Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Memantin NeuroPharma

Dane przedkliniczne dotyczące memantyny chlorowodorku, substancji czynnej zawartej w preparacie Memantin NeuroPharma (10 mg/ml roztwór doustny), pochodzą z szeregu badań przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt. Badania te miały na celu ocenę bezpieczeństwa stosowania leku przed wprowadzeniem go do badań klinicznych i ostatecznie do praktyki klinicznej.¹

Badania neurotoksyczności

W toku krótkoterminowych badań przeprowadzonych na szczurach wykazano, że memantyna, podobnie jak inne antagonisty receptora NMDA, powodowała wystąpienie specyficznych zmian w obrębie komórek nerwowych. Obserwowano wakuolizację neuronów oraz martwicę (określaną jako uszkodzenie typu Olney’a). Efekty te występowały wyłącznie po podaniu dawek, które prowadziły do osiągnięcia bardzo wysokich stężeń maksymalnych w surowicy krwi badanych zwierząt. Przed wystąpieniem zmian o charakterze wakuolizacji i martwicy obserwowano ataksję oraz inne objawy przedkliniczne.²

Co istotne, opisanych powyżej efektów neurotoksycznych nie zaobserwowano w długoterminowych badaniach przeprowadzonych zarówno na gryzoniach, jak i zwierzętach nie będących gryzoniami. W związku z tym kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje niejasne i prawdopodobnie nie ma bezpośredniego przełożenia na bezpieczeństwo stosowania memantyny u ludzi.³

Wpływ na narząd wzroku

W badaniach toksyczności po wielokrotnym podawaniu memantyny psom i gryzoniom odnotowano nieregularne występowanie zmian w obrębie narządu wzroku. Co ważne, takich zmian nie stwierdzono w analogicznych badaniach przeprowadzonych na małpach. Dodatkowo, specjalistyczne badania okulistyczne prowadzone w ramach programu badań klinicznych memantyny nie ujawniły jakichkolwiek istotnych zmian w obrębie narządu wzroku u pacjentów.⁴

Zmiany w płucach

W badaniach na gryzoniach zaobserwowano odkładanie się fosfolipidów w komórkach makrofagów w płucach, co było związane z gromadzeniem memantyny w lizosomach. Efekt ten jest znany również dla innych substancji czynnych o właściwościach amfifilowych kationów. Przypuszcza się istnienie potencjalnego związku pomiędzy tą kumulacją a wakuolizacją obserwowaną w płucach gryzoni.⁵

Należy jednak podkreślić, że efekt ten obserwowano jedynie w przypadku podawania gryzoniom bardzo dużych dawek leku, znacznie przekraczających dawki stosowane klinicznie. Kliniczne znaczenie powyższych obserwacji pozostaje nieznane i prawdopodobnie nie przekłada się na ryzyko dla pacjentów przyjmujących memantynę w zalecanych dawkach terapeutycznych.⁶

Genotoksyczność i rakotwórczość

W standardowych badaniach genotoksyczności nie stwierdzono potencjału genotoksycznego memantyny. Wyniki te wskazują na brak ryzyka uszkodzenia materiału genetycznego przez substancję czynną.⁷

Długoterminowe badania obejmujące całe życie myszy i szczurów nie wykazały rakotwórczego działania memantyny, co sugeruje brak ryzyka karcynogennego związanego ze stosowaniem tego leku.⁸

Wpływ na rozród i rozwój

W badaniach przedklinicznych nie stwierdzono działania teratogennego memantyny u szczurów i królików, nawet w przypadku podawania dawek toksycznych dla matek. Nie odnotowano również niekorzystnych efektów memantyny na płodność badanych zwierząt, co wskazuje na brak negatywnego wpływu na funkcje rozrodcze.⁹

Jednakże w badaniach na szczurach zaobserwowano zahamowanie wzrostu płodów przy poziomach ekspozycji, które były identyczne lub nieznacznie wyższe od poziomów ekspozycji występujących u ludzi. Obserwacja ta może sugerować pewien wpływ memantyny na rozwój płodu przy ekspozycji zbliżonej do terapeutycznej, jednak nie wiąże się z działaniem teratogennym.¹⁰