sole rtęci
Sole rtęci to związki chemiczne, w których rtęć występuje najczęściej na +1 lub +2 stopniu utlenienia, tworząc odpowiednio związki rtęci (I) i rtęci (II). Do najważniejszych soli rtęci stosowanych w medycynie należą chlorek rtęci (II) (sublimat), chlorek rtęci (I) (kalomel), cyjanek rtęci oraz tlenek rtęci.
Historycznie sole rtęci były szeroko stosowane w lecznictwie, szczególnie w terapii kiły (syfilisu) przed erą antybiotyków. Kalomel był również popularnym środkiem przeczyszczającym. Obecnie ich zastosowanie medyczne zostało drastycznie ograniczone ze względu na wysoką toksyczność rtęci i jej związków.
Mechanizm toksycznego działania soli rtęci polega głównie na wiązaniu się z grupami sulfhydrylowymi białek, co prowadzi do ich inaktywacji i zaburzenia funkcji komórkowych. Zatrucie solami rtęci może powodować uszkodzenie nerek, układu nerwowego, wątroby oraz zaburzenia psychiczne. Szczególnie niebezpieczne są związki rtęci organicznej, które łatwo przenikają barierę krew-mózg.
Współcześnie w medycynie używa się niewielkich ilości związków rtęci jako środków konserwujących w niektórych szczepionkach (tiomersal) oraz w postaci amalgamatów dentystycznych, choć także te zastosowania są stopniowo ograniczane ze względu na potencjalne zagrożenia zdrowotne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Novain 4 mg/ml
Novain to roztwór do oczu zawierający chlorowodorek oksybuprokainy w stężeniu 4 mg/ml, gdzie każda kropla dostarcza około 0,133 mg substancji czynnej, zapewniając skuteczną miejscową anestezję powierzchniową oka. Preparat jest przezroczysty i bezbarwny, co minimalizuje ryzyko podrażnień. Skład uzupełniają substancje pomocnicze: dioctan chloroheksydyny (działanie przeciwbakteryjne), kwas borowy (bufor pH), kwas solny 1N (regulacja pH) oraz woda do wstrzykiwań. Novain jest dostarczany w 10 ml butelce z polietylenu LDPE z precyzyjną końcówką dozującą, co ułatwia aplikację i chroni przed zanieczyszczeniem.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Betadine 100 mg/ml
Betadine to roztwór na skórę zawierający 100 mg/ml powidonu jodowanego (Polyvidonum iodinatum), który stanowi kompleks jodu z poliwinylopirodonem, umożliwiający stopniowe uwalnianie aktywnego jodu o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i przeciwwirusowym. Preparat dostępny jest w butelkach o pojemnościach 30 ml (3 g powidonu jodowanego), 120 ml (12 g) oraz 1000 ml (100 g). Skład uzupełniają substancje pomocnicze takie jak glicerol 85% (środek nawilżający), nonoxynol 9 (surfaktant), kwas cytrynowy bezwodny i disodu fosforan bezwodny (regulatory pH i bufory), sodu wodorotlenek oraz woda oczyszczona. Betadine stosuje się miejscowo do odkażania skóry i zapobiegania zakażeniom, z uwagi na charakterystyczne brązowe zabarwienie typowe dla jodyny.
bufor fosforanowy, działanie przeciwdrobnoustrojowe, glicerol, kroplomierz, kwas cytrynowy, kwas garbnikowy, kwas salicylowy, nadtlenek wodoru, niezgodność farmaceutyczna, odkażanie skóry, polietylen, polipropylen, poliwinylopyrolidon, powidon jodowany, reakcja redoks, roztwór na skórę, sole rtęci, sole srebra, substancja redukująca, taurolidyna