wakuolizacja
Wakuolizacja to proces tworzenia się wakuoli (pęcherzyków) w komórkach, który może występować zarówno w warunkach fizjologicznych, jak i patologicznych. W komórkach prawidłowych wakuole pełnią funkcje magazynowania substancji, transportu wewnątrzkomórkowego oraz uczestniczą w procesach sekrecji i detoksykacji.
W kontekście patologicznym wakuolizacja często świadczy o uszkodzeniu komórek i może być skutkiem różnych procesów chorobowych. Może wynikać z obrzęku komórkowego, gromadzenia się wody lub substancji toksycznych, zaburzeń metabolicznych lub degeneracji strukturalnej. Obecność wakuoli obserwuje się w wielu schorzeniach, takich jak stłuszczenie wątroby, choroby spichrzeniowe, uszkodzenia neurodegeneracyjne czy zmiany wywołane przez leki.
W diagnostyce histopatologicznej wakuolizacja stanowi istotny marker morfologiczny. W zależności od lokalizacji, wielkości i zawartości wakuoli, może wskazywać na określone procesy patologiczne. Na przykład, wakuolizacja hepatocytów może sugerować stłuszczenie wątroby, a wakuolizacja neuronów często towarzyszy chorobom neurodegeneracyjnym. Ocena charakteru wakuolizacji wymaga zwykle dodatkowych badań histochemicznych lub immunohistochemicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba creutzfeldta-jakoba – Patofizjologia i mechanizm
Choroba Creutzfeldta-Jakoba (CJD) to prionowa encefalopatia gąbczasta charakteryzująca się konformacyjną zmianą prawidłowego białka prionowego (PrP, 35 kD) w patologiczną formę PrP^Sc, bogatą w β-kartki, odporną na proteazy i tworzącą nierozpuszczalne agregaty amyloidowe w tkance mózgowej. Proces ten prowadzi do neurodegeneracji, utraty neuronów, astrogliozy i wakuolizacji istoty szarej bez istotnej odpowiedzi zapalnej. CJD występuje w formach sporadycznej (85% przypadków), rodzinnej (mutacje w genie PRNP), jatrogennej oraz wariantowej (vCJD, związanej z zakażeniem BSE). Patogeneza obejmuje samopropagację prionów przez nukleację zarodkową, a także udział komórek glejowych – mikrogleju i astrocytów – które, mimo prób fagocytozy PrP, mogą nasilać neurotoksyczność poprzez przewlekły stan zapalny i polaryzację do fenotypu A1. Genetyczny polimorfizm kodonu 129 genu PRNP (M/V) istotnie wpływa na podatność i fenotyp choroby, a różne szczepy prionów determinują heterogenność kliniczną i neuropatologiczną.
apoptoza neuronu, astrocyt, astroglioza, białko prionowe, choroba Alzheimera, choroba Creutzfeldta-Jakoba, choroba Parkinsona, demencja, gąbczasta encefalopatia bydła, gen PRNP, kępki Peyera, mikroglej, mioklonia, neuroinflammacja, neuron, obrazowanie dyfuzyjne, prion, proteaza, sekwencja FLAIR, sporadyczna choroba Creutzfeldta-Jakoba, struktura alfa-helikalna, układ limfoidalny, wakuolizacja, wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba, złóg amyloidu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memantine Grindeks 10 mg
Dane przedkliniczne dotyczące memantyny chlorowodorku wskazują na jej korzystny profil bezpieczeństwa w dawkach terapeutycznych. W badaniach na szczurach zaobserwowano neurotoksyczne zmiany typu Olney’a (wakuolizacja i martwica neuronów) jedynie przy bardzo wysokich stężeniach leku w surowicy, poprzedzonych objawami takimi jak ataksja. W długoterminowych badaniach na gryzoniach i innych gatunkach nie stwierdzono tych efektów, co ogranicza ich znaczenie kliniczne. Nieregularne zmiany w narządzie wzroku odnotowano u psów i gryzoni, jednak nie u naczelnych ani w badaniach okulistycznych u ludzi. W płucach gryzoni obserwowano odkładanie fosfolipidów w makrofagach związane z kumulacją memantyny w lizosomach, występujące tylko przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, bez potwierdzenia klinicznego znaczenia.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atazanavir Accord 300 mg
Badania przedkliniczne atazanawiru wykazały, że głównym narządem docelowym działania toksycznego leku jest wątroba, gdzie obserwowano minimalne do umiarkowanego zwiększenie stężenia bilirubiny, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych, wakuolizację oraz hipertrofię hepatocytów. U samic myszy stwierdzono dodatkowo obumieranie pojedynczych komórek wątroby przy ekspozycji 12-krotnie wyższej niż u ludzi przy dawce terapeutycznej 400 mg raz na dobę. U szczurów odnotowano także nieznaczne do umiarkowanego zwiększenie stężenia cholesterolu i glukozy. W zakresie kardiotoksyczności, atazanawir hamował kanał potasowy hERG o 15% przy stężeniu 30 μM (30-krotność Cmax wolnego leku u ludzi) oraz wydłużał czas trwania potencjału czynnościowego (APD90) o 13% w badaniu włókien Purkinjego u królików. W krótkoterminowych badaniach toksyczności u psów zaobserwowano bradykardię zatokową oraz wydłużenie odstępów PR, QT i zespołu QRS, jednak długotrwałe badania nie potwierdziły tych zmian. Potencjalne ryzyko kardiologiczne u ludzi nie jest jednoznaczne, lecz należy uwzględnić możliwość wydłużenia odstępu PR w przypadku przedawkowania.
aberracja chromosomalna, bilirubina, bradykardia zatokowa, cholesterol, cykl płodności, dwunastnica, działanie drażniące, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, glukoza, gruczolak wątroby, hipertrofia, kanał potasowy hERG, mikrojądro, naprawa DNA, niedowaga, odstęp PR, odstęp QT, potencjał czynnościowy, test Amesa, wakuolizacja, wątroba, zespół QRS - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Miglustat Accord 100 mg
Dane przedkliniczne miglustatu wskazują na istotne działania niepożądane obserwowane w badaniach na zwierzętach, w tym zmniejszenie masy ciała, biegunkę oraz uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego manifestujące się nadżerkami i owrzodzeniami. W dawkach porównywalnych lub umiarkowanie wyższych niż kliniczne zaobserwowano zmiany w narządach limfatycznych, aktywności aminotransferaz, wakuolizację tarczycy i trzustki, zaćmę, nefropatię oraz zmiany w mięśniu sercowym u szczurów. Szczególną uwagę zwraca hiperplazja komórek Leydiga i gruczolaki jąder u samców szczurów w dawkach 30-180 mg/kg mc./dobę, przy czym efekt ten nie wykazywał zależności od dawki i jest prawdopodobnie specyficzny dla gatunku. W badaniach na myszach (dawki 210-840/500 mg/kg mc./dobę) odnotowano zwiększoną częstość zapalnych i hiperplastycznych zmian w jelicie grubym oraz statystycznie istotny wzrost nowotworów jelita grubego przy najwyższej dawce, co może mieć ograniczone znaczenie kliniczne ze względu na wysokie dawki stosowane w badaniach (od 8 do 33 razy większe niż u ludzi). Miglustat nie wykazuje działania mutagennego ani klastogennego w standardowych testach genotoksyczności.
aminotransferazy, astenozoospermia, badania toksykologiczne, biegunka, dystocja, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, gruczolak, hiperplazja komórek śródmiąższowych jądra, komórki Leydiga, narządy limfatyczne, nefropatia, niepłodność męska, oligospermia, przeżywalność zarodka, strata poimplantacyjna, teratozoospermia, toksyczność leku, toksyczność przewlekła, uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, wakuolizacja, zaburzenia laktacji, zaćma, zanik kanalików nasiennych, zmiany hiperplastyczne, zmniejszenie masy ciała - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nemedan 10 mg
Dane przedkliniczne memantyny chlorowodorku, substancji czynnej leku Nemedan, obejmują szeroki zakres badań toksykologicznych na zwierzętach, które wykazały, że krótkoterminowe podawanie wysokich dawek memantyny u szczurów prowadzi do neurotoksyczności objawiającej się wakuolizacją i martwicą neuronów (uszkodzenie typu Olney’a), jednak zmiany te nie występowały w badaniach długoterminowych na gryzoniach i innych gatunkach. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu zaobserwowano zmiany w narządzie wzroku u psów i gryzoni, które nie zostały potwierdzone u małp ani w badaniach klinicznych u ludzi. Ponadto, u gryzoni stwierdzono odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych przy bardzo wysokich dawkach, co może być związane z wakuolizacją płuc, jednak kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje niejasne. Memantyna nie wykazuje potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego w standardowych testach oraz badaniach całego życia myszy i szczurów.
Badania reprodukcyjne nie wykazały działania teratogennego memantyny u szczurów i królików, nawet przy dawkach toksycznych dla samic, ani negatywnego wpływu na płodność. Jedynym istotnym efektem było zahamowanie wzrostu płodów u szczurów przy ekspozycji na poziomie zbliżonym lub nieco wyższym niż u ludzi stosujących dawki terapeutyczne, co sugeruje konieczność ostrożnej oceny stosowania memantyny w ciąży. Podsumowując, dane przedkliniczne nie wskazują na istotne ryzyko dla pacjentów przy stosowaniu memantyny w dawkach terapeutycznych, a obserwowane zmiany toksyczne pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne zastosowanie.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tetraspan 60 mg/ml HES roztwór do infuzji 60 mg/ml
Przedkliniczne dane toksykologiczne dotyczące hydroksyetyloskrobi (HES) zawartej w produkcie Tetraspan 60 mg/ml wskazują na istotne zmiany patologiczne po wielokrotnym podawaniu w modelach zwierzęcych. Zaobserwowano krwawienia w różnych narządach, rozległą histiocytozę z nagromadzeniem piankopodobnych histiocytów/makrofagów, zwiększenie masy wątroby, nerek i śledziony, infiltrację tłuszczową oraz wakuolizację narządów. Dodatkowo stwierdzono podwyższone wartości enzymów wątrobowych: AlAT i AspAT. Mechanizmy tych zmian obejmują hemodylucję, hiperwolemię oraz magazynowanie skrobi w komórkach fagocytujących, co prowadzi do ich dysfunkcji. Standardowe badania genotoksyczności nie wykazały potencjału genotoksycznego HES.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, genotoksyczność, hemodylucja, hiperwolemia, histiocytoza, hydroksyetyloskrobia, infiltracja tłuszczowa, komórki fagocytujące, krwawienie, krwawienie z pochwy, krzepnięcie krwi, nerki, niedotlenienie, obciążenie układu krążenia, śledziona, teratogenność, toksyczność zarodkowo-płodowa, wakuolizacja, wątroba - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memantine Vipharm 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa memantyny chlorowodorku wykazały, że krótkoterminowe podawanie wysokich dawek memantyny u szczurów powodowało neurotoksyczne zmiany typu Olney’a (wakuolizacja i martwica neuronów) oraz objawy neuropsychiatryczne, takie jak ataksja. Jednakże te zmiany nie były obserwowane w badaniach długoterminowych na gryzoniach i innych gatunkach, co sugeruje ograniczone znaczenie kliniczne. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u psów i gryzoni, nieobecne u małp i w badaniach klinicznych u ludzi. W tkance płucnej gryzoni stwierdzono odkładanie fosfolipidów w makrofagach oraz wakuolizację, jednak tylko przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne, a ich znaczenie kliniczne pozostaje niejasne. Memantyna nie wykazała działania genotoksycznego ani rakotwórczego w standardowych testach i badaniach długoterminowych na myszach i szczurach.
amfifilny kation, ataksja, działanie mutagenne, działanie teratogenne, fosfolipid, karcynogeneza, kumulacja fosfolipidów, lizosomy, makrofag płucny, martwica, memantyna chlorowodorek, neurotoksyczność, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, receptor NMDA, toksyczność dawki, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Zenmem 10 mg
Badania przedkliniczne memantyny, substancji czynnej leku Zenmem, wykazały, że krótkoterminowe podawanie wysokich dawek u szczurów prowadziło do zmian neuronalnych typu Olney’a (wakuolizacja i martwica), poprzedzonych objawami neurologicznymi, takimi jak ataksja. Jednakże, długoterminowe badania na gryzoniach i innych gatunkach nie potwierdziły tych efektów, co sugeruje ograniczone znaczenie kliniczne tych zmian. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u gryzoni i psów, nieobecne u małp, a badania okulistyczne u ludzi nie wykazały żadnych niekorzystnych efektów. Ponadto, u gryzoni zaobserwowano odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z kumulacją memantyny w lizosomach, jednak efekt ten występował tylko przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne i jego znaczenie kliniczne pozostaje nieznane.
antagonista receptora NMDA, ataksja, badanie okulistyczne, badanie przedkliniczne, dawka toksyczna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fosfolipid, genotoksyczność, kation amfifilny, lizosom, makrofag, martwica, memantyna, profil bezpieczeństwa, stężenie maksymalne w surowicy, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja, zmiana neuronalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memolek 20 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa memantyny, składnika aktywnego leku MEMOLEK, wykazały, że krótkoterminowe podawanie wysokich dawek u szczurów prowadziło do charakterystycznych zmian neuronalnych, takich jak wakuolizacja i martwica typu Olney’a, poprzedzonych objawami neurologicznymi (ataksyjne zaburzenia). Efekty te nie występowały w badaniach długoterminowych na gryzoniach i innych gatunkach, co ogranicza ich znaczenie kliniczne. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u psów i gryzoni, jednak nie potwierdzono ich u małp ani w badaniach okulistycznych u ludzi. U gryzoni obserwowano również odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z kumulacją memantyny w lizosomach, co mogło korelować z wakuolizacją płuc, jednak tylko przy bardzo wysokich dawkach, a znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje nieznane.
amfifilny kation, antagonista receptora NMDA, ataksja, badanie okulistyczne, działanie teratogenne, efekt toksyczny, fosfolipid, genotoksyczność, lizosom, makrofag, martwica, memantyna, narząd wzroku, odkładanie fosfolipidów, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja, wakuolizacja płuc, zahamowanie wzrostu płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memolek 10 mg
Dane przedkliniczne dotyczące memantyny chlorowodorku (MEMOLEK) wskazują na specyficzne zmiany neuronalne, takie jak wakuolizacja i martwica neuronów (uszkodzenie typu Olney’a), obserwowane u szczurów po podaniu bardzo wysokich dawek, które prowadziły do znacznych stężeń maksymalnych w surowicy. Objawy neurologiczne, w tym ataksja, pojawiały się przed zmianami morfologicznymi, jednak w długoterminowych badaniach na różnych gatunkach nie zaobserwowano tych efektów, co podważa ich kliniczne znaczenie. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u psów i gryzoni, które nie występowały u małp, a badania okulistyczne u ludzi nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Ponadto, u gryzoni stwierdzono odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z kumulacją memantyny w lizosomach, jednak efekt ten pojawiał się tylko przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne i jego znaczenie kliniczne pozostaje niejasne.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atazanavir Accord 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa atazanawiru wykazały, że głównym miejscem toksycznego działania leku jest wątroba, gdzie obserwowano minimalne do umiarkowanego zwiększenie stężenia bilirubiny oraz aktywności enzymów wątrobowych, a także wakuolizację i hipertrofię hepatocytów. U samic myszy dodatkowo stwierdzono obumieranie pojedynczych komórek wątroby oraz łagodne gruczolaki wątroby w badaniach rakotwórczości, przy ekspozycji 12-krotnie wyższej niż u ludzi przy dawce 400 mg/dobę. U szczurów zaobserwowano także nieznaczne do umiarkowanego zwiększenie stężenia cholesterolu i glukozy, co nie występowało u myszy i psów. W badaniach kardiotoksyczności in vitro atazanawir hamował kanał potasowy hERG o 15% przy stężeniu 30 μM (30-krotność Cmax u ludzi), powodując wydłużenie APD90 o 13% w włóknach Purkinjego. W krótkoterminowych badaniach na psach odnotowano przejściowe zmiany w EKG (bradykardia zatokowa, wydłużenie odstępów PR, QT i zespołu QRS), które nie utrzymywały się w dłuższych badaniach 9-miesięcznych. Potencjalny wpływ na układ sercowo-naczyniowy u ludzi nie jest jednoznacznie ustalony, jednak w przypadku przedawkowania należy monitorować wydłużenie odstępu PR.
aberracja chromosomalna, atazanawir, bilirubina, bradykardia zatokowa, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, gruczolak wątroby, hipertrofia, kanał potasowy hERG, martwica hepatocytów, mikrojądro, potencjał czynnościowy, przedawkowanie, test Amesa, uszkodzenie DNA, wakuolizacja, włókna Purkinjego, wydłużenie odstępu PR, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie zespołu QRS - Leksykon chorób i schorzeń
Chilblains to choroba znana również jako pernio lub perniosis. w języku polskim można ją określać jako „obmrożenie” lub „pernioza”, choć nie jest to t – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Chilblains, znane również jako pernio lub perniosis, to niemarznący uraz skóry wywołany ekspozycją na zimno, prowadzący do bolesnych, zapalnych zmian skórnych, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu 1-3 tygodni. Patogeneza pozostaje słabo poznana, a stan ten nie powoduje trwałego uszkodzenia skóry, choć może nawracać, zwłaszcza u kobiet, które wykazują wyższe ryzyko nawrotów lub utrzymujących się objawów. W przypadku przewlekłych lub nawracających zmian obserwuje się bliznowacenie i ścieńczenie skóry, a także zwiększoną wrażliwość na zimno. Chilblains mogą być związane z chorobami takimi jak toczeń, choroba Raynauda, zaburzenia hematologiczne czy obwodowa choroba naczyń. Histopatologicznie charakteryzują się czterema cechami: okołonaczyniowym naciekiem limfocytarnym, wakuolizacją podstawnej warstwy naskórka, obrzękiem brodawkowatym skóry właściwej oraz okołoegzokrynowym naciekiem limfocytarnym, co pomaga w różnicowaniu od innych dermatoz kończyn.
bliznowacenie, choroba Raynauda, histopatologia, infekcja, infekcja COVID-19, naciek limfocytarny okołonaczyniowy, naskórek, patogeneza, pernio, perniosis, pernioza, podstawowa opieka zdrowotna, przepływ krwi, SARS-CoV-2, ścieńczenie skóry, stan przewlekły, szpik kostny, toczeń, wakuolizacja, zapalenie skóry - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memantin NeuroPharma 10 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące memantyny chlorowodorku wykazały, że w krótkoterminowych badaniach na szczurach substancja ta indukowała wakuolizację neuronów oraz martwicę typu Olney’a przy bardzo wysokich stężeniach maksymalnych w surowicy, poprzedzonych objawami takimi jak ataksja. Jednakże, w długoterminowych badaniach na gryzoniach i innych gatunkach nie zaobserwowano tych efektów neurotoksycznych, co sugeruje ograniczone kliniczne znaczenie tych zmian. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podawaniu odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u psów i gryzoni, które nie wystąpiły u małp ani w badaniach klinicznych u ludzi. Ponadto, u gryzoni stwierdzono odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z kumulacją memantyny w lizosomach, jednak efekt ten pojawiał się tylko przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne i nie ma potwierdzonego znaczenia klinicznego.
amfifilowy kation, antagonista receptora NMDA, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, fosfolipid, genotoksyczność, lizosomy, makrofag, martwica, memantyny chlorowodorek, neurotoksyczność, potencjał genotoksyczny, ryzyko karcynogenne, toksyczność, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja, wakuolizacja neuronów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AuroMemo 10 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne memantyny chlorowodorku, substancji czynnej leku AuroMemo stosowanego w terapii choroby Alzheimera, wykazały, że krótkoterminowa neurotoksyczność objawiająca się wakuolizacją i martwicą neuronów (uszkodzenie typu Olney’a) oraz ataksją występuje jedynie przy bardzo wysokich dawkach, przekraczających znacznie poziomy terapeutyczne. Długoterminowe badania na gryzoniach i innych gatunkach nie potwierdziły obecności efektów neurotoksycznych, co wskazuje na niskie ryzyko toksyczności neurologicznej w warunkach klinicznych. W zakresie toksyczności narządu wzroku odnotowano nieregularne zmiany u psów i gryzoni, jednak brak podobnych efektów u małp oraz w badaniach klinicznych u ludzi sugeruje ograniczone znaczenie kliniczne tych obserwacji. W badaniach układu oddechowego u gryzoni stwierdzono odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z kumulacją memantyny w lizosomach, jednak efekt ten pojawiał się wyłącznie przy dawkach znacznie przekraczających stosowane klinicznie, a jego znaczenie kliniczne pozostaje niejasne.
amfifilny kation, antagonista receptora NMDA, ataksja, AuroMemo, badanie okulistyczne, badanie toksyczności, choroba Alzheimera, działanie kancerogenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gromadzenie w lizosomach, makrofag płucny, martwica, memantyna, memantyna chlorowodorek, odkładanie fosfolipidów, płodność, rakotwórczość, toksyczność matczyna, uszkodzenie genetyczne, uszkodzenie typu Olneya, wada rozwojowa, wakuolizacja, zahamowanie wzrostu płodu - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba creutzfeldta-jakoba – Objawy
Choroba Creutzfeldta-Jakoba (CJD) to rzadka, neurodegeneracyjna choroba prionowa o nieuchronnie śmiertelnym przebiegu, charakteryzująca się gwałtowną progresją objawów neurologicznych i psychiatrycznych. Wyróżnia się kilka typów CJD: sporadyczną (sCJD, 85-90% przypadków, średni wiek zachorowania ~65 lat, mediana przeżycia 4-6 miesięcy), rodzinną (fCJD, mutacje w genie PRNP, średni wiek ~50 lat, przebieg wolniejszy, około 2 lata) oraz wariantową (vCJD, związana z ekspozycją na BSE, średni wiek 28 lat, mediana przeżycia 13-14 miesięcy). Wczesne objawy sCJD obejmują zaburzenia równowagi, dyzartrię, ataksję, mioklonie prowokowane bodźcami, a także objawy neuropsychiatryczne, takie jak zaburzenia pamięci i halucynacje. W vCJD dominują wczesne objawy psychiatryczne, takie jak depresja, lęk i zmiany osobowości, z późniejszym pojawieniem się objawów neurologicznych. Diagnostyka opiera się na badaniach klinicznych, MRI, EEG oraz analizie płynu mózgowo-rdzeniowego, jednak potwierdzenie wymaga biopsji mózgu lub badania pośmiertnego.
ataksja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, benzodiazepina, bezsenność, białko prionowe, biopsja mózgu, choroba neurodegeneracyjna, choroba prionowa, choroba szalonych krów, drgawka, dysfagia, dyzartria, EEG, elektroencefalogram, faza prodromalna, halucynacja, inhibitor acetylocholinesterazy, jatrogenna CJD, lek przeciwbólowy, mioklonia, mioklonia przestraszeniowa, nietrzymanie kału, nietrzymanie moczu, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, objaw psychotyczny, opieka paliatywna, otępienie, paranoja, pobudzenie psychoruchowe, podwójne widzenie, porażenie, rezonans magnetyczny, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, skurcz mięśniowy, sporadyczna CJD, SSRI, sztywność mięśniowa, wakuolizacja, wariant CJD, zaburzenie mowy, zaburzenie równowagi, zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Miglustat – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa miglustatu, substancji czynnej leku Miglustat Accord, wykazały szereg działań niepożądanych u różnych gatunków zwierząt, w tym zmniejszenie masy ciała, biegunkę oraz uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego przy wyższych dawkach. Zaobserwowano również zmiany w narządach limfatycznych, aktywności aminotransferaz, wakuolizację tarczycy i trzustki, zaćmę, nefropatię oraz zmiany w mięśniu sercowym u szczurów, które uznano za wtórne wobec ogólnego osłabienia organizmu. W długoterminowych badaniach na szczurach (dawki 30, 60 i 180 mg/kg mc./dobę) stwierdzono zwiększoną częstość hiperplazji komórek Leydiga i gruczolaków, niezależnie od dawki, przy ekspozycji porównywalnej lub mniejszej niż u ludzi stosujących dawkę terapeutyczną. Badania na myszach (dawki 210, 420 i 840/500 mg/kg mc./dobę) wykazały zwiększoną częstość zmian zapalnych i hiperplastycznych jelita grubego oraz statystycznie istotne zwiększenie nowotworów jelita grubego przy najwyższej dawce, co może mieć potencjalne znaczenie kliniczne.
aminotransferaza, badanie przedkliniczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, gruczolak, hiperplazja komórek śródmiąższowych jądra, komórki Leydiga, miglustat, nadżerka, nefropatia, NOEL, profil bezpieczeństwa, ruchliwość plemników, strata poimplantacyjna, substancja czynna, wakuolizacja, zaćma, zanik kanalików nasiennych, zmiany hiperplastyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Biomentin 10 mg
Memantyna, substancja czynna leku Biomentin, wykazuje relatywnie korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. W krótkotrwałych testach na szczurach zaobserwowano neurotoksyczne zmiany typu Olney’a (wakuolizacja i martwica neuronów) przy bardzo wysokich stężeniach maksymalnych w surowicy, jednak efekty te nie pojawiały się w badaniach długoterminowych na gryzoniach i innych gatunkach. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u gryzoni i psów, które nie występowały u małp ani w badaniach klinicznych u ludzi. Memantyna indukowała fosfolipidozę w makrofagach płucnych gryzoni przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, co może wiązać się z wakuolizacją płuc, jednak znaczenie kliniczne tych obserwacji jest niejasne. Badania genotoksyczności i karcinogenności nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego.
amfifilny kation, antagonista receptora NMDA, ataksja, Biomentin, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fosfolipid, fosfolipidoza, genotoksyczność, memantyna, N-metylo-D-asparaginian, neurotoksyczność, potencjał onkogenny, receptor NMDA, uszkodzenie typu Olneya, wada rozwojowa, wakuolizacja, wakuolizacja neuronów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memantin NeuroPharma 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa memantyny wykazały, że krótkotrwałe podawanie bardzo wysokich dawek prowadzi do neurotoksycznych zmian typu Olney’a, takich jak wakuolizacja i martwica neuronów, poprzedzonych objawami ataksji u szczurów. Jednakże, te efekty nie pojawiały się w badaniach długoterminowych na gryzoniach i innych gatunkach, co sugeruje brak klinicznego znaczenia tych zmian przy stosowaniu terapeutycznym. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania odnotowano nieregularne zmiany w narządzie wzroku u psów i gryzoni, nieobecne u małp, a badania kliniczne nie wykazały zaburzeń okulistycznych u pacjentów. U gryzoni obserwowano również odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych przy bardzo wysokich dawkach, co może korelować z wakuolizacją płuc, jednak znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje nieustalone.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Memantine Vipharm 20 mg
Memantyna chlorowodorek, substancja czynna leku Memantine Vipharm, wykazuje w badaniach przedklinicznych profil bezpieczeństwa, w którym efekty toksyczne pojawiają się głównie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne. W krótkoterminowych badaniach na szczurach zaobserwowano neurotoksyczne zmiany typu Olney’a (wakuolizacja i martwica neuronów) po podaniu wysokich dawek, jednak efekty te nie występowały w badaniach długoterminowych na różnych gatunkach. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania u psów i gryzoni stwierdzono nieregularne zmiany okulistyczne, nieobecne u małp i ludzi, co wskazuje na różnice międzygatunkowe. Ponadto, u gryzoni zaobserwowano odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z kumulacją memantyny w lizosomach, jednak tylko przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne, bez jasnego znaczenia klinicznego dla ludzi. Badania genotoksyczności i karcynogenności nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowego stosowania leku.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Polmatine 5 mg/dawkę
Badania przedkliniczne memantyny, substancji czynnej leku Polmatine, wykazały, że neurotoksyczne zmiany typu Olney’a (wakuolizacja i martwica neuronów) pojawiały się jedynie po podaniu bardzo wysokich dawek prowadzących do dużych maksymalnych stężeń w surowicy, a w długoterminowych badaniach na różnych gatunkach nie zaobserwowano tych efektów. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania u psów i gryzoni stwierdzono zmiany w narządzie wzroku, które nie występowały u małp ani w badaniach klinicznych u ludzi. Dodatkowo, u gryzoni zaobserwowano odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z gromadzeniem memantyny w lizosomach, jednak zjawisko to dotyczyło wyłącznie bardzo dużych dawek i jego znaczenie kliniczne pozostaje niejasne.
amfifilny kation, antagonista receptora NMDA, ataksja, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, działanie kancerogenne, działanie teratogenne, fosfolipid, genotoksyczność, lizosom, makrofag płucny, memantyna, narząd wzroku, odkładanie fosfolipidów, Polmatine, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja, wakuolizacja neuronów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Polmatine 10 mg
Dane przedkliniczne dotyczące memantyny chlorowodorku, substancji czynnej Polmatine stosowanego w terapii choroby Alzheimera, wskazują na specyficzne zmiany neuronalne typu Olney’a (wakuolizacja i martwica neuronów) obserwowane u szczurów po podaniu bardzo wysokich dawek prowadzących do wysokich stężeń maksymalnych w surowicy. Objawy przedkliniczne obejmowały ataksję i zaburzenia neurologiczne, jednak zmiany te nie występowały w badaniach długoterminowych na różnych gatunkach, co podważa ich znaczenie kliniczne u ludzi. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania u psów i gryzoni zaobserwowano zmiany w narządzie wzroku, które nie pojawiły się u małp ani w badaniach klinicznych u ludzi. Ponadto, u gryzoni stwierdzono odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z akumulacją memantyny w lizosomach, efekt występujący tylko przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne stosowane u ludzi, bez ustalonego znaczenia klinicznego.
amfifilny kation, antagonista receptorów NMDA, ataksja, badanie genotoksyczności, badanie toksyczności, choroba Alzheimera, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fosfolipid, lizosom, makrofag płucny, martwica, memantyna, memantyny chlorowodorek, narząd wzroku, odkładanie fosfolipidów, potencjał mutagenny, receptor NMDA, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sulperazon 1 g 500 mg + 500 mg
Badania toksyczności farmakologicznej i farmakokinetycznej połączenia cefoperazonu i sulbaktamu wykazały brak nasilenia działania toksycznego obu składników. Sulperazon, stosowany klinicznie od dłuższego czasu, charakteryzuje się wysokim profilem tolerancji u różnych gatunków zwierząt. W badaniach toksyczności ostrej określono LD50 dla Sulperazonu: u szczurów po podaniu dożylnym wynosi ona około 9300 mg/kg masy ciała u samców i 8200 mg/kg u samic, a po podaniu dootrzewnowym przekracza 6000 mg/kg. U myszy LD50 po podaniu dożylnym wynosi około 6900 mg/kg u samców i 7400 mg/kg u samic, natomiast u suk rasy beagle LD50 po podaniu dożylnym wynosi 2000 mg/kg masy ciała. Cefoperazon podawany młodym szczurzym w dawkach do 1000 mg/kg/dobę powodował odwracalne zmiany histologiczne jąder, takie jak zmniejszenie masy jąder, zahamowanie spermatogenezy i wakuolizację cytoplazmy komórek Sertoliego, jednak u dorosłych szczurów takich efektów nie zaobserwowano.
badanie płodności, cefoperazon, komórki Sertoliego, komórki zarodkowe, laktacja, LD50, monoterapia, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, spermatocyt, spermatogeneza, sulbaktam, Sulperazon, toksyczność farmakokinetyczna, toksyczność farmakologiczna, toksyczność ostra, układ rozrodczy, wakuolizacja, zależność dawka-efekt - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Polmatine 20 mg
Memantyna, substancja czynna leku Polmatine, wykazuje akceptowalny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, obejmujących toksyczność ostrą i przewlekłą, genotoksyczność, potencjał rakotwórczy oraz wpływ na rozród i rozwój płodu. W krótkoterminowych badaniach na szczurach zaobserwowano neurotoksyczne zmiany typu Olney’a przy bardzo wysokich stężeniach memantyny w surowicy, poprzedzone objawami ataksji, jednak zmiany te nie występowały w badaniach długoterminowych na różnych gatunkach. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podawaniu u psów i gryzoni stwierdzono zmiany w narządzie wzroku, które nie pojawiły się u małp ani w badaniach klinicznych u ludzi. U gryzoni odnotowano odkładanie fosfolipidów w makrofagach płucnych związane z akumulacją memantyny w lizosomach, jednak efekt ten występował tylko przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne stosowane u ludzi.
amfifilne kationy, antagonista receptora, ataksja, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, lizosomy, makrofagi płucne, martwica, memantyna, narząd wzroku, odkładanie fosfolipidów, potencjał rakotwórczy, receptor NMDA, stężenie maksymalne leku, tkanka płucna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie typu Olneya, wakuolizacja, zmiany neurodegeneracyjne