test Mantoux
Test Mantoux, znany również jako tuberkulinowa próba skórna (TST – Tuberculin Skin Test), to diagnostyczne badanie stosowane w celu wykrycia zakażenia prątkami gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Polega na śródskórnym podaniu standardowej dawki oczyszczonej tuberkuliny (PPD – Purified Protein Derivative) w przedramię pacjenta.
W trakcie wykonywania testu Mantoux tuberkulina wstrzykiwana jest płytko pod skórę, tworząc charakterystyczne wybrzuszenie (bąbel). Odczyt wyniku następuje po 48-72 godzinach od wykonania próby i polega na pomiarze średnicy stwardnienia (induracji), a nie zaczerwienienia w miejscu wstrzyknięcia. Dodatni wynik sugeruje kontakt organizmu z prątkami gruźlicy, jednak nie pozwala na rozróżnienie między aktywną chorobą a utajoną infekcją gruźliczą.
Interpretacja testu Mantoux zależy od wielu czynników, w tym stanu immunologicznego pacjenta, wieku, wcześniejszego szczepienia BCG oraz ryzyka zakażenia gruźlicą. W przypadku osób z obniżoną odpornością nawet niewielkie stwardnienie może wskazywać na zakażenie. Wynik fałszywie ujemny może wystąpić u pacjentów z zaawansowaną gruźlicą, sarkoidozą, chorobami limfoproliferacyjnymi lub przy stosowaniu leków immunosupresyjnych.
Test Mantoux pozostaje istotnym narzędziem w diagnostyce gruźlicy, szczególnie w krajach o ograniczonym dostępie do nowszych metod diagnostycznych. W praktyce klinicznej coraz częściej zastępowany jest przez testy IGRA (Interferon-Gamma Release Assay), które cechują się wyższą swoistością, zwłaszcza u osób szczepionych BCG.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Interakcje
Test tuberkulinowy Mantoux z użyciem Tuberkulina PPD RT 23 jest podatny na liczne interakcje farmakologiczne i kliniczne, które mogą wpływać na wiarygodność wyników. Szczególnie istotne są leki immunosupresyjne, takie jak kortykosteroidy, które mogą powodować wyniki fałszywie ujemne poprzez hamowanie odpowiedzi immunologicznej. Podobny efekt obserwuje się po podaniu szczepionek zawierających żywe wirusy (odra, świnka, różyczka), gdzie zaleca się wykonanie testu jednocześnie ze szczepieniem lub odroczenie go o 4-6 tygodni. Tuberkulina PPD RT 23 AJV może być natomiast bezpiecznie stosowana z żywymi szczepionkami inaktywowanymi. Wśród chorób obniżających reaktywność tuberkulinową wymienia się m.in. ostre infekcje wirusowe, zakażenie HIV, ciężki przebieg gruźlicy prosówkowej, sarkoidozę oraz nowotwory złośliwe. Czynniki fizjologiczne takie jak zaawansowany wiek, niedożywienie, niewydolność nerek i cukrzyca również mogą modyfikować odpowiedź immunologiczną, prowadząc do wyników fałszywie ujemnych.
alkoholizm, anergia tuberkulinowa, choroba nowotworowa, cukrzyca, gruźlica, gruźlica prosówkowa, infekcja wirusowa, kortykosteroid, metoda diagnostyczna, mononukleoza zakaźna, Mycobacterium tuberculosis, niedożywienie, niewydolność nerek, odra, ospa wietrzna, prątki niegruźlicze, próba tuberkulinowa Mantoux, różyczka, sarkoidoza, świnka, szczepionka BCG, szczepionka z żywymi wirusami, test Mantoux, tuberkulina, tuberkulina PPD RT 23, układ immunologiczny, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zakażenie HIV