fenomen on-off

Fenomen on-off to zjawisko kliniczne występujące u pacjentów z chorobą Parkinsona leczonych lewodopą, charakteryzujące się naprzemiennymi okresami dobrej kontroli objawów motorycznych (faza „on”) i okresami pogorszenia funkcji ruchowych (faza „off”). Jest to jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych powikłań długotrwałej terapii lewodopą.

W fazie „on” pacjenci doświadczają względnie dobrej sprawności ruchowej, z redukcją typowych objawów parkinsonowskich jak bradykinezja, sztywność i drżenie. Natomiast w fazie „off” objawy te nasilają się, powodując znaczne ograniczenie mobilności i codziennego funkcjonowania. Fluktuacje te mogą być przewidywalne (związane z czasem przyjmowania leków) lub nieprzewidywalne.

Patofizjologia fenomenu on-off wiąże się z postępującą degeneracją neuronów dopaminergicznych, zmniejszoną zdolnością magazynowania dopaminy w prążkowiu oraz zmianami farmakokinetyki lewodopy. Z czasem trwania choroby „okno terapeutyczne” lewodopy zawęża się, co prowadzi do krótszych okresów „on” i częstszych oraz bardziej nasilonych faz „off”.

Strategie terapeutyczne obejmują modyfikację dawkowania lewodopy, dodanie inhibitorów COMT lub MAO-B, zastosowanie agonistów dopaminy o przedłużonym działaniu, a w zaawansowanych przypadkach – metody inwazyjne jak głęboka stymulacja mózgu (DBS) czy podskórne podawanie apomorfiny lub dojelitowe wlewy lewodopy.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl