fluoresceina sodowa
Fluoresceina sodowa to organiczny związek chemiczny stosowany jako barwnik fluorescencyjny w diagnostyce okulistycznej. Po podaniu dożylnym lub miejscowym (w postaci kropli do oczu) emituje intensywne zielono-żółte światło fluorescencyjne pod wpływem światła niebieskiego, co umożliwia dokładne uwidocznienie struktur oka.
W praktyce klinicznej fluoresceina sodowa jest wykorzystywana w angiografii fluoresceinowej, badaniu pozwalającym na ocenę przepływu krwi w naczyniach siatkówki oraz wykrycie patologii naczyniowych, takich jak neowaskularyzacja, przecieki czy niedokrwienie. Znajduje również zastosowanie w badaniach przedniej części oka, umożliwiając wykrycie ubytków nabłonka rogówki, ocenę stabilności filmu łzowego czy dopasowania soczewek kontaktowych.
Fluoresceina sodowa jest generalnie bezpieczna, jednak może powodować przejściowe zażółcenie skóry i moczu oraz rzadko reakcje alergiczne. Przeciwwskazaniem do jej stosowania jest nadwrażliwość na substancję oraz ciąża (względne przeciwwskazanie). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami nerek, ponieważ substancja jest wydalana głównie drogą nerkową.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fluoresceina – Interakcje
Fluoresceina, stosowana głównie w diagnostyce okulistycznej, w tym angiografii fluoresceinowej, może wchodzić w istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z beta-adrenolitykami, które mogą zwiększać ryzyko ciężkich reakcji anafilaktycznych oraz osłabiać skuteczność adrenaliny w leczeniu zapaści sercowo-naczyniowej. Ponadto, probenecyd i inne inhibitory transportu anionów organicznych mogą zaburzać farmakokinetykę fluoresceiny, a leki o wąskim indeksie terapeutycznym, takie jak digoksyna i chinidyna, mogą wykazywać zmienione wyniki monitorowania terapeutycznego w ciągu 3-4 dni po podaniu fluoresceiny. Zaleca się także unikanie jednoczesnego mieszania fluoresceiny z innymi roztworami do wstrzykiwań ze względu na ryzyko niekorzystnych interakcji fizykochemicznych.
angiografia fluoresceinowa, badanie laboratoryjne, chinidyna, chromaturia, diagnostyka okulistyczna, digoksyna, farmakodynamika, farmakokinetyka, fluoresceina, fluoresceina sodowa, interakcja fizykochemiczna, lek beta-adrenolityczny, monitorowanie terapeutyczne leków, niedociśnienie, nudności, probenecyd, reakcja anafilaktyczna, szok anafilaktyczny, tachykardia, transporter anionów organicznych, wąski indeks terapeutyczny, wymioty, zabieg resuscytacyjny, zapaść sercowo-naczyniowa, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluorescite 100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań
Fluoresceina sodowa stosowana w angiografii wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych reakcji nietolerancji, które mogą prowadzić nawet do zgonu. Szczególnie narażeni są pacjenci z wcześniejszymi reakcjami na fluoresceinę (inne niż nudności i wymioty), z alergiami (pokrzywka, astma, wyprysk, alergiczny nieżyt nosa) oraz z astmą oskrzelową. Przed badaniem należy przeprowadzić dokładną ocenę ryzyka i korzyści, zwłaszcza u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi, cukrzycą, politerapią (zwłaszcza beta-adrenolitykami) oraz zaburzeniami funkcji nerek, gdzie podwyższone stężenie kreatyniny wymaga kompleksowej oceny. Angiografia fluoresceinowa może indukować nefropatię kontrastową, co jest istotne u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. Testy śródskórne nie są wiarygodne w przewidywaniu reakcji nadwrażliwości, a ich wykonywanie może być niebezpieczne; zalecana jest konsultacja alergologiczna.
alergiczny nieżyt nosa, angiografia fluoresceinowa, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, choroba sercowo-naczyniowa, dysfagia, fluoresceina sodowa, glikokortykosteroid, lek antyhistaminowy, martwica wilgotna skóry, nefropatia kontrastowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja nietolerancji, schyłkowa niewydolność nerek, test śródskórny, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, wyprysk, zapalenie żył powierzchownych, zapaść sercowo-naczyniowa - Leksykon substancji czynnych
Fluoresceina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fluoresceina sodowa stosowana w angiografii fluoresceinowej wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, zwłaszcza u pacjentów z historią chorób sercowo-płucnych, alergii (np. pokrzywka, astma, egzema) oraz stosujących beta-adrenolityki, które mogą osłabiać reakcje kompensacyjne i skuteczność adrenaliny. Przed badaniem konieczny jest szczegółowy wywiad oraz monitorowanie pacjenta podczas i minimum 30 minut po zabiegu, z utrzymaniem wkłucia dożylnego przez co najmniej 5 minut oraz zapewnieniem drugiego dostępu dożylnego do szybkiego podania leków ratujących życie. Premedykacja doustnymi lekami przeciwhistaminowymi i kortykosteroidami może być rozważana, jednak nie gwarantuje pełnej ochrony przed poważnymi zdarzeniami niepożądanymi i nie jest zalecana rutynowo u wszystkich pacjentów. Testy skórne mają ograniczoną wartość diagnostyczną i mogą być niebezpieczne.
adrenalina, alergiczny nieżyt nosa, angiografia fluoresceinowa, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, choroba nerek, egzema, fluoresceina sodowa, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, martwica wilgotna skóry, nefropatia kontrastowa, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, resuscytacja, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie kreatyniny, test śródskórny, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zapalenie żył powierzchownych, zapaść sercowo-naczyniowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Fluoresceine Serb 100 mg/ml
Fluoresceina sodowa (Fluoresceine SERB, 100 mg/ml) powinna być stosowana z ostrożnością u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza w ciąży i podczas karmienia piersią. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych są ograniczone, a badania na modelach zwierzęcych nie wykazały szkodliwego wpływu na procesy rozrodcze, co sugeruje względne bezpieczeństwo, jednak stosowanie fluoresceiny w ciąży powinno być ograniczone do bezwzględnych wskazań. Fluoresceina przenika do mleka kobiecego i może być wykrywana do 7 dni po podaniu, dlatego u kobiet karmiących piersią zaleca się przerwanie karmienia na ten okres oraz odciąganie i wylewanie mleka, aby uniknąć ryzyka dla dziecka. Brak jest danych dotyczących wpływu fluoresceiny na płodność u ludzi i zwierząt, co uniemożliwia formułowanie zaleceń dla pacjentów planujących potomstwo.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Fluorescite 100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 100 mg/ml
Produkt leczniczy Fluorescite (100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań), zawierający fluoresceinę sodową, jest stosowany głównie w angiografii naczyń siatkówki. Dane dotyczące bezpieczeństwa jego stosowania u kobiet w ciąży są ograniczone, a badania na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego, jednak brak jest jednoznacznych dowodów u ludzi. Z tego względu zaleca się unikanie stosowania Fluorescite w okresie ciąży, a w przypadku konieczności wykonania badania należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do potencjalnego ryzyka dla płodu. Ponadto fluoresceina przenika do mleka kobiecego i utrzymuje się do 7 dni po podaniu, co wymaga czasowego przerwania karmienia piersią oraz odciągania i utylizacji pokarmu w tym okresie, aby zapobiec narażeniu dziecka.
- Leksykon substancji czynnych
Fluoresceina – Dawkowanie i sposób podawania
Fluoresceina sodowa jest stosowana w angiografii fluorescencyjnej oka, podawana wyłącznie dożylnie w dawce standardowej 500 mg (5 ml roztworu 10%) u dorosłych. W przypadku urządzeń o wysokiej czułości, np. skaningowego oftalmoskopu laserowego, dawkę redukuje się do 200 mg (2 ml). U pacjentów dializowanych zaleca się zmniejszenie dawki do 250 mg (2,5 ml), natomiast u osób z niewydolnością nerek i wątroby nie ma wskazań do modyfikacji dawki, choć u pacjentów z niewydolnością nerek może wystąpić wydłużenie czasu eliminacji. Nie zaleca się stosowania fluoresceiny u pacjentów poniżej 18. roku życia ze względu na brak danych klinicznych. Podanie powinno być wykonane szybko (ok. 1 ml/s) do żyły przedłokciowej, z użyciem igły typu „motylek” 23G, z zachowaniem ostrożności, aby uniknąć wynaczynienia i reakcji niezgodności fizycznych (konieczne płukanie kaniuli 0,9% NaCl przed i po podaniu). Fluoresceina nie może być mieszana z innymi lekami podczas iniekcji.
angiografia fluorescencyjna, angiografia fluorescencyjna oka, dół łokciowy, fluoresceina sodowa, luminescencja, naczynie siatkówki, naczyniówka, niewydolność wątroby, pacjent dializowany, reakcja uczuleniowa, skaningowy oftalmoskop laserowy, środek diagnostyczny, upośledzona czynność nerek, wstrzyknięcie dożylne, wynaczynienie, żyła przedłokciowa - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Fluoresceine Serb 100 mg/ml
Fluoresceine SERB (100 mg/ml), stosowany w angiografii fluoresceinowej, może czasowo upośledzać funkcje wzrokowe, zwłaszcza po rozszerzeniu źrenic, co znacząco obniża zdolność pacjenta do bezpiecznego prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o konieczności powstrzymania się od tych czynności przez co najmniej 24 godziny lub do całkowitego ustąpienia zaburzeń widzenia. Ponadto, należy uwzględnić ryzyko działań niepożądanych fluoresceiny sodowej, takich jak utrata przytomności, omdlenia, drgawki, niedociśnienie, duszność czy nudności, które mogą nagle zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego.
afazja, angiografia fluoresceinowa, astma, ból brzucha, ból głowy, diagnostyka okulistyczna, drgawki, drżenie, duszność, działanie niepożądane, farmakokinetyka fluoresceiny, fluoresceina, fluoresceina sodowa, funkcja wzrokowa, kaszel, niedociśnienie, niedoczulica, nudności, obrzęk krtani, omdlenie, ostrość widzenia, parestezja, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenic, skurcz oskrzeli, śpiączka, uderzenie gorąca, utrata przytomności, wstrząs, wymioty, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie smaku, zaburzenie układu oddechowego, zaburzenie widzenia, zaburzenie żołądka i jelit, zawrót głowy, zdarzenie naczyniowo-mózgowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Novain 4 mg/ml
Novain to roztwór do oczu zawierający chlorowodorek oksybuprokainy w stężeniu 4 mg/ml, gdzie każda kropla dostarcza około 0,133 mg substancji czynnej, zapewniając skuteczną miejscową anestezję powierzchniową oka. Preparat jest przezroczysty i bezbarwny, co minimalizuje ryzyko podrażnień. Skład uzupełniają substancje pomocnicze: dioctan chloroheksydyny (działanie przeciwbakteryjne), kwas borowy (bufor pH), kwas solny 1N (regulacja pH) oraz woda do wstrzykiwań. Novain jest dostarczany w 10 ml butelce z polietylenu LDPE z precyzyjną końcówką dozującą, co ułatwia aplikację i chroni przed zanieczyszczeniem.
- Leksykon substancji czynnych
Fluoresceina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Fluoresceina sodowa, stosowana w preparatach Fluorescite oraz Fluoresceine SERB w stężeniu 100 mg/ml, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w okresie rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Dane kliniczne dotyczące stosowania u kobiet ciężarnych są ograniczone, a badania na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na rozwój płodu. Mimo to, zaleca się unikanie stosowania fluoresceiny w ciąży, szczególnie w przypadku Fluoresceine SERB, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed podaniem leku w tych grupach pacjentek.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluoresceine Serb
Przed wykonaniem angiografii fluoresceinowej z użyciem preparatu Fluoresceine SERB (100 mg/ml) konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu medycznego, ze szczególnym uwzględnieniem chorób sercowo-płucnych, alergii oraz stosowanych leków, zwłaszcza beta-adrenolityków, także w formie kropli do oczu. Fluoresceina sodowa może wywoływać ciężkie, nieprzewidywalne reakcje alergiczne, częstsze u pacjentów z wcześniejszymi reakcjami nadwrażliwości (poza nudnościami i wymiotami) lub z alergiami takimi jak pokrzywka, astma, egzema czy alergiczny nieżyt nosa. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z astmą oskrzelową. Testy śródskórne mają ograniczoną wartość prognostyczną, gdyż reakcje mogą wystąpić mimo ujemnego wyniku testu.
adrenalina, alergiczny nieżyt nosa, angiografia fluoresceinowa, astma, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, choroba sercowo-płucna, ciężka reakcja alergiczna, działanie niepożądane, egzema, fluoresceina SERB, fluoresceina sodowa, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy H1, nudności i wymioty, pokrzywka, premedykacja, resuscytacja, sól sodowa fluoresceiny, wkłucie dożylne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fluorescite 100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 100 mg/ml
Fluoresceina, stosowana głównie w diagnostyce okulistycznej, podawana jest dożylnie w postaci roztworu o stężeniu 100 mg/ml (fluoresceina sodowa 113,2 mg odpowiada 100 mg fluoresceiny). Po iniekcji do żyły w dole łokciowym substancja szybko dystrybuuje, pojawiając się w tętnicy centralnej oka już po 7-14 sekundach, co jest kluczowe dla oceny ukrwienia siatkówki. Objętość dystrybucji wynosi około 0,5 l/kg, wskazując na dobrą penetrację do przestrzeni śródmiąższowej. Charakterystyczne żółtawe zabarwienie skóry pojawia się w ciągu kilku minut i zanika po 6-12 godzinach. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, gdzie fluoresceina ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym, z 80% przekształceniem do monoglukuronidu już po 1 godzinie od podania dawki 14 mg/kg.
diagnostyka okulistyczna, filtracja kłębuszkowa, fluoresceina, fluoresceina sodowa, Fluorescite, iniekcja, klirens nerkowy, klirens układowy, klirens wątrobowy, kwas glukuronowy, monoglukuronid fluoresceiny, objętość dystrybucji, połączenie glukuronidowe, przestrzeń śródmiąższowa, tętnica centralna oka, upośledzenie czynności nerek, wydalanie nerkowe, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Skład i postać leku – Fluorescite 100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 100 mg/ml
Produkt leczniczy Fluorescite to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 100 mg/ml fluoresceiny sodowej (113,2 mg soli sodowej fluoresceiny na 1 ml). Każda fiolka zawiera 5 ml roztworu, co odpowiada 500 mg fluoresceiny (566 mg sodu fluoresceiny). Preparat zawiera także sód w ilości do 1,45% (około 3,15 mmol) na dawkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Substancje pomocnicze to wodorotlenek sodu/kwas solny do regulacji pH oraz woda do wstrzykiwań. Roztwór ma charakterystyczne czerwono-pomarańczowe zabarwienie i jest przechowywany w fiolkach szklanych typu I, zabezpieczonych korkiem z gumy chlorobutylowej i uszczelnieniem aluminiowym. Produkt należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, bez zamrażania, w oryginalnym opakowaniu chroniącym przed światłem, a okres ważności wynosi 3 lata od daty produkcji.
dieta niskosodowa, fiolka szklana typu I, fluoresceina, fluoresceina sodowa, guma chlorobutylowa, kwas solny, lek przeciwhistaminowy, niezgodność farmaceutyczna, niezgodność fizyczna, odpady medyczne, roztwór do wstrzykiwań, sód fluoresceiny, sodu wodorotlenek, sól sodowa fluoresceiny, woda do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fluoresceine Serb 100 mg/ml
Przedkliniczne badania farmakologiczne fluoresceiny sodowej nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka przy stosowaniu tego preparatu diagnostycznego. Ocena potencjału genotoksycznego obejmowała standardowe testy in vitro i in vivo, takie jak bakteryjny test mutagenności Amesa, testy aberracji chromosomowych w komórkach CHO i szpiku kostnym myszy oraz test mikrojądrowy. Wyniki były mieszane: negatywne w testach Amesa, aberracji chromosomowych i mikrojądrowym, natomiast pozytywne w testach mutacji genu kinazy tymidynowej oraz wymiany siostrzanych chromatyd. Pomimo tych pozytywnych wyników, całościowa analiza wskazuje na brak klinicznie istotnego potencjału genotoksycznego fluoresceiny sodowej, co potwierdza jej bezpieczeństwo genetyczne w zastosowaniach klinicznych.
aberracja chromosomowa, badanie farmakologiczne, dawka kliniczna, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fluoresceina sodowa, kinaza tymidynowa, komórki CHO, margines bezpieczeństwa, potencjał genotoksyczny, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, wpływ na rozród i rozwój, wymiana siostrzanych chromatyd - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluoresceine Serb 100 mg/ml
Preparat Fluoresceine SERB zawiera 100 mg/ml (10%) soli sodowej fluoresceiny i jest przeznaczony wyłącznie do diagnostyki okulistycznej, głównie do angiografii fluoresceinowej dna oka oraz unaczynienia tęczówki. Angiografia fluoresceinowa umożliwia szczegółową ocenę krążenia w naczyniach siatkówki i naczyniówki, co jest kluczowe w diagnostyce i monitorowaniu chorób takich jak retinopatia cukrzycowa, nadciśnienie tętnicze z zajęciem naczyń siatkówki, wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej (AMD), obrzęk plamki żółtej, neowaskularyzacja podsiatkówkowa oraz zakrzepy żył siatkówki. Preparat występuje w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 100 mg/ml, w ampułkach 5 ml zawierających 500 mg fluoresceiny oraz 65,5 mg sodu, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej.
angiografia fluoresceinowa, choroby naczyniowe siatkówki, dno oka, fluoresceina sodowa, naczynia siatkówki, naczyniówka oka, neowaskularyzacja podsiatkówkowa, obrzęk plamki żółtej, okulista, retinopatia cukrzycowa, środek kontrastowy, unaczynienie tęczówki, wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej, zabieg laserowy, zmiany naczyniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fluorescite 100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 100 mg/ml
Fluorescite (100 mg/ml) to roztwór do wstrzykiwań zawierający fluoresceinę sodową, stosowany w angiografii fluorescencyjnej. Standardowa dawka dla dorosłych i osób starszych wynosi 5 ml (500 mg fluoresceiny), podawana szybkim wstrzyknięciem dożylnym (1 ml/s) do żyły w dole łokciowym. W przypadku użycia skaningowego oftalmoskopu laserowego dawkę redukuje się do 2 ml (200 mg), aby zmniejszyć obciążenie substancją czynną przy zachowaniu jakości obrazowania. U pacjentów z niewydolnością nerek (GFR <20 ml/min) dawka pozostaje bez zmian, jednak należy uwzględnić wydłużony czas eliminacji leku. Pacjenci dializowani powinni otrzymać zmniejszoną dawkę 2,5 ml (250 mg). Lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych klinicznych.
angiografia fluorescencyjna, badanie angiograficzne, chlorek sodu, dół łokciowy, filtracja kłębuszkowa, fluoresceina sodowa, Fluorescite, igła typu motylek, luminescencja, naczynia siatkówki, naczyniówka, niewydolność nerek, niezgodność fizyczna, pacjent dializowany, podanie dożylne, podrażnienie tkanki, skaningowy oftalmoskop laserowy