manifestacje pozajelitowe
Manifestacje pozajelitowe (MPZ) to objawy chorobowe występujące poza przewodem pokarmowym, które towarzyszą pierwotnym schorzeniom jelitowym, takim jak nieswoiste choroby zapalne jelit (NChZJ), w tym choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Szacuje się, że dotykają one około 25-40% pacjentów z NChZJ.
Do najczęstszych manifestacji pozajelitowych należą zmiany stawowe (zapalenie stawów obwodowych i osiowych), zmiany skórne (rumień guzowaty, piodermia zgorzelinowa), zmiany oczne (zapalenie tęczówki, zapalenie błony naczyniowej oka) oraz zmiany wątrobowe (pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych). Mogą one wystąpić zarówno przed rozpoznaniem choroby podstawowej, jak i w trakcie jej trwania.
Patogeneza manifestacji pozajelitowych jest złożona i obejmuje mechanizmy autoimmunologiczne, genetyczne predyspozycje oraz zaburzenia mikrobioty jelitowej. Szczególnie istotne są wspólne antygeny występujące w jelicie i narządach docelowych oraz translokacja bakterii jelitowych, prowadząca do systemowej odpowiedzi immunologicznej.
Leczenie manifestacji pozajelitowych często wymaga podejścia interdyscyplinarnego i może obejmować zarówno terapię choroby podstawowej, jak i ukierunkowane leczenie objawów pozajelitowych. W ciężkich przypadkach stosuje się leki immunosupresyjne, w tym leki biologiczne (np. inhibitory TNF-α), które wykazują skuteczność zarówno w leczeniu objawów jelitowych, jak i pozajelitowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Puchitis, czyli zapalenie zbiornika jelitowego (pouch), jest najczęstszym powikłaniem po operacji zespolenia jelitowo-odbytniczego (IPAA), występującym u około 50% pacjentów po proktokolektomii z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Choroba może mieć przebieg ostry (<4 tygodni) lub przewlekły (≥4 tygodni), z objawami takimi jak biegunka (czasem krwawa), ból brzucha, gorączka, parcie na stolec, nietrzymanie stolca oraz pozajelitowe manifestacje. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, pouchoskopii, biopsji oraz oznaczeniu markerów zapalenia (kalprotektyna, CRP). Aktywność choroby ocenia się za pomocą Pouchitis Disease Activity Index (PDAI), gdzie wynik >7 potwierdza rozpoznanie. Należy różnicować idiopatyczne puchitis od wtórnych przyczyn, takich jak zakażenia (np. C. difficile), niedokrwienie, NLPZ czy wady strukturalne zbiornika.
antybiotykoterapia, biegunka krwista, budezonid, CADP, CARP, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciprofloksacyna, cuffitis, dieta śródziemnomorska, infliksymab, kalprotektyna w kale, manifestacje pozajelitowe, metronidazol, nieswoiste choroby zapalne jelit, nietrzymanie stolca, ostre puchitis, PDAI, pouchoskopia, proktokolektomia, przeszczep mikrobioty kałowej, przewlekłe puchitis, puchitis, rifaksymina, rodzinna polipowatość gruczolakowata, tofacytynib, upadacytynib, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie Clostridium difficile, zespolenie jelitowo-odbytnicze - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Diagnostyka i diagnoza
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się ciągłym zapaleniem i owrzodzeniami błony śluzowej okrężnicy, diagnozowana na podstawie kompleksowej oceny klinicznej, laboratoryjnej, endoskopowej i histopatologicznej. Kluczowe objawy to przewlekła biegunka (>4 tygodni), często z krwią i śluzem, bolesne parcie na stolec (tenesmus) oraz bóle brzucha. Badania laboratoryjne wykazują podwyższone markery stanu zapalnego (CRP, OB), niedokrwistość (niski poziom hemoglobiny), hipoproteinemię (obniżony poziom albuminy) oraz zaburzenia elektrolitowe. Diagnostyka endoskopowa, ze szczególnym uwzględnieniem kolonoskopii, umożliwia ocenę rozległości i aktywności choroby, typowo wykazując ciągłe zapalenie rozpoczynające się od odbytnicy, utratę rysunku naczyniowego, owrzodzenia i pseudopolipy. Biopsje z co najmniej pięciu miejsc potwierdzają rozpoznanie poprzez wykazanie aktywnego i przewlekłego zapalenia z charakterystycznym ciągłym naciekiem, odróżniając WZJG od choroby Leśniowskiego-Crohna. Badania kału, w tym kalprotektyna, pomagają wykluczyć infekcje i ocenić stan zapalny.
badanie endoskopowe, badanie histopatologiczne, badanie laboratoryjne, białko C-reaktywne, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, chromoendoskopia, Clostridioides difficile, dysplazja, endoskopia kapsułkowa, enterografia rezonansu magnetycznego, kalprotektyna kałowa, krew utajona w kale, manifestacje pozajelitowe, morfologia krwi, nadzór onkologiczny, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, odczyn Biernackiego, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, ropień krypty, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sigmoidoskopia, ultrasonografia przezbrzuszna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół jelita drażliwego, złoty standard diagnostyczny