośledzona jest funkcja serca jako pompy
• zwiększonej osmolarności osocza – gdy ciśnienie osmotyczne krwi jest podwyższone
• stwierdzonej lub występującej wcześniej podklinicznej cukrzycy lub nietolerancji węglowodanów – gdy metabolizm glukozy jest zaburzony

W tych przypadkach konieczne jest dokładne monitorowanie pacjenta i dostosowanie terapii ⁹.

Zaburzenia metabolizmu glukozy

Niestabilny metabolizm (np. po zabiegu chirurgicznym lub urazie, w stanie hipoksji lub niewydolności narządowej) może zaburzać metabolizm oksydacyjny glukozy i prowadzić do kwasicy metabolicznej ¹⁰.

Monitorowanie i leczenie hiperglikemii

Przypadki hiperglikemii należy dokładnie monitorować i leczyć za pomocą insuliny. Należy pamiętać, że podawanie insuliny wiąże się z dodatkowym przesunięciem potasu do komórek, co może zwiększać ryzyko hipoglikemii ¹¹.

Nagłe przerwanie infuzji i ryzyko hipoglikemii

Nagłe przerwanie infuzji glukozy podawanej z dużą prędkością może prowadzić do ciężkiej hipoglikemii w efekcie utrzymującego się dużego stężenia insuliny w osoczu. Szczególnie narażone na to powikłanie są następujące grupy pacjentów:

• dzieci w wieku poniżej 2 lat
• pacjenci z cukrzycą
• pacjenci z innymi chorobami powodującymi zaburzenia homeostazy glukozy

W przypadkach gdy konieczne jest zakończenie infuzji, należy wygaszać ją stopniowo przez 30-60 minut. Zaleca się monitorowanie każdego pacjenta pod kątem objawów hipoglikemii przez 30 minut w pierwszym dniu po zaprzestaniu podawania żywienia pozajelitowego ¹².

Monitoring kliniczny i laboratoryjny

W trakcie terapii Glukozą 20 Braun należy prowadzić dokładny monitoring kliniczny, który powinien obejmować:

• kontrolę stężenia glukozy we krwi
• monitorowanie stężenia elektrolitów w osoczu
• ocenę równowagi płynów
• kontrolę równowagi kwasowo-zasadowej
• monitorowanie łącznej objętości podanej glukozy

Częstość oraz rodzaj wykonywanych badań laboratoryjnych powinny być dostosowane do stanu ogólnego pacjenta, jego stanu metabolicznego, podanej dawki oraz czasu trwania leczenia ¹³.

Zespół ponownego odżywienia

Żywienie pozajelitowe pacjentów w stanie niedożywienia z zastosowaniem maksymalnych dawek i z maksymalną prędkością od początku terapii bez dodatkowej suplementacji potasu, magnezu i fosforanów może prowadzić do wystąpienia zespołu ponownego odżywienia. Objawia się on:

• hipokaliemią
• hipofosfatemią
• hipomagnezemią

Objawy kliniczne mogą wystąpić po upływie kilku dni od rozpoczęcia podawania żywienia pozajelitowego. W przypadku takich pacjentów schematy infuzji należy budować stopniowo, zwiększając dawki sukcesywnie. Konieczna jest także dodatkowa suplementacja elektrolitów w zależności od odchyleń od stanów normalnych ¹⁴.

Suplementacja elektrolitów i witamin

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku pacjentów z hiponatremią i hipokaliemią. Niezbędna jest dodatkowa suplementacja tych elektrolitów ¹⁵.

Elektrolity i witaminy należy suplementować w miarę potrzeb. Do prawidłowego metabolizmu glukozy konieczne są witaminy z grupy B, zwłaszcza tiamina ¹⁶.

Interakcje z przetaczaniem krwi

Z uwagi na ryzyko pseudoaglutynacji, nie należy podawać glukozy przez ten sam zestaw do infuzji, równocześnie z, bezpośrednio przed i po podawaniu krwi ¹⁷.

Stosowanie u dzieci

W celu leczenia hipoglikemii u dzieci zaleca się stosowanie 10%-owego roztworu glukozy zamiast Glukozy 20 Braun. Dzieci przed ukończeniem 2. roku życia są szczególnie narażone na ryzyko nawrotu hipoglikemii w przypadku nagłego przerwania infuzji podawanej z dużą prędkością ¹⁸.