czynnik Xa krzepnięcia krwi
Czynnik Xa krzepnięcia krwi jest kluczowym elementem kaskady krzepnięcia, działającym w tzw. wspólnym szlaku koagulacji. Jest to proteaza serynowa, która powstaje w wyniku aktywacji czynnika X przez kompleks czynnika IX i VIII (szlak wewnątrzpochodny) lub przez kompleks czynnika tkankowego i VIIa (szlak zewnątrzpochodny).
Aktywowany czynnik Xa, w kompleksie z kofaktorem Va, fosfolipidami i jonami wapnia, tworzy tzw. kompleks protrombinazy, który przekształca protrombinę (czynnik II) w trombinę. Trombina z kolei przekształca fibrynogen w fibrynę, co prowadzi do utworzenia skrzepu. Czynnik Xa stanowi miejsce konwergencji wewnętrznego i zewnętrznego szlaku krzepnięcia, co czyni go atrakcyjnym celem dla leków przeciwkrzepliwych.
Inhibitory czynnika Xa, takie jak rywaroksaban, apiksaban, edoksaban czy betriksaban, stanowią ważną grupę doustnych antykoagulantów niebędących antagonistami witaminy K (NOAC). Leki te selektywnie blokują aktywność czynnika Xa, hamując wytwarzanie trombiny i w konsekwencji powstawanie skrzepu. Są stosowane w profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz w zapobieganiu udarom mózgu u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Clexane 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml
Enoksaparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej około 4500 daltonów, charakteryzuje się wysoką aktywnością anty-Xa (~100 j.m./mg) i niską aktywnością anty-IIa (~28 j.m./mg), z stosunkiem anty-Xa do anty-IIa wynoszącym 3,6. Mechanizm działania opiera się na współudziale antytrombiny III, co skutkuje efektywnym działaniem przeciwzakrzepowym i przeciwzapalnym, potwierdzonym w badaniach klinicznych i modelach nieklinicznych. Enoksaparyna w dawkach profilaktycznych nie wpływa istotnie na aPTT, natomiast w dawkach terapeutycznych wydłuża ten czas 1,5–2,2-krotnie. Preparat jest zarejestrowany pod kodem ATC B01AB05 i wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, z niskim ryzykiem poważnych krwawień, choć częstsze są krwawienia w miejscu iniekcji podskórnej.
aktywność anty-Xa, aktywność przeciwkrzepliwa, aktywność przeciwzakrzepowa, antytrombina III, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czynnik IIa, czynnik VIIa, czynnik von Willebranda, czynnik Xa krzepnięcia krwi, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, marskość wątroby, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, przezskórna interwencja wieńcowa, skala Childa-Pugha, świeży zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żyły wrotnej, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zawał mięśnia sercowego bez załamka Q, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Losmina 120 mg/0,8 ml (12 000 j.m.)
Losmina zawiera enoksaparynę sodową, heparynę drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej około 4500 daltonów, wykazującą wysoką aktywność przeciwko czynnikowi Xa (około 100 j.m./mg) oraz niższą aktywność przeciwko czynnikowi IIa (około 28 j.m./mg), z utrzymanym stałym stosunkiem anty-Xa do anty-IIa wynoszącym 3,6. Mechanizm działania opiera się na aktywacji antytrombiny III, co prowadzi do hamowania krzepnięcia, a także na dodatkowych efektach przeciwzapalnych i przeciwzakrzepowych, takich jak hamowanie czynnika VIIa, indukcja uwalniania TFPI oraz redukcja uwalniania czynnika von Willebranda ze śródbłonka. Enoksaparyna w dawkach profilaktycznych nie wpływa istotnie na aPTT, natomiast dawki terapeutyczne mogą wydłużać aPTT o 1,5–2,2 razy względem wartości kontrolnej.
aktywność przeciwzakrzepowa, alloplastyka stawu biodrowego, antytrombina III, błona śluzowa jelit, czas częściowej tromboplastyny, czynnik IIa, czynnik VIIa, czynnik von Willebranda, czynnik Xa krzepnięcia krwi, czynniki krzepnięcia, depolimeryzacja heparyny, działanie przeciwtrombinowe, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, inhibitor drogi krzepnięcia, lek przeciwzakrzepowy, poważne krwawienie, śródbłonek naczyniowy, właściwości przeciwzapalne, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Crusia 20 mg/0,2 ml (2000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Crusia, jest heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej około 4500 daltonów, uzyskiwaną przez zasadową depolimeryzację estru benzylowego heparyny świńskiej. Charakteryzuje się wysoką aktywnością anty-Xa (~100 j.m./mg) i niższą anty-IIa (~28 j.m./mg), ze stosunkiem aktywności 3,6, co przekłada się na selektywne działanie przeciwzakrzepowe zależne od antytrombiny III. Enoksaparyna wykazuje także dodatkowe mechanizmy przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne, takie jak hamowanie czynnika VIIa, indukcję uwalniania TFPI oraz redukcję czynnika von Willebranda, co wzmacnia jej profil farmakodynamiczny. W dawkach profilaktycznych nie wpływa istotnie na aPTT, natomiast w dawkach terapeutycznych może wydłużać aPTT 1,5-2,2-krotnie, co ma znaczenie dla monitorowania terapii.
aktywność anty-IIa, aktywność anty-Xa, aktywność przeciwzakrzepowa, aktywowany częściowy czas tromboplastynowy, alloplastyka stawu biodrowego, antytrombina III, czas krzepnięcia, czynnik IIa, czynnik von Willebranda, czynnik Xa krzepnięcia krwi, enoksaparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, inhibitor zależny od czynnika tkankowego, lek biopodobny, poważne krwawienie, śródbłonek naczyniowy, właściwość przeciwzakrzepowa, zakrzepica żył głębokich, zasadowa depolimeryzacja, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa