genotypowanie UGT1A1
Genotypowanie UGT1A1 to badanie genetyczne oceniające polimorfizmy w genie kodującym urydyno-difosfoglukuronozylotransferazę 1A1 (UGT1A1), enzym odpowiedzialny za glukuronidację bilirubiny oraz wielu leków. Najczęściej badanym wariantem jest UGT1A1*28, charakteryzujący się dodatkowym powtórzeniem TA w regionie promotorowym, co prowadzi do zmniejszonej ekspresji enzymu.
Klinicznie genotypowanie UGT1A1 ma szczególne znaczenie w diagnostyce zespołu Gilberta (łagodnej hiperbilirubinemii niehemolitycznej), gdzie występuje homozygotyczny wariant UGT1A1*28. W onkologii badanie to jest wykorzystywane do przewidywania toksyczności niektórych chemioterapeutyków, zwłaszcza irynotekanu, którego aktywny metabolit SN-38 jest inaktywowany przez UGT1A1.
Osoby z genotypem UGT1A1*28/*28 wykazują zwiększone ryzyko ciężkich działań niepożądanych po podaniu standardowych dawek irynotekanu, w tym neutropenii i biegunki. Identyfikacja tych pacjentów pozwala na dostosowanie schematu dawkowania, zwiększając bezpieczeństwo terapii. Genotypowanie UGT1A1 stanowi przykład medycyny personalizowanej, umożliwiającej indywidualizację leczenia w oparciu o profile genetyczne pacjentów.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Irinotekan SUN jest lekiem przeciwnowotworowym, który powinien być podawany wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarza specjalisty z doświadczeniem w chemioterapii cytostatykami, na oddziałach wyspecjalizowanych. Terapia wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów ze stanem sprawności ≥ 2 wg WHO, po radioterapii jamy brzusznej/miednicy, z hiperleukocytozą, czy u kobiet. Dawkowanie standardowe to co 3 tygodnie, z możliwością dawkowania cotygodniowego u pacjentów z ryzykiem ciężkiej neutropenii. Należy monitorować ryzyko opóźnionej biegunki, która pojawia się średnio po 5 dniach od infuzji, a jej niewłaściwe leczenie może zagrażać życiu, szczególnie przy współistniejącej neutropenii (granulocyty < 500/mm³). Zaleca się natychmiastowe stosowanie wysokich dawek loperamidu (4 mg początkowo, następnie 2 mg co 2 godziny) oraz nawodnienie elektrolitami, z kontynuacją leczenia przez 12 godzin po ostatnim płynnym stolcu, nie przekraczając 48 godzin terapii loperamidem. Hospitalizacja jest wskazana przy gorączce, ciężkiej biegunce wymagającej nawodnienia parenteralnego lub biegunce utrzymującej się ponad 48 godzin.
antybiotyk szerokowidmowy, antybiotykoterapia, biegunka opóźniona, chemioterapia przeciwnowotworowa, cholinoesteraza, cytostatyk, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, czynność wątroby, fenobarbital, fenytoina, genotypowanie UGT1A1, gorączka neutropeniczna, granulocyt obojętnochłonny, hiperleukocytoza, incydent zakrzepowo-zatorowy, inhibitor cytochromu CYP3A4, irynotekan, karbamazepina, ketokonazol, klirens irynotekanu, leczenie przeciwwymiotne, lek przeciwbiegunkowy, loperamid, monoterapia, nawodnienie parenteralne, neutropenia, neutropenia ciężka, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność jelit, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, polimorfizm UGT1A1, porażenna niedrożność jelit, przewlekła choroba zapalna jelit, ryfampicyna, siarczan atropiny, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie bilirubiny, supresja szpiku kostnego, UGT1A1, wrodzona nietolerancja fruktozy, wynaczynienie, zakrzepica żył i tętnic, zator tętnicy płucnej, zespół Gilberta, zespół rozpadu guza -
Leksykon substancji czynnych
Irynotekan, podawany w dawce 350 mg/m² w 30-minutowym wlewie dożylnym, osiąga średnie maksymalne stężenia w osoczu 7,7 µg/ml, a jego aktywny metabolit SN-38 – 56 ng/ml. Pole pod krzywą (AUC) wynosi odpowiednio 34 µg·h/ml dla irynotekanu i 451 ng·h/ml dla SN-38, przy czym SN-38 wykazuje dużą zmienność międzyosobniczą. Irynotekan charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (Vss około 157 l/m²) oraz wiązaniem z białkami osocza na poziomie 65%, podczas gdy SN-38 wiąże się silniej (około 95%). Metabolizm irynotekanu przebiega głównie przez hydrolizę do SN-38 i oksydacyjne przemiany z udziałem CYP3A4, a eliminacja odbywa się dwufazowo lub trójfazowo, z okresem półtrwania irynotekanu w fazie końcowej około 14,2 godziny, a SN-38 – 13,8 godziny. U pacjentów z niewydolnością wątroby (bilirubina 1,5–3x powyżej normy) klirens irynotekanu zmniejsza się o około 40%, co wymaga dostosowania dawki.
biegunka, cytochrom P450 3A4, działanie cytotoksyczne, genotypowanie UGT1A1, glukuronidacja, irynotekan, karboksyloesteraza, klirens osoczowy, metabolit SN-38, neutropenia, niewydolność wątroby, okres półtrwania, rak okrężnicy i odbytnicy, stężenie bilirubiny, substancja przeciwnowotworowa, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, UGT1A1, wiązanie z białkami osocza, wlew dożylny, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta -
Leksykon leków
Irynotekan, substancja czynna leku Campto (20 mg/ml koncentrat do infuzji), wykazuje złożony, wielofazowy profil farmakokinetyczny z klirensem osoczowym około 15 l/h/m² i objętością dystrybucji Vss wynoszącą 157 l/m². Okresy półtrwania irynotekanu w modelu trójfazowym to: 12 minut (faza I), 2,5 godziny (faza II) oraz 14,2 godziny (faza końcowa). Aktywny metabolit SN-38 charakteryzuje się dwufazowym profilem eliminacji z okresem półtrwania fazy końcowej około 13,8 godziny. Przy dawce 350 mg/m² stężenia końcowe w osoczu wynoszą średnio 7,7 µg/ml dla irynotekanu oraz 56 ng/ml dla SN-38, a pole powierzchni pod krzywą (AUC) odpowiednio 34 µg·h/ml i 451 ng·h/ml. Parametry farmakokinetyczne są proporcjonalne do dawki i nie zależą od liczby wcześniejszych kursów chemioterapii ani schematu dawkowania. Irynotekan wiąże się z białkami osocza w około 65%, a SN-38 w około 95%. Eliminacja leku odbywa się głównie przez wydalanie z kałem (33%) i moczem (22%), z ponad 50% dawki wydalanej w postaci niezmienionej.
aktywność cytotoksyczna, AUC, CAMPTO, CYP3A4, dysfunkcja wątroby, enzym UGT1A1, esteraza, farmakokinetyka populacyjna, genotypowanie UGT1A1, glukuronid SN-38, irynotekan, karboksyloesteraza, klirens osoczowy, liniowość farmakokinetyki, metabolit SN-38, model trójkompartmentowy, neutropenia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, profil eliminacji, profil farmakokinetyczny, rak okrężnicy i odbytnicy, substancja czynna, transferaza UGT1A1, UGT1A1, wiązanie z białkami osocza, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta
