fenotyp PM
Fenotyp PM (poor metabolizers, powolni metabolizerzy) to określenie stosowane w farmakogenetyce do opisania osób, które wykazują znacznie obniżoną aktywność określonych enzymów metabolizujących leki. Najczęściej odnosi się do enzymów cytochromu P450 (szczególnie CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19), które są odpowiedzialne za biotransformację wielu leków.
Osoby z fenotypem PM charakteryzują się brakiem funkcjonalnych alleli danego enzymu, co skutkuje znacznie zmniejszoną zdolnością do metabolizowania określonych substancji leczniczych. U tych pacjentów leki metabolizowane przez dany enzym mogą osiągać wyższe stężenia we krwi, utrzymywać się dłużej w organizmie i powodować nasilone działania niepożądane nawet przy standardowych dawkach.
Identyfikacja fenotypu PM ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w przypadku stosowania leków o wąskim indeksie terapeutycznym. W praktyce lekarskiej u pacjentów z fenotypem PM często konieczna jest redukcja dawek leków (nawet o 50-75%) lub wybór alternatywnych substancji metabolizowanych inną drogą. Przykładami leków, których metabolizm jest istotnie upośledzony u osób z fenotypem PM CYP2D6, są niektóre leki przeciwdepresyjne (np. wenlafaksyna), przeciwpsychotyczne (np. risperidon) oraz przeciwbólowe (np. kodeina, tramadol).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Atomoxetine NeuroPharma 40 mg
Atomoksetyna, stosowana w terapii ADHD u dorosłych oraz dzieci i młodzieży, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z dominującymi objawami ze strony układu żołądkowo-jelitowego (nudności 26,7% u dorosłych, 10-11% u dzieci), nerwowego (ból głowy 16,3% u dorosłych, 19% u dzieci) oraz psychicznego (bezsenność 11,3% u dorosłych, częstość u dzieci nieco niższa). U dorosłych najczęściej obserwuje się suchość w jamie ustnej (18,4%) i zmniejszenie łaknienia (14,9%), natomiast u dzieci istotne są również bóle brzucha (18%) oraz przejściowe opóźnienie przyrostu masy ciała i wzrostu. Działania niepożądane mają przeważnie charakter łagodny lub umiarkowany, choć niektóre, jak nudności czy bezsenność, mogą być nasilone. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, w tym przyspieszenie tętna, wzrost ciśnienia tętniczego oraz rzadkie przypadki niedociśnienia ortostatycznego (0,2%) i omdleń (0,8%).
ADHD, anoreksja, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, częstoskurcz, depresja, duszność, fenotyp PM, halucynacja, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niestrawność, nudności, omdlenie, ostra niewydolność wątroby, padaczka, parestezja, polimorfizm genetyczny, priapizm, próg drgawkowy, przyrost masy ciała, psychoza, reakcja alergiczna, senność, suchość w jamie ustnej, tachykardia, uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zachowanie samobójcze, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zespół Raynauda, zmniejszenie łaknienia, żółtaczka, zwiększone stężenie bilirubiny