Entamoeba
Entamoeba to rodzaj pierwotniaków należących do typu ameb (Amoebozoa), obejmujący kilka gatunków, z których najbardziej znany jest Entamoeba histolytica – czynnik etiologiczny pełzakowicy (amebiozy). Jest to patogen przenoszony drogą fekalno-oralną, głównie przez zanieczyszczoną wodę i żywność.
Entamoeba histolytica może bytować w świetle jelita grubego jako komensalista lub inwazyjnie wnikać do ściany jelita, powodując owrzodzenia i biegunkę, czasem z domieszką krwi. W cięższych przypadkach może dochodzić do rozprzestrzeniania się pasożyta poza jelito, najczęściej do wątroby, z tworzeniem ropni pełzakowych.
Diagnostyka opiera się na badaniu mikroskopowym kału, metodach immunologicznych (wykrywanie antygenów) oraz technikach molekularnych (PCR). Istotne jest różnicowanie patogennej E. histolytica od morfologicznie podobnej, niepatogennej E. dispar. W leczeniu stosuje się metronidazol jako lek pierwszego wyboru w fazie inwazyjnej, a następnie paromomycynę lub jodochinol w celu eradykacji form jelitowych.
Profilaktyka pełzakowicy obejmuje poprawę warunków sanitarnych, zapewnienie czystej wody pitnej oraz edukację zdrowotną w zakresie higieny osobistej, szczególnie w regionach endemicznych (kraje rozwijające się strefy tropikalnej i subtropikalnej).